يک خبر خوب!

خبرنگاران می‌گويند:«خبر خوب، خبر بد است!» يعنی هرچه خبر مربوط به فاجعه‌های بزرگ‌تر باشد، بيشتر جلب توجه می‌کند. در زمينه‌ی محيط‌ زيست، متاسفانه از اين‌جور خبرها زياد داريم(به‌ويژه در ايران)؛ اما گاه يک خبر کوچک به‌راستی خوش هم پيدا می‌شود که دلمان را گرم می‌دارد.

ناصر ابوالحسنی يکی از اعضای انجمن کوه‌‌نوردان ايران می‌گويد كه دو‌ سه هفته پيش، در روز جمعه با ۳۰-۴۰ نفر از دوستان و يك وانت، از تهران عازم درياچه‌ی اُوان در الموت شديم تا زباله‌های اطراف آن را جمع‌آوری كنيم.البته با توجه به بازديد پارسال، حدس می‌زديم كه به اندازه‌ی يك كاميون آشغال آن‌جا باشد. اما وقتی كه پس از طی مسافت طولانی به آن‌جا رسيديم، متاسفانه (!) حتی يك تكه زباله هم نديديم... به نظر می‌رسد كه در طرح گردش‌گری تعريف‌شده از سوی ميراث فرهنگی، فعلاً يك اقدام مثبت انجام شده و اين  «اثر طبيعی ملی » ( ثبت‌شده توسط سازمان حفاظت محيط‌ زيست) پاك‌سازی شده است.

ابوالحسنی می‌گويد پس از ديدن اين منظره، به قلعه‌ی الموت رفتيم و مسير آن‌جا را پاك‌سازی كرديم.

به بهانه‌ی 28 اردیبهشت روز جهانی موزه و میراث فرهنگی

حسینعلی مهجوری

گزارشی از فعاليت‌های گروه ديده‌بان كوهستان در ده روز گذشته

1ـ روز پنج‌شنبه 14 ارديبهشت، رييس هيات مديره‌ي انجمن (كيومرث بابازاده)، بازرس (عباس محمدي) و چند نفر از ديگر اعضاي انجمن به طالقان رفتند و در نشستي كه به بهانه‌ي صعود دوستان طالقاني به قله‌ي ايلندپيك (نپال) برگزار شده بود، شركت كردند. آن‌طور كه اعضاي انجمن در طالقان و دست‌اندركاران برگزاري نشست گفته بودند، قرار بود بيشتر وقت جلسه به بررسي مشكلات زيست محيطي منطقه اختصاص يابد كه همين‌طور هم شد.

سخنرانان، از مسايلي مانند تجاوز به عرصه‌هاي منابع طبيعي، راه‌سازي‌هاي غيراصولي كه باعث رانش‌هاي بزرگ روي شيب‌هاي كوهستاني شده، ساخت و سازهاي گسترده در باغ‌ها و كشتزارها و حريم رودخانه و درياچه‌ي سد، دفع غيراصولي زباله، غارت ميراث فرهنگي طالقان و ... سخن گفتند. عباس محمدي نيز سخناني درباره‌ي نقش سازمان‌هاي غيردولتي در حفاظت محيط زيست ايراد كرد و گفت كه مقاله‌ي خود را با عنوان «سازمان‌هاي غيردولتي و دادخواهي زيست محيطي» مي‌تواند در اختيار علاقمندان قرار دهد. گروه ديده‌بان، مطلبي هم درباره‌ي عوارض سدسازي تهيه كرده بود كه در اختيار فريبرز صادقيان از كوه‌نوردان و فعالان زيست محيطي طالقان قرار داد.

در اين همايش، 500-400 نفر از كوه‌نوردان، نويسندگان، هنرمندان، مسئولان شهر، محيط بانان و ديگر اقشار طالقان و ديگر شهرها حضور داشتند.

2ـ در صبح روز دوشنبه 18/2/ بابازاده و نوري از هيات مديره، به همراه عباس محمدي به كلاردشت رفتند و با چند نفر از اعضاي شوراي شهر و انجمن حمايت از محيط زيست كلاردشت، در مورد پي‌گيري پرونده‌ي معدن سنگ ديوچال و نيز نشست 5 خرداد گفتگو كردند.

شوراي شهر كلاردشت از همه‌ي دوستداران طبيعت و كوه‌نوردان دعوت كرده است تا در روز جمعه 5 خرداد در همايشي كه در كلاردشت به منظور بررسي مشكلات زيست محيطي منطقه، به ويژه موضوع معدن سنگ ديوچال، برگزار مي‌شود شركت كنند.

در بعدازظهر 18 ارديبهشت، به رامسر رفتيم و در نشستي كه حدود چهل نفر از اعضاي مازندراني انجمن در آن شركت داشتند، حاضر شديم. در اين نشست از كارهايي كه هر عضو انجمن مي‌تواند انجام دهد صحبت كرديم، و قرار شد كه به ويژه در تبليغ «شيوه‌ي كوه‌نوردي مسئولانه» و توجه به محيط‌هاي حساس كوهستاني بكوشيم.

3ـ در روز جمعه 22/2/ رضا ميرزايي، پيرو گفتگوهايي كه در چند نشست با آقاي حبيبي مدير اجرايي شركت تله كابين توچال و آقاي سعادتمندي مدير روابط عمومي آن شركت داشته‌ايم، ديداري با آقاي حبيبي داشت و قرار شد كه گروه ديده‌بان با همكاري ديگر كوه‌نوردان، يك سري برنامه‌هاي آموزش زيست محيطي براي كارآموزان «باشگاه ورزشي توچال» اجرا كند.

در همين  روز حسينعلي مهجوري مسئول گروه ديده‌بان در آمل، به همراه خسرو يزداني (برادر مرحوم ابوالقاسم يزداني كه در زمستان 84 در دماوند گم شده است) به رينه رفت و ضمن گفتگو با چند تن از پيش‌كسوتان كوه‌نوردي منطقه و اعضايي از شوراي رينه، در مورد برگزاري يك مراسم به مناسبت بزرگداشت ياد ابواالقاسم يزداني و نيز برگزاري همايش «روز ملي دماوند» (13 تير) اقداماتي را انجام دادند. قرار است كه اين مراسم در روز جمعه 16 تيرماه در سالن ارشاد رينه برگزار شود.

گروه ديده‌بان كوهستان از همه‌ي كوه‌نوردان درخواست مي‌كند، در روزهايي كه در منطقه‌ي دماوند به سر مي‌برند، از گردش‌گران بخواهند كه گل‌ها و گياهان را نچينند و از پراكندن زباله خودداري كنند.

4ـ رسول زندي عضو انجمن در كرمان، خبر داد كه عمليات محصور كردن نهال‌هاي بيد كه به جاي درختان بريده شده در كوهستان لاله‌زار كاشته شده است، با توري‌هايي كه گروه ديده‌بان كوهستان تهيه كرده، به زودي و پس از گفتگو با عشاير منطقه، به منظور جلوگيري از لگدمال شدن نهال‌ها توسط حيوانات انجام خواهد شد.

* بيش از‌١٥هزار ميليارد ريال خسارت سالانه، معادل‌٧/١درصد توليد ناخالص داخلي


خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس: اجتماعي - محيط زيست

بانك جهاني در جديدترين گزارش خود خسارات ساليانه تخريب زمين در ايران را 15 هزار و 430 ميليارد ريال، معادل 7/1 درصد توليد ناخالص داخلي اعلام كرد.

به گزارش خبرنگار «محيط زيست» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در حال حاضر ايران با 160 ميليون هكتار زمين يكي از كشورهاي بزرگ جهان به حساب آمده و داراي اقليم متنوع و گوناگوني است.

با اين شرايط امكان كشاورزي در ايران فراهم است و نقش مهمي در توليد ناخالص داخلي خواهد داشت.

بانك جهاني در ادامه گزارش خود به تهديد منابع اشاره كرده و آنها را ناشي از فعاليت‌هاي اقتصادي (اعم از چراي بيش از حد دام، استفاده نامناسب و قطع درختان جنگلي و تخريب جنگل) و حوادث طبيعي (اعم از فرسايش ناشي از سيل و به طور كلي فرسودگي و فرسايش و نمك‌ها) مي‌داند.

شوره‌زارها، عوامل نابودي منابع زميني و پايش تغييرات كيفي آنها و همچنين آثار ناشي از محصولات كشاورزي بر زمين، مخاطراتي همچون از بين رفتن زمين‌هاي باتلاقي و نواحي مردابي و تهديداتي كه براي زمين‌هاي مرطوب (حاصلخيز) وجود دارد و نيز خطر سيل و فرسايش و تاثيراتي كه بر منطقه گذاشته است، نيز از عوامل مورد بررسي در زمينه تخريب زمين در ايران است.

به‌نام خدا

اطلاعيه

به آگاهی كوه‌نوردان و طبيعت دوستان می‌رساند؛ شورای شهر كلاردشت و انجمن حمايت از محيط زيست كلاردشت، در تاريخ ۵/۳/۱۳۸۵ همايشی را به منظور بررسی مشكلات زيست محيطی آن منطقه، به ويژه مساله‌ی معدن سنگ ديوچال، برگزار خواهند نمود.

حضور شما در آن همايش و ارايه‌ی راه‌حل، می‌تواند به حل مشكلات طبيعت‌دوستان منطقه كمك كند.

محل برگزاری همايش: حسن‌كيف - بيمارستان جديد كلاردشت

زمان: ۱۳:۳۰ تا ۱۵:۳۰ روز ۵/۳/۱۳۸۵

در ضمن می‌توانيد نظر خود را در مود فعاليت‌های معدن‌كاری در كلاردشت به شماره‌ی ۲۴۲۴-۰۱۹۲۲۶۲ فاكس كنيد.

                                                             انجمن كوه‌نوردان ايران

 برای يادآوری نکاتی به سازمان حفاظت محيط زيست و رونوشت آن به شهرداری استان تهران ، شورای شهر تهران و اداره‌ی کل منابع طبيعی استان تهران ارسال شده است.

                  سازمان حفاظت محيط زيست

با سلام و احترام؛

در روزنامه‌ی همشهری 22/1/85 آمده است كه: «كلنگ احداث بزرگراه 5/7 كيلومتری آسيا

كه از دامنه‌های كوه‌های شمال شهر در حريم رودخانه‌‌ی حصارك شروع شده و تا آزاد راه

 تهران ـ كرج امتداد می‌يابد، به زمين زده می‌شود.»

در اين مورد، چند نكته به نظر می‌رسد:

1ـ تمامی تجربه‌های راه ‌سازی چند سال اخير در مناطق كوهستانی كشور، با تخريب

 بی ‌ملاحظه‌ی دامنه‌ها و وارد كردن آسيب‌های جبران‌ناپذير در شعاع گسترده‌ای از مسير

 همراه بوده است. نمونه‌های بارز در اين زمينه، آزادراه‌های تهران ـ شمال و قزوين ـ

 رشت است كه ظاهراً بدون در نظر گرفتن وضعيت زيست محيطی و زمين‌شناختي مناطق

 اجرا شده و نتيجه‌ی آن رانش‌های گسترده و از ميان رفتن مرتع و جنگل در مقياس‌های

 باورنكردنی بوده است. نمونه‌های واقع در محدوده‌ی تهران، جاده‌سازی‌های غيراصولي

در امتداد خط تله كابين توچال، پس قلعه‌، و رودبار قصران است.

2ـ در حالی كه تمامی شواهد موجود، حاكی از ناتواني مديران شهر در اداره‌ي گستره‌ي

تهران است، و ضرورت محدود كردن مرزهای اين شهر بيش از هر زمان ديگر احساس

 می‌شود، افزودن به مساحت آن با استفاده از محيط‌های طبيعی اطراف، دامن زدن به

مشكلات موجود است. طرح ياد شده بدون در نظر گرفتن ساخت و سازهايی كه قطعاً

در اطراف آن پيش خواهد آمد، در حدود 75 هكتار به مساحت شهر می‌افزايد.

3ـ همان‌طور كه در متن خبر آمده است، بزرگراه آسيا در حريم كوهستان (و گسل البرز)

 و حريم چند رودخانه و مسيل ساخته خواهد شد. آيا پيش‌بينی‌های لازم در زمينه‌ی

خطراتی كه ممكن است بر اثر زلزله، سيل و زمين لغزه پيش آيد، انجام گرفته است؟

4ـ در خبر آمده است كه احداث بزرگراه عاملی است در كاهش آلودگی محيط زيست.

جالب توجه است كه به زير ساخت و ساز رفتن آخرين بقايای محيط‌های طبيعی شهر

و باز كردن فضا برای توليدات پرمصرف كارخانه‌های خودروسازی در اقليمی كه

 هوای آن در نود درصد روزهای سال در شرايط غير «پاك» قرار دارد، كمك به كاهش

 آلودگی محيط زيست قلمداد می‌شود!

با توجه به موارد بالا، درخواست دارد كه توجيه زيست محيطي اين طرح، بررسی

 

وضعيت زمين شناختی مسير، و صلاحيت پيمانكار برای اجرای طرح در مسير كوهپايه‌اي

مورد بررسی دقيق قرار گيرد.

                                                                                              

با تقديم احترام

 عباس محمدی

مدير گروه ديده‌بان كوهستان

 

 

      پرونده متخلفان در دست اقدام است          

                                                گياهان بايد حفظ شوند تا در محيط خود رشد كنند

تهران- خبرگزاري ميراث‌فرهنگي- گردشگري ورزشي- فرشيد فاريابي

 از سالهاي نه چندان دور، در اواسط دهه 60 خورشيدي كه با تيم‌هاي كوه‌نوردي آشنا شدم تا امروز يك طبيعت‌گرد بودم. قديمي‌هاي كوه‌نوردي به خوبي در آموزش من و بسياري از هم‌سالانم براي رفتار با طبيعت دقت و ظرافت به خرج دادند.

اينك كه گردشگران بسياري به سوي طبيعت هجوم مي‌آورند؛ اينك كه بيش از دو دهه تخريب مناظر بي‌بديل طبيعت ايران را به بهانه‌هاي واهي شاهد بوده‌ام، و اينك كه كميته‌هاي راهبردي و خبرگزاريهاي اختصاصي در خصوص طبيعت‌گردي ايجاد و افتتاح مي‌شوند يا كه به سرعت شاهد رشد قارچ‌گونه موسسات گردشگري و آموزش راهنمايان گردشگري طبيعت هستم! از همه كساني كه خود را متولي برحق طبيعت‌گردي مي‌دانند!! سازمانهاي عريض و طويل دولتي و موسسات خصوصي يا مراكزي كه نام و پيشه خود را در راه آموزش اصولي طبيعت‌گردي نهاده‌اند، مصرانه مي‌خواهم منشور جهاني كاتماندو را مبناي كارهاي خود قرار دهند.
 
الزام رعايت اين مفاد و همگاني كردن آموزش آن بايد كه اولين قدم متوليان پرادعاي اين بخش باشد. اميد كه در آشفته‌بازار طبيعت‌گردي، اين يك قدم كه احترام به تجربه جهاني است، محقق شود.

 
متن منشور کاتماندو :

1ـ کمپ: هميشه بخاطر داشته باشيد که پس از شما گروه ديگري هم به کمپ خواهد آمد، بنابراين کمپ را تميزتر از وقتي که وارد آن شده‌ايد ترک کنيد.

2ـ آتش: آتش افروختن را محدود کنيد. هرگز آتش بدون سرپناه نيفروزيد و به ديگران هم توصيه کنيد از روش پسنديده شما پيروي کنند. در مصرف چوب صرفه‌جويي کنيد و در حد امکان از وسايل نفت‌سوز استفاده کنيد. چقدر زيباست اگر با خود نهال ببريد و در مسير خود بکاريد.

3ـ زباله: نايلونها و پاکتهاي اضافي را در محل امني بسوزانيد. کاغذ و ديگر مواد قابل تجزيه، از جمله غذا، را در زمين دفن کنيد. زباله و پس‌مانده‌هاي غير قابل تجزيه را با خود حمل کنيد. اگر در مسير خود به زباله‌هاي بجا مانده از ديگران برخورديد، آنرا نيز با خود به پايين حمل کنيد.

4ـ آب: محل چشمه‌هاي آب را پاکيزه نگه داريد و از بکار بردن آلوده کننده‌هايي مثل مواد پاک‌کننده در رودها و چشمه‌ها پرهيز کنيد. اگر محلي براي توالت وجود ندارد، مطمئن شويد که حداقل سي متر از منابع آب دور هستيد و مواد زائد را هم فورا دفن کنيد.

5ـ عکاسي: وقتي عکس مي‌گيريد، حدود ديگران را رعايت کنيد. اجازه بگيريد و جانب احتياط را نگه‌داريد. برخي از اهالي کوهپايه‌نشين تعصب خاصي در مورد عکاسي از خانواده‌شان دارند.

6ـ گياهان: گياهان بايد حفاظت شوند تا در محيط خود رشد کنند. بريدن شاخه، برداشتن دانه و ريشه و ... در بسياري از مكانها عملي ناخوشايند و غيرمسئولانه محسوب مي‌شود.

7-آموزش: به راهنماها و باربرهاي خود آموزش دهيد که از اصول و مقررات حفاظت محيط کوهستان پيروي کنند. هرگز اجازه ندهيد آشغالها و مواد زائد را نزديک جويها و رودها بريزند.

8ـ احترام: احترام نقاط مقدس را نگه داريد. به ديدن قناعت کنيد و هرگز اشياي مقدس را لمس نکنيد. در هنگام ورود به نقاط مقدس حتما کفش خود را از پا در آورديد.

9ـ کمک: به بچه‌ها بيهوده پول ندهيد. کمک به يک پروژه عمراني، مرکز درماني يا مدرسه به مراتب بهتر است.

10ـ رفتار: از رفتار و همچنين پوشيدن لباسهاي نامناسب خودداري کنيد. اين موضوع احترام شما را نزد اهالي بيشتر خواهد کرد.                                                       

چندين ماه از انتشار اخبار واگذاري جنگلهاي شمال براي احداث آزادراه تهران_ شمال مي‌گذرد، اما  اعتراض سازمان بازرسي كل كشور به مصوبه هيات وزيران،داغ محيطزيستي‌ها را تازه كرد.

تهران_خبرگزاري ميراث فرهنگي

 اكوتوريسم و جاذبه‌ها_ با وجودي كه چندين ماه از انتشار اخبار جنجالي واگذاري چند هزار هكتار از اراضي ملي جنگلهاي شمال براي احداث آزادراه تهران شمال مي‌گذرد، اين روزها باز هم در پي اعتراض سازمان بازرسي كل كشور به مصوبه هيات وزيران كه طي آن به پيمانكار مجري طرح آزادراه تهران شمال اجازه داده است، بيش از 6 مليون متر مربع از اراضي ملي را به عنوان بخشي از بهاي اين آزادراه تصرف كند، بحث احداث آزادراه به بحث روز رسانه‌هاي حامي محيط زيست و منابع طبيعي كشور تبديل شده است.

 به دنبال شكايت از اين مصوبه، هيات وزيران خواستار ابطال اين مصوبه در ديوان عدالت اداري شد.

 پس از شكايت سازمان بازرسي كل كشور از اين موضوع و اختياري كه هيات‌ وزيران به هياتي تحت عنوان هيات ويژه اختيارات دولت داد، متراژ اين زمين به 35 ميليون متر مربع تقليل يافت.

در حال حاضر اين مقدار زمين كه نزديك به 70 درصد از اراضي مذكور بوده واگذار و سند انتقال به نام پيمانكار زده شد.

پيش از اين جامع جنگلباني ايران در پي تهيه گزارشي، تمامي بحث اجراي پروژه آزادراه تهران شمال را با افشاي مراحل واگذاري 6 ميليون و 250 هكتار از اراضي ملي و جنگلهاي شمال محكوم كرده و دهه هفتاد را سياه‌ترين دوره براي منابع طبيعي ايران اعلام كرد.

    جامعه جنگلباني ايران با انتشار اين گزارش، آزادراه تهران شمال را يك پروژه غيرعلمي، فني و زيست محيطي برشمرده و افزود: «طرح اوليه آزادراه در سال 56  به تصويب رسيد و بعد از آن ابتدا يك شركت فرانسوي و سپس يك سرمايه گذار ايراني پيشنهاد اجراي پروژه را مطرح كردند، اما با مخالفت مواجه شد و نهايتا اين پروژه بدون انجام مناقصه با ترك تشريفات مناقصه براي اجرا به بنياد مستضعفان واگذار شد و با انعقاد قرارداد و ايجاد شركت آزادراه كل هزينه پروژه  هزار و 540 ميليارد ريال و طول مدت اجرا نيز 7 سال برآورد و مقرر شد كه كل هزينه توسط شركت احداث كننده تامين شود و در مقابل 30 درصد هزينه احداث آزادراه مذكور از طريق عوارض از وسايل نقليه عمومي و 70 درصد مابقي از محل واگذاري 62/5 ميليون متر مربع اراضي ملي تامين شود.

 جامعه جنگلباني ايران افزوده بود: «اما متعاقبا ساختار ريالي و سهم الشركه به نسبت50_50 بين دولت و بنياد و با عطف به ماسبق كردن آن از ابتداي پروژه اجراي طرح تغيير كرد.»

در بخش ديگري از اين گزارش آمده است: «در ابتداي سال 75 سازمان برنامه و بودجه به دليل نبود مطالعات جامع و اقتصادي با ساخت آزادراه مخالفت كرد، بنابراين واگذاري زمين در ازاي ساخت آزادراه مورد توجه قرار گرفت و در حالي كه سازمان جنگلها و مراتع ضمن مخالفت در حال بررسي و تكميل گزارشهاي خود بود و با پيگيريهاي سريع خارج از سازمان و با ملاحظات مديريتي در سطح بالا، نهايتا هيأت دولت در تاريخ  دوم مردادماه 75 ، 6 هزار و 250 هكتار از اراضي ملي شده جنگلي شمال و اطراف تهران را به بنياد واگذار كرد.»

 پروژه آزاد راه تهران - شمال به رغم داشتن مزاياي مختلف اقتصادي و...، به لحاظ زيست محيطي، يکي از مهمترين دغدغه‌هاي ‌دوستداران طبيعت و محيط زيست شده است.

   آزاد راه تهران ـ شمال با 121کيلومتر طول مدت مسافرت به شمال را به حدود يک ساعت و بيست دقيقه کاهش مي‏دهد و به يکي از پرمسافرترين محورهاي شمال کشور تبديل شده و بر اساس برآوردها سالانه بين 4تا6 ميليون نفر از اين محور استفاده خواهند کرد.

 آزاد راه تهران ـ شمال يک پروژه ملى است، ولي انبوهى از نگرانيها ‌و دغدغه‌هاي ‌زيست‌محيطى براى حفاظت از ارزشهاى البرز مرکزى و جنگلهاى بکر اين منطقه وجود دارد.

 از نظر کارشناسان محيط زيست، پروژه آزاد راه تهران - شمال يکي ازمهمترين وقايع زيست‌محيطى ايران است، زيرا در اين پروژه علاوه بر تخريب بخشي از منابع طبيعي و زيستگاههاي بکر منطقه، شهرهاى شمالى کشور نيز پس از بهره بردارى آزاد راه به دليل هجوم جمعيت و دسترسي آسان با مشکلات عديده زيست محيطي مواجه مي‏شوند.

 همچنين عبور اين اتوبان ازجنگلهاى هيرکانى ـ باقيمانده از عصر يخبندان ـ که جزو نادرترين سرمايه‌هاى زيست‌محيطى جهان محسوب مى‌شوند، به دغدغه عمومى به ويژه دوستداران طبيعت تبديل شده است. 

    بنياد مستضعفان و جانبازان مجري ساخت آزاد راه، پيشنهاد کرده در قبال واگذارى 6000 هکتار زمين طى برنامه‌اى هفت ساله آزاد راه تهران شمال را بسازد و بر همين اساس با موافقت دولت قراردادى 22 ساله، 5 سال براى اجرا و 17 سال براى بهره بردارى بين وزارت راه و ترابرى و بنياد مستضعفان و جانبازان منعقد شد. 

   بر اساس مصوبه هيأت وزيران در تاريخ 21 مهر سال 75 مقرر شده بود 5/62 ميليون متر مربع از اراضى ملى محدوده آزادراه به منظور تامين بخشى از اعتبارات دولتى براى ساخت آزاد راه تهران- شمال به بنياد واگذار شود، اما مفاد اين مصوبه با لايحه قانونى واگذارى و احياى اراضى در جمهورى اسلامى مصوب شوراى انقلاب در تعارض بوده و بررسيهاي ‌سازمان بازرسي نيز نشان داده که مقاديرى از اين اراضى که در اختيار پيمانکار قرار گرفته به اشخاص ثالث واگذار و اين افراد نيز با تغيير کاربرى، اراضى جنگلى را به تأسيسات صنعتى و شهرک هاى مسکونى تبديل کرده اند.

 اين در حالي بود که بر اساس توافقات اوليه هر گونه ساخت و ساز در حريم بزرگراه ممنوع اعلام شده بود.

 البته در پي انتشار اين خبر و پيگيريهاي ‌صورت گرفته از سوي دوستداران محيط زيست و نهادهاي دولتي و غير دولتي ادامه اين روند متوقف شده و جلوي هر گونه تغيير کاربري و ساخت و ساز در اين اراضي گرفته شد و دولت وقت نيز ديگر در قبال اعتبارات پروژه آزاد راه تهران ـ شمال ازمحل اراضى ملى زمينى واگذار نکرده و هزينه اجرايي پروژه قرار شد از محل وامها ‌و اعتبارات خارجي تامين شود.

کارشناسان معتقدند به منظور کاهش و تعديل خسارات ناشي از ساخت آزاد راه  نبايد اراضى حاشيه مسير به ويژه در حوالي مرزان آباد و... تغييرکاربرى داده شده و به شهرکهاى مسکونى تبديل شود و تا يک کيلومتر از اراضى حاشيه بزرگراه بايد به عنوان منطقه استحفاظى تلقى و براى حفظ کاربرى اراضى آن قانون وضع شود.

 در حال حاضر نيز با وجود جنجالهاي جديدي كه پيش از اين ذكر شد، محمود احمدي نژاد، رييس جمهوري، در پي گزارش تخريب منابع طبيعي جامعه جنگلباني ايران و درج آن در رسانه‌ها، با ارسال نامه‌اي به وزير جهاد كشاورزي، خواستار جلوگيري از تجاوز به منابع طبيعي و معرفي متخلفان به مردم شد.

 دو هفته از ارسال نامه رييس جمهوري به وزارت كشاورزي مي‌گذرد و برنامه اين وزارتخانه هنوز اعلام نشده است. 

درخواست از سازمان‌بازرسى‌كل‌كشور  براى پايان ‌تخريب‌‌لتيان                                      

روزنامه‌ي شرق- شنبه ۱۶ ارديبهشت ۱۳۸۵

گروه اجتماعى: كانون ديده بانان زمين براى چندمين بار به تخريب حوزه لتيان هشدار داد. در پى انتشار گزارش از اين NGO تخصصى زيست محيطى از تخريب حوزه لتيان و فروش اراضى در اين منطقه، شهردارى اوشان فشم اقدام به ارسال جوابيه به مطبوعات كرد كه به دنبال آن كانون ديده بانان زمين گزارش مستند خود را درباره تخريب اين حوزه به سازمان بازرسى كل كشور ارسال كرد. دبير اين كانون درباره اتفاقات رخ داده در محدوده سد لتيان گفت: حوزه آبخيز لتيان يكى از مهم ترين حوزه هاى تامين كننده آب كلان شهر تهران است كه انواع تصرف و خصوصى سازى ها در حريم رودخانه ها و مناطق حفاظت شده و ساختمان سازى تا ارتفاع ۲۰۰۰ متر ديده مى شود.

 به گفته مهين دخت خطيبى در چند سال گذشته تغيير كاربرى باغات روستاها و گسترش ويلاسازى محدوده حفاظتى سدلتيان را تحت خطر قرار داده است. در اين ميان راه سازى و ايجاد راه هاى جديد براى دسترسى به اين ويلاها، تخريب منطقه را به بهانه توسعه گردشگرى به همراه داشته است.

وى از زمين لغزش هاى متعدد در فاصله كمتر از دو ماه گذشته خبر داد و افزود: زمين لغزش هاى متعددى با ابعاد متفاوت در اين حوزه اتفاق افتاده كه بزرگترين آنها زمين لغزش كنار درياچه سد است كه آخرين رقم اعلام شده در مورد وسعت آن ۷۲ هكتار است. اين لغزش ها خود شاهد گويايى از دست اندازى هاى نابخردانه بشرى در اين حوزه مهم است. دبير كانون ديده بانان زمين سازمان ثبت اسناد و املاك كشور، شهردارى هاى اوشان فشم، ميگون و لواسان، بنياد مسكن، سازمان حفاظت محيط زيست، سازمان جنگل ها، مراتع و آبخيزدارى، وزارت مسكن و شهرسازى، وزارت كشور، راه، نيرو و سازمان مديريت و برنامه ريزى را در اين روند مقصر اعلام كرده و با اشاره به هشدارهاى قبلى مى پرسد: اگر مسئولان، سد «ماملو» در جنوب شرقى تهران را كمك موثرى به ذخيره آب تهران مى دانند آيا بهتر نيست سرمنشاء آبخيزهاى اين سد جديد را كه از شرايطى نظير تخريب آبخيزهاى سدلتيان برخوردار است نجات دهند. اين تشكل زيست محيطى معتقد است: با بهره گيرى از واژه گردشگرى و توسعه آن مجوز هرگونه تخلف، غارت و تصرف اراضى و ارتفاعات ملى داده شده است.

اين هشدارها در حالى داده مى شود كه معاون محيط طبيعى سازمان حفاظت محيط زيست بعد از اعلام خطر اين كانون اعلام كرد: براساس بررسى هاى كارشناسى به عمل آمده توسط كارشناسان تاييد مى كند محدوده  اى به طول تقريبى۱۲۰۰ متر و عرض حدود ۶۰۰ متر درست در حاشيه سد لتيان دچار لغزش شده و شكاف هاى عميقى ايجاد كرده است. همچنين به نقل قول از اين مقام مسئول اعلام شده منطقه موردنظر كاملاً واريزه اى است و با توجه به جغرافياى منطقه و توپوگرافى و فقر پوشش گياهى احتمال وقوع ريزش سنگ و رانش زمين در آن حوزه وجود دارد. تعريض جاده در محور فشم به ميگون نيز در حوزه مديريت شهردارى بوده است. كانون ديده بانان زمين با طرح اين پرسش كه چطور ممكن است اقداماتى كه در منطقه حافظت شده البرز مركزى انجام مى گيرد، ربطى به سازمان حفاظت محيط زيست نداشته باشد، تاكيد مى كند؛ اولين اولويت حوزه لتيان، حفظ اين حوزه مهم به عنوان يك حوزه آبخيز براى آب كلان شهر تهران است و گردشگرى در اولويت هاى بعدى قرار مى گيرد. آنچنان كه نمونه اى از اين نوع تعرض در اسفندماه سال گذشته موجب رانش هاى وسيع شد. اين كانون در پاسخ به صحبت هاى شهردار فشم مبنى بر تعريض جاده منطقه رودبارقصران به دليل داشتن جاذبه هاى طبيعى اعلام كرده است: در كشورهايى كه به محيط زيست اهميت والايى داده مى شود ظرفيت يابى از فاكتورهاى مهم برنامه ريزى هاى گردشگرى است. به اين معنى كه ظرفيت منطقه براى پذيرش تعداد مشخص گردشگر تعيين شده تا حداكثر حفاظت پايدار از محيط طبيعى براى نسل هاى ديگر نيز به عمل آيد.

كانون ديده بانان زمين معتقد است آبخيزفروشى در حوزه لتيان و ساير حوزه هاى آب تهران بايد هر چه سريع تر قطع شود و آزادسازى حريم رودخانه ها در دستور كار فورى قرار گرفته و ويلاهاى ساخته شده در ارتفاعات سريعاً تخريب شود. ضرورت دارد برنامه مدونى براى عملكرد هماهنگ و غير بخشى مسئولان در اين حوزه مهم آب تهران تدوين و به ملت ارائه شود و اگر قرار است طرح گردشگرى براى آن تعريف شود حتماً بايد با توجه به اولويت حفظ اين آبخيز حياتى باشد. در غير اين صورت بايد مسئولان منتظر پيامدى مهلك يعنى بحران آب تهران باشند.

عباس محمدی     

روزنا- یکشنبه  17  ارديبهشت  1385

انتخاب‌ شدن‌ معصومه‌ ابتكار، رئيس‌ پيشين‌ سازمان‌ حفاظت‌ محيط‌ زيست‌ به‌ عنوان‌ يكي‌ از ‌« قهرمانان‌ زمين»از سوي‌ يونپ‌ ‌(برنامه‌ محيط‌ زيست‌ سازمان‌ ملل) باعث‌ خوشحالي‌ ايرانيان‌ است؛ نخست‌ به‌ اين‌ دليل‌ كه‌ اگر واقعا در كشور كاري‌ در جهت‌ حفظ‌ محيط‌ زيست‌ انجام‌ شده‌ باشد، همانطور كه‌ خود ابتكار در مراسم‌ دريافت‌ جايزه‌ گفته‌ است‌، اين‌ كار با تلاش‌ «محيط‌بانان‌، كاركنان‌ سازمان‌ حفاظت‌ محيط‌ زيست‌، مديران‌ تلاشگر و تمامي‌ همراهان‌ در ساير بخش‌هاي‌ دولتي‌ و غيردولتي‌ و رسانه‌ها» به‌ انجام‌ رسيده‌ است‌.

به‌ بيان‌ ديگر، هركس‌ كه‌ در ايران‌ گامي‌ براي‌ حفظ‌ گوشه‌اي‌ از طبيعت‌، پاكسازي‌ بخشي‌ از زمين‌، نگهداري‌ يا احياي‌ يك‌ تكه‌ جنگل‌، رساندن‌ چند پيام‌ زيست‌ محيطي‌ و ارتقاي‌ آگاهي‌ زيست‌ محيطي‌ و مانند اينها انجام‌ داده‌ باشد، مي‌تواند خود را در اين‌ جايزه‌ شريك‌ بداند. چنان‌ كه‌ اگر كاري‌ هم‌ صورت‌ نپذيرفته‌ باشد يا تخريب‌ها افزايش‌ يافته‌ باشند، همه‌ ما - دست‌كم‌ كساني‌ كه‌ اعتراض‌ نكرده‌اند - در اين‌ قصور شريك‌اند. فراموش‌ نكنيم‌ كه‌ سازمان‌هاي‌ جهاني‌ - بويژه‌ امثال‌ سازمان‌ ملل‌ كه‌ در واقع‌ سازمان‌ دولت‌ها است‌ - و تا حد زيادي‌ افكار عمومي‌ هم‌، ملت‌ها را با ارزيابي‌ نمايندگان‌ دولتي‌شان‌ داوري‌ مي‌كنند.

دليل‌ ديگري‌ كه‌ ايرانيان‌ مي‌توانند از دريافت‌ جايزه‌ توسط‌ يك‌ ايراني‌ خوشحال‌ باشند، همان‌ است‌ كه‌ جلايي‌پور، چند سال‌ پيش‌ در مقاله‌اي‌، از آن‌ به‌ عنوان‌ «بحران‌ افتخار» نام‌ برده‌ بود. تا جايي‌ كه‌ مضمون‌ نوشته‌ او را به‌ ياد مي‌آورم‌، جلايي‌پور گفته‌ بود كه‌ به‌ راستي‌ جاي‌ پرسش‌ است‌ كه‌ جوانان‌ امروز ميهن‌ به‌ چه‌ چيزي‌ مي‌توانند افتخار كنند... اين‌ جامعه‌شناس‌ و روزنامه‌نگار، سياهه‌اي‌ از ناكامي‌ها و تنگناهاي‌ اجتماعي‌ و مغايرت‌هاي‌ رفتاري‌ و گفتاري‌ مديران‌ كشور را رديف‌ كرده‌ بود و گفته‌ بود كه‌ ما واقعا به‌ افتخار نياز داريم‌. و من‌ اضافه‌ مي‌كنم‌ كه‌ ما همان‌ ملتي‌ هستيم‌ كه‌ به‌ قول‌ برتولت‌ برشت‌ به‌ قهرمان‌ نياز دارد. 

ما كه‌ در زمينه‌ محيط‌ زيست‌ در سال‌ 2005 رتبه‌ 132 را در ميان‌ 146 كشور جهان‌ داشته‌ايم‌، و ما كه‌ اگر در شهرهاي‌ بزرگ‌ زندگي‌ كنيم‌، روز را با سري‌سنگين‌ از تنفس‌ هوايي‌ آلوده‌ و داشتن‌ خوابي‌ ناآرام‌ در ميان‌ صداي‌ خودروهايي‌ كه‌ خواب‌ ندارند، آغاز مي‌كنيم‌ - و اگر در شهرهاي‌ كوچك‌ و روستاها باشيم‌، چشم‌ اندازمان‌ كوه‌ و دشت‌هاي‌ فرسايش‌ يافته‌ و زباله‌هايي‌ است‌ كه‌ در هرگوشه‌ رها شده‌ است‌.

من‌، با وجود انبوه‌ قرينه‌ها و شاهدهايي‌ كه‌ در همه‌ جا مي‌بينم‌ و جايي‌ براي‌ خوش‌بيني‌ نمي‌گذارند و به‌ رغم‌ قلب‌ غمين‌ام‌، مي‌كوشم‌ كه‌ خوشبين‌ باشم‌ - چرا كه‌ عقل‌ مي‌گويد كه‌ اگر اميدوار نباشيم‌، وضع‌ خودمان‌ و محيط‌مان‌ از آنچه‌ كه‌ هست‌، بدتر مي‌شود. بنابراين‌ سعي‌ مي‌كنم‌ كه‌ در خوشحالي‌ دريافت‌ اين‌ جايزه‌ شريك‌ باشم‌.

اما اگر بخواهيم‌ در چارچوب‌ موضوع‌ مورد بررسي‌ (در اينجا: محيط‌ زيست‌) به‌ پيشرفت‌ راستين‌ و ملموس‌ دست‌ يابيم‌، بايد با نگاهي‌ انتقادي‌ كارنامه‌ خود و مجموعه‌اي‌ را كه‌ كارگزار آن‌ هستيم‌، بررسي‌ كنيم‌. پا گرفتن‌ نگاه‌ انتقادي‌، مشروط‌ به‌ وجود شرايط‌ دموكراتيك‌ در جامعه‌ و امكان‌ تفهيم‌ وتبيين‌ حقوق‌ عامه‌ است‌. يكي‌ از اين‌ حقوق‌، حقوق‌ زيست‌ محيطي‌ است‌ كه‌ هر فرد مي‌تواند و بايد از آن‌ برخوردار باشد؛ نمود« اشاعه‌ فرهنگ‌ زيست‌ محيطي‌ در بين‌ اقشار مختلف‌ مردم»‌ كه‌ ابتكار معتقد است‌ از سال‌ 76 به‌ آن‌ پرداخته‌، مي‌تواند به‌ ميدان‌ آمدن‌ نيروهاي‌ مردمي‌ در دفاع‌ از حق‌ زيست‌ در محيط‌ سالم‌ باشد. سازمان‌ حفاظت‌ محيط‌ زيست‌ در دوران‌ ابتكار و مجموعه‌ دولت‌ اصلاح‌ طلب‌، هيچگاه‌ خواهان‌ اين‌گونه‌ مطالبه‌ها، و مبارزه‌جويي‌ موثر مردم‌ در عرصه‌ محيط‌زيست‌ نبود. نمونه‌ اين‌ عافيت‌طلبي‌ اصلاح‌ طلبان‌، موضوع‌ بهره‌برداري‌ تجاري‌ از جنگل‌هاي‌ شمال‌ بود كه‌ طرفداران‌ محيط‌ زيست‌، مخالف‌ آن‌ بوده‌اند، اما سازمان‌ حفاظت‌ محيط‌ زيست‌ در اختلاف‌هايش‌ با سازمان‌ جنگل‌ها و مراتع‌ «نمي‌خواست‌ كه‌ اين‌ بحث‌ها رسانه‌اي‌ شود، و ترجيح‌ مي‌داد كه‌ در خود دولت‌ قضيه‌ حل‌ شود.... و اختلاف‌ عقيده‌ دستگاه‌ها [سازمان‌هاي‌ دولتي‌] در بوق‌ و كرنا نشود. » در واقع‌، اين‌ پرهيز اصلاح‌طلبان‌ از جنبش‌ مردم‌، در عرصه‌ محيط‌زيست‌ هم‌ مانند پاره‌اي‌ موارد ديگر، فرصت‌هايي‌ تاريخي‌ را كه‌ ناشي‌ از تحول‌ در جامعه‌ ايران‌ و روابط‌ بين‌الملل‌ بود، از كف‌ ايشان‌ و كشور ربود.  

نقد كارنامه‌ سازمان‌ حفاظت‌ محيط‌ زيست‌ در دوران‌ ابتكار، و در كل‌ بررسي‌ جايگاه‌ محيط‌ زيست‌ در برنامه‌هاي‌ اصلاح‌طلبان‌، فرصت‌ ديگري‌ مي‌خواهد؛ در اينجا فقط‌ به‌ چند نكته‌ اشاره‌ مي‌كنم‌: 

در آن‌ دوره‌، تلاشي‌ براي‌ اصلاح‌ قانون‌ حفاظت‌ و بهسازي‌ محيط‌ زيست‌ و ارتقاي‌ موقعيت‌ سازمان‌ در دولت‌ صورت‌ نگرفت؛ ارتقا به‌ گونه‌اي‌ كه‌ راي‌ آن‌ شورا مستقل‌ از راي‌ وزيران‌ كشاورزي‌، صنايع‌ و معادن‌، مسكن‌ و شهرسازي‌ و ديگر كساني‌ كه‌ در شوراي‌ عالي‌ محيط‌ زيست‌ شركت‌ دارند و شرح‌ و ظايف‌ و هدف‌هايشان‌ معمولا با هدف‌هاي‌ زيست‌ محيطي‌ مغايرت‌ دارد، باشد. در اين‌ زمينه‌ هيچ‌ لايحه‌اي‌ از سوي‌ اصلاح‌ طلبان‌ به‌ مجلس‌ داده‌ نشد.

در هيچ‌ كجاي‌ ايران‌ كيفيت‌ محيط‌ زيست‌ انساني‌ يا محيط‌هاي‌ طبيعي‌ بهتر نشده‌ است‌. براي‌ مثال‌ مي‌توان‌ از طرح‌ بزرگ‌ عسلويه‌ نام‌ برد كه‌ آب‌هاي‌ منطقه‌را به‌ يكي‌ از بزرگترين‌ مراكز تخليه‌ زباله‌هاي‌ شيميايي‌ جهان‌ صنعتي‌ بدل‌ ساخته‌ است‌.  برنامه‌هاي‌ توسعه‌ در بزرگ‌ ترين‌ بندر كشور ‌(بندرعباس) بدون‌ كمترين‌ توجه‌ به‌ مسائل‌ زيست‌ محيطي‌ اجرا شده‌ است‌. تنها در غرب‌ بندرعباس‌ هر روز 182 تن‌ مواد آلاينده‌ و 5\4 ميليون‌ مترمكعب‌ پساب‌ وارد دريا مي‌شود.  طرح‌هاي‌ كشت‌ نيشكر كه‌ به‌ نظر بسياري‌ از كارشناسان‌ كشاورزي‌، كشت‌ مناسبي‌ براي‌ سرزمين‌ كم‌ آب‌ ايران‌ نيست‌، با صرف‌حجم‌ عظيمي‌ از آب‌هاي‌ شيرين‌ كشور و آلوده‌ سازي‌ آب‌ و خاك‌ پايين‌ دست‌، همچنان‌ توسعه‌ يافتند. به‌ گفته‌ جواد دغلاوي‌ فرماندار شادگان‌ با ورود پساب‌ شركت‌هاي‌ توسعه‌ نيشكر و صنايع‌ جانبي‌ آن‌، از سال‌ 1380 تا 1384 بيست‌ هزار هكتار از وسعت‌ تالاب‌ دچار صدمات‌ جبران‌ ناپذير شده‌ و شيخ‌ عامري‌ زاده‌ از بزرگان‌ شادگان‌ مي‌گويد كه‌ آب‌ تالاب‌ قابل‌ مصرف‌ نيست‌... وصيفي‌ كاري‌مان‌ از بين‌ رفته‌ است‌.

گفتگو با خانم معصومه ابتکار برنده جايزه ی ويژه قهرمان زمين سال ۲۰۰۶؛

 مژگان‌ جمشيدي‌                               

یکشنبه  17 ارديبهشت  1385- روزنا

خواهر«مري‌» ديروز، امروز به‌ عنوان‌ «قهرمان‌ زمين‌ سال‌ 2006» از سوي‌ سازمان‌ ملل‌ معرفي‌ مي‌شود. با اينكه‌ در داخل‌ كشور، همچنان‌ انتقاداتي‌ از سوي‌ برخي‌ افراد و گروه‌هاي‌ خاص‌ به‌ عملكرد سازمان‌ تحت‌ اختيار وي‌ در 8 سال‌ گذشته‌ باقي‌ است‌ اما در مجامع‌ بين‌المللي‌ از او به‌ عنوان‌ كسي‌ كه‌ نقش‌ عمده‌اي‌ در مذاكرات‌ كيوتو و ژوهانسبورگ‌ در سال‌هاي‌ داشته‌ گذشته‌ ياد مي‌شود... گفت‌وگوي‌ يكساعت‌ و 40 دقيقه‌اي‌ ما كه‌ حتي‌ مي‌توانست‌ باز هم‌ ادامه‌ يابد، به‌ اينجا ختم‌ شد كه‌ او برنامه‌ چهارم‌ توسعه‌، و ارتقاي‌ سطح‌ كمي‌ مناطق‌ حفاظت‌شده‌ از 5\4 درصد به‌ 5\7 درصد و آشتي‌ صنعت‌ با محيط‌ زيست‌ را از مهمترين‌ دستاوردهاي‌ چند سال‌ گذشته‌ اين‌ سازمان‌ معرفي‌ مي‌كند.
معصومه‌ ابتكار از سرنوشت‌ محيط‌ زيست‌ در برنامه‌ چهارم‌ توسعه‌ ابراز نگراني‌ مي‌كند و اينكه‌ آيا واقعا محيط‌زيست‌ در دولت‌ جديد اولويت‌ دارد يا خير؟! و مي‌گويد:« نگران‌ هستم‌ كه‌ توجه‌ بيش‌ از حد به‌ برنامه‌هاي‌ كوتاه‌مدت‌، محيط‌زيست‌ را از اولويت‌ برنامه‌هاي‌ دولت‌ فعلي‌ خارج‌ كند.» در ابتدا تصميم‌ داشتم‌، گفت‌وگويي‌ انتقادي‌ را با وي‌ آغاز كنم‌ اما وقتي‌ به‌ خاطر آوردم‌ كه‌ چگونه‌ اين‌ روزها برخي‌ افراد به‌ جاي‌ توسعه‌ پايدار از «توسعه‌ بي‌پايه‌» سخن‌ مي‌گويند تمامي‌ اما، اگرها و چراها را فراموش‌ مي‌كنم‌. كمااينكه‌ او خود در كنار نقاط‌ قوت‌ به‌ نقاط‌ ضعف‌ هم‌ اشاره‌ مي‌كند. ابتكار با اينكه‌ اكنون‌ متهم‌ است‌ ويرانه‌ تحويل‌ داده‌ و خود به‌ كمبودهاي‌ سازمان‌ در سال‌هاي‌ آغازين‌ رياستش‌ در اين‌ سازمان‌ اشاره‌ مي‌كند با اين‌ وجود به‌ صراحت‌ مي‌گويد: «اما من‌ ويرانه‌ تحويل‌ نگرفتم‌، به‌ هر حال‌ ما مي‌آييم‌ كه‌ كار كنيم‌ و شرايط‌ را بهتر از ديروز كنيم‌ و اشتباهاتي‌ هم‌ ممكن‌ است‌ داشته‌ باشيم‌ اما طبيعي‌ است‌ كه‌ «ديكته‌ نانوشته‌ غلط‌ ندارد!» آنچه‌ در ذيل‌ مي‌آيد خلاصه‌ گفت‌وگوي‌ صميمانه‌ و طولاني‌مدت‌ ابتكار با اعتماد ملي‌ است‌.
دريافت‌ جايزه‌ قهرمان‌ زمين‌ را به‌ شما تبريك‌ مي‌گويم‌. به‌ هر حال‌ افتخاري‌ بود كه‌ در وهله‌ اول‌ متعلق‌ به‌ شما بود اما در نگاه‌ ديگر افتخار براي‌ ايران‌ و ايراني‌ كه‌ حالا به‌ اين‌ شكل‌ يك بار ديگر نام‌ ايران‌ در مجامع‌ بين‌المللي‌ زنده‌ شد. چطور شد كه‌ براي‌ دريافت‌ اين‌ جايزه‌ كانديد شديد؟
من‌ هم‌ تشكر مي‌كنم‌  از تبريك‌ شما و همان‌ نكته‌اي‌ كه‌ در سخنراني‌ام‌ در سنگاپور موقع‌ دريافت‌ جايزه‌ گفتم‌ اين‌ بود كه‌ در حقيقت‌ جايزه‌ متعلق‌ به‌ جمع‌ كثيري‌ از كاركنان‌ زحمتكش‌ و تلاش‌گر است‌. من‌ مشخصا آنجا از محيط‌بانان‌ نام‌ بردم‌. همين‌طور كادر اداري‌ و مديران‌ سازمان‌ محيط‌زيست‌. چون‌ اعتقاد داشتم‌ اين‌ جمعي‌ كه‌ در اين‌ 8 سال‌ با من‌ كار كردند جداي‌ از يك‌ كار مستمر اداري‌ با يك‌ انگيزه‌ و عشق‌ خاصي‌ نسبت‌ به‌ محيط‌زيست‌ كار كردند تا يك‌ مقدار كمي‌ ما توانستيم‌ در اين‌ زمينه‌ها يك‌ حركتي‌ داشته‌ باشيم‌. علاوه‌ بر آن‌ تشكر و قدرداني‌ از گستره‌ فعالان‌ محيط‌زيست‌ در همه‌ عرصه‌ها از جمله‌ صنعت‌، نفت‌، رسانه‌ها، سازمان‌هاي‌ غيردولتي‌ دارم‌. بنابراين‌ جايزه‌ را من‌ در واقع‌ به‌ نمايندگي‌ از اين‌ جمع‌ دريافت‌ كردم‌ و اين‌ هم‌ كه‌ در رسانه‌ ملي‌ صدا و سيما عنوان‌ شده‌ كه‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌ اين‌ جايزه‌ را برده‌، ممكن‌ است‌ به‌ لحاظ‌ شكلي‌ درست‌ نباشد (با خنده‌) ولي‌ به‌ لحاظ‌ مفهومي‌ كاملا درست‌ است‌ و من‌ كاملا اعتقاد دارم‌ اين‌ جايزه‌ متعلق‌ به‌ ايران‌ عزيز و متعلق‌ به‌ همه‌ دوستداران‌ طبيعت‌ و طرفداران‌ محيط‌ زيست‌ است‌. اما اينكه‌ به‌ چه‌ شكلي‌ اتفاق‌ افتاد در حقيقت‌ يك‌ فرايند معرفي‌ كانديدا دارد كه‌ ظاهرا از داخل‌ از بعضي‌ از افرادي‌ كه‌ از نزديك‌ با كارهاي‌ ما و مسائل‌ بين‌الملل‌ آشنا بودند معرفي‌ شده‌ بودم‌ ولي‌ بايد 3 معرف‌ بين‌المللي‌ هم‌ اين‌ را تاييد مي‌كردند كه‌ علي‌الظاهر اين‌ كار هم‌ شده‌ بود و اين‌ پيشنهادات‌ به‌ هيات‌ داوران‌ ارسال‌ مي‌شود و براساس‌ گزارشي‌ كه‌ داشتند 80 نفر به‌ مرحله‌ نهايي‌ داوري‌ رسيده‌ بودند و برنامه‌ محيط‌ زيست‌ سازمان‌ ملل‌ با بررسي‌ مستندات‌ موجود و اطلاعاتي‌ كه‌ خودشان‌ خيلي‌ مستند از كانديداها جمع‌آوري‌ كردند 6 نفر را به‌ عنوان‌ برندگان‌ اصلي‌ گزينش‌ كردند و من‌ اصلا از اين‌ مراحل‌ اطلاع‌ نداشتم‌.
تا كي‌؟

اولين‌ خبر را مهرماه‌ سال‌ گذشته‌ دادند. از يونپ‌ تماس‌ گرفتند كه‌ آيا شما اين‌ جايزه‌ را مي‌پذيريد؟ كه‌ من‌ خيلي‌ شوكه‌ شدم‌ و گفتم‌ حتما اشتباه‌ شده‌ و جريان‌ ديگري‌ است‌. دوباره‌ تماس‌ گرفتند كه‌ نه‌ همين‌ است‌ گفتم‌ موضوع‌ ديگري‌ است‌.
گويا اين‌ جايزه‌ هرساله‌ به‌ 6 نفر از فعالان‌ محيط‌زيست‌ در سطح‌ جهان‌ اهدا مي‌شود. اما امسال‌ به‌ 7 نفر افزايش‌ پيدا كرد و به‌ شما جايزه‌ ويژه‌ قهرمان‌ زمين‌ تعلق‌ گرفت‌. تفاوت‌ اين‌ جايزه‌ با 6 مورد ديگر چيست‌؟
خود جايزه‌ تفاوت‌ چنداني‌ ندارد. فقط‌ عنوانش‌ فرق‌ مي‌كند. آن‌ 6 نفر در سطح‌ 6منطقه‌ يا قاره‌ اهدا شده‌ و جايزه‌ ويژه‌ به‌ نوعي‌ جهاني‌ است‌.
يعني‌ كار ويژه‌اي‌ انجام‌ داديد كه‌ جايزه‌ ويژه‌ قهرمان‌ زمين‌ هم‌ گرفتيد؟
 هر كدام‌ از برنده‌ها را كه‌ نگاه‌ مي‌كنيم‌ مي‌بينيم‌ يك‌ تاؤيرگذاري‌ خاصي‌ در سطح‌ محلي‌، منطقه‌اي‌ و بين‌المللي‌ داشتند. اما يكي‌ از ويژگي‌هايي‌ كه‌ در مورد كار ما براي‌ يونپ‌ خيلي‌ مطرح‌ بود همين‌ اثرگذاري‌هاي‌ جهاني‌ است‌. در بسياري‌ از فرايندها خيلي‌ فعال‌ شركت‌ كرديم‌. تاثيرگذار بوديم‌ و كمك‌ كرديم‌ كه‌ اجماع‌ بوجود بيايد.
يك‌ مورد مثال‌ بزنيد؟
مثلا اتفاقي‌ كه‌ در مورد پروتكل‌ كيوتو در مذاكرات‌ مراكش‌ افتاد.
چه‌ سالي‌؟
سال‌ 2000 ميلادي‌، در آن‌ سال‌ها، پروتكل‌ كيوتو براي‌ اجرايي‌ شدنش‌ به‌ يك‌ سري‌ مشكلات‌ برخورد كرد.از آنجا كه‌ آمريكا از پروتكل‌ كيوتو رسما كنار كشيده‌ بود، اتحاديه‌ اروپا اگر حمايت‌ كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ را جلب‌ نمي‌كرد و رضايتشان‌ را از بابت‌ اجرايي‌ شدن‌ برخي‌ مفاد پروتكل‌ كه‌ كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ را هم‌ در نظر مي‌گرفت‌ جلب‌ نمي‌كرد، كيوتو به‌ احتمال‌ خيلي‌ قوي‌ از هم‌ مي‌پاشيد و اجرايي‌ نمي‌شد. درآن‌ اجلاس‌ ايران‌ رياست‌ گروه‌ 77 را به‌ عهده‌ داشت‌ و ما نقش‌ مهمي‌ را در اجلاس‌ بن‌،يونپ‌ و شوراي‌ حكام‌ و مراكش‌ داشتيم‌ و ما به‌ دنبال‌ حل‌ اختلافات‌ موجود بين‌ اتحاديه‌ اروپا و كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ بوديم‌ و سعي‌ كرديم‌ يك‌ نقش‌ راهبردي‌ داشته‌ باشيم‌ و در مذاكرات‌ مراكش‌ سازمان‌ محيط‌ زيست‌ با همكاري‌ وزارت‌ امور خارجه‌ بسيار موفق‌ عمل‌ كرد . يك‌ اجماعي‌ حاصل‌ شد و اين‌ پروتكل‌ كيوتو را نجات‌ داد و ايران‌ به‌ عنوان‌ كشوري‌ كه‌ در آن‌ مقطع‌ نجات‌ دهنده‌ كيوتو بود از طرف‌ همه‌ مورد تقدير قرار گرفت‌. علاوه‌ براين‌ در كنوانسيون‌ تنوع‌ زيستي‌، توانستيم‌ در هيات‌ علمي‌ شان‌ يك‌ كرسي‌ به‌ دست‌ بياوريم‌ و در پروتكل‌ الحاقي‌اش‌ به‌ نام‌ كارتاهينا سال‌هاي‌ آخر توانستيم‌ يك‌ كرسي‌ ايمني‌ زيستي‌ كسب‌ كنيم‌.
به‌ نظرم‌ در اجلاس‌ ژوهانسبورگ‌ تا حدي‌ نقش‌ برجسته‌اي‌ داشتيد.
در ژوهانسبورگ‌ ما به‌ طور تشريفاتي‌ رئيس‌ دو جلسه‌ بوديم‌. علاوه‌ برآن‌ 4 كميته‌ روساي‌ جمهور و نخست‌ وزيران‌ در ژوهانسبورگ‌ تشكيل‌ شد يعني‌ 180 رئيس‌جمهور و نخست‌وزير از سراسر جهان‌ در 4 كميته‌ نشست‌ داشتند. رياست‌ يكي‌ از آن‌ كميته‌هاي‌ كاري‌ كه‌ بزرگترين‌ كميته‌ هم‌ بود من‌ به‌ عهده‌ داشتم‌ كه‌ البته‌ خيلي‌ هم‌ نامتعارف‌ بود چون‌ من‌ معاون‌ رئيس‌ جمهور بودم‌ و اعضاي‌ كميته‌ اكثرا روساي‌ جمهور بودند ولي‌ سازمان‌ ملل‌ پذيرفت‌ كه‌ من‌ باشم‌.
شما رييس‌ سازمان‌ محيط‌ زيست‌ بوديد امابه‌ واقع‌ مخالفت‌ چنداني‌ در برابر طرح‌ هاي‌ مخرب‌ توسعه‌ نداشتيد؟
ما چاره‌اي‌ نداريم‌ جز اينكه‌ اين‌ تعادل‌ را بين‌ توسعه‌ و محيط‌ زيست‌ برقرار كنيم‌. و ما ناچار هستيم‌ براي‌ اينكه‌ معضلات‌ اجتماعي‌ و مشكلاتي‌ مثل‌ بيكاري‌ و فقر را برطرف‌ كنيم‌ و شاخص‌هاي‌ توسعه‌ انساني‌مان‌ را ارتقا بدهيم‌ در اين‌ زمينه‌ها سرمايه‌گذاري‌هاي‌ بلندمدت‌ انجام‌ بدهيم‌. از آن‌ طرف‌ هم‌ ناچار هستيم‌ به‌ فكر محيط‌ زيست‌ هم‌ باشيم‌ چون‌ يكي‌ از مولفه‌هاي‌ رشد و توسعه‌ هر كشوري‌ حفظ‌ محيط‌ زيست‌ است‌. اين‌ را اگر مديران‌ ما متوجه‌ بشوند كه‌ محيط‌ زيست‌ را هم‌ در نظر داشته‌ باشند و به‌ عنوان‌ يك‌ مساله‌ محوري‌ در توسعه‌ آن‌ را لحاظ‌ كنند توسعه‌ كمتر در تضاد با محيط‌ زيست‌ مي‌شود و اين‌ با ارزيابي‌ زيست‌ محيطي‌ محقق‌ مي‌ شود.   بايد ارزيابي‌ زيست‌ محيطي‌ را در برنامه‌ هاي‌ عمراني‌ و توسعه‌ كشور جدي‌ بگيريم‌. نه‌ اينكه‌ بروند پروژه‌ را انجام‌ بدهند بعد محيط‌ زيست‌ را در مقابل‌ عمل‌ انجام‌ شده‌ قرار بدهند يا اينكه‌ شرح‌ خدمات‌ بدهند ديگران‌ بنويسند و بعد محيط‌ زيست‌ تازه‌ بفهمد چه‌ اتفاقي‌ افتاده‌ است‌.
ولي‌ تا به‌ امروز هم‌ عملا ارزيابي‌ها به‌ همين‌ شيوه‌اي‌ بوده‌ كه‌ خودتان‌ اشاره‌ كرديد. يعني‌ همه‌ آزاد راه‌ها، سدها و ... اول‌ احداث‌ شدند بعد ارزيابي‌ دادند. حتي‌ در زمان‌ رياست‌ شما.
علتش‌ اين‌ بود كه‌ تازه‌ از سال‌ دوم‌ قانون‌ برنامه‌ سوم‌ توسعه‌ يعني‌ سال‌ 78 توانستيم‌ قانون‌ ارزيابي‌ را اجرايي‌ كنيم‌. البته‌ اين‌ قانون‌ از قبل‌ هم‌ بود اما اجرايي‌ كردنش‌ لوازم‌ مي‌خواست‌.
مهمترين‌ اش‌  هم‌ شركت‌هاي‌ مشاور بودند كه‌ بتوانند ارزيابي‌ را انجام‌ بدهند. ما وقتي‌ سال‌ 76 شروع‌ به‌ كار كرديم‌ فقط‌ يك‌ ارزيابي‌ زيست‌ محيطي‌ بود آن‌ هم‌ از آزادراه‌ تهران‌ - شمال‌ كه‌ خيلي‌ ناقص بود. چرا؟ چون‌ شركت‌ مشاور و استاد دانشگاه‌ نداشتيم‌ كه‌ بتواند ارزيابي‌ را انجام‌ بدهد. در دنيا هم‌ اين‌ كار جديد بود. كسب‌ اين‌ دانش‌ فني‌ و توانمندي‌ زمانبر بود. اين‌ كه‌ اين‌ كار نهادينه‌ بشود و دستگاه‌ها بپذيرند كه‌ ارزيابي‌ زيست‌ محيطي‌ را انجام‌ بدهند و اين‌ كه‌ ما همزمان‌ الگوهاي‌ ارزيابي‌ را در شوراي‌عالي‌ به‌ تصويب‌ برسانيم‌ زمانبر بود. قطار محيط‌ زيست‌ را نمي‌ شود با يك‌ واگن‌ آن‌هم‌ با واگن‌ محيط‌ زيست‌ راه‌ برد. بايد تمام‌ واگن‌هاي‌ توسعه‌ را پشت‌سر محيط‌ زيست‌ به‌ هم‌ وصل‌ كرد. اگر همه‌ سوار شدند قابليت‌ اجرا پيدا خواهد كرد در غير اين‌ صورت‌ يك‌ درگيري‌ فرسايشي‌ و بسيار منفي‌ در كشور بوجود مي‌آيد. مثل‌ گذشته‌ كه‌ محيط‌ زيست‌ فقط‌ مي‌گفت‌ ممنوع‌ است‌ و نمي‌شود انجام‌ داد. خب‌ اين‌ تا يك‌ جايي‌ پيش‌ مي‌رود. بعد از اين‌ سد مي‌شكند مگر اينكه‌ ما همه‌ بخش‌هاي‌ توسعه‌اي‌ را در يك‌ چارچوبي‌ توجيه‌ كنيم‌ كه‌ خوشبختانه‌ در دوره‌ گذشته‌ اين‌ اتفاق‌ افتاد. ما نمي‌توانيم‌ محيط‌ زيست‌ را به‌ قيمت‌ باخت‌ صنعت‌ و اقتصاد در كشور حفظ‌ كنيم‌. اقتصاد هم‌ نبايد برنامه‌ هايش‌ را به‌ قيمت‌ باخت‌ محيط‌ زيست‌ اجرا كند ما يك‌ معادله‌ برد برد درست‌ كرديم‌. در اين‌ سال‌ها سعي‌ كرديم‌ براي‌ آقاي‌ وزير صنايع‌ و نفت‌ و ... موضوع‌ را جا بيندازيم‌ كه‌ محيط‌ زيست‌ دشمن‌ شما نيست‌. كاملا درست‌ است‌. اينطور نبود كه‌ ما بگوييم‌ اين‌ قانون‌ ارزيابي‌ است‌ از همين‌ فردا قابل‌ اجرا است‌ در همين‌ دوره‌ بيش‌ از 300 مورد مطالعه‌ ارزيابي‌ داشتيم‌.  
خانم‌ دكتر يكي‌ از ايرادات‌ عمده‌اي‌ كه‌ به‌ ارزيابي‌ها وارد است‌ اين‌ بود كه‌ گزارش‌ها از نظر كيفي‌ زير سوال‌ بود با اينكه‌ بسياري‌ از صاحبنظران‌ و اساتيد محيط‌ زيست‌ به‌ نوعي‌ در تهيه‌ اين‌ گزارش‌هاي‌ ارزيابي‌ دخيل‌ بودند اما در بسياري‌ موارد شاهد بوديم‌ كه‌ به‌ جاي‌  ارزيابي‌ فقط‌ پروژه‌ را توجيه‌ مي‌كردند؟
درست‌ است‌. اين‌ ايراد هم‌ يك‌ زماني‌ وارد بود. يك‌ كاري‌ كه‌ ما بايد مي‌كرديم‌ اين‌ بود كه‌ بايد آيين‌نامه‌ مربوط‌ به‌ ارزيابي‌ را تهيه‌ مي‌كرديم‌ تا اجرايي‌ بشود. ارزيابي‌ زيست‌ محيطي‌ پروژه‌ها كاملا جديد بود و قسمت‌ اصلي‌ وقتي‌ بود كه‌ مطالعه‌ ارزيابي‌ تهيه‌ مي‌شد و حالا بايد اجرايي‌ مي‌شد. ما يك‌ هيات‌ نظارت‌ براجراي‌ ارزيابي‌ داشتيم‌ و اين‌ يك‌ فرايند كاملا پيچيده‌ بود و توانمندي‌اش‌ بايد هم‌ در سازمان‌ و هم‌ در بخش‌ صنعت‌ ايجاد مي‌شد بنابراين‌ براي‌ اينكه‌ اين‌ مشكل‌ كه‌ شما اشاره‌ كرديد نباشد، يك‌ پانل‌ درست‌ كرديم‌. از سال‌ 82 تمام‌ ارزيابي‌ها در اينجا بررسي‌ مي‌شد. با حضور نمايندگان‌ سازمان‌، صنعت‌، دانشگاه‌، استان‌ و... اينطور نبود كه‌ همه‌ تاييد بشود. اشكالات‌ گرفته‌ مي‌شد و مجري‌ طرح‌ سعي‌ مي‌كرد ايرادات‌ را برطرف‌ كند و مجددا ارزيابي‌ را ارائه‌ كند.
در تهران‌ چند درصد پايش‌ صنايع‌ داشتيم‌؟
در حد 5 درصد و 10 درصد. بنابراين‌ ما 150 كارشناس‌ در استان‌ تهران‌ اضافه‌ كرديم‌. گشت‌ محيط‌ زيست‌ فعال‌ شد. ادارات‌ شهرستان‌ها را راه‌اندازي‌ كرديم‌ تا يك‌ مقدار روي‌ صنايع‌ مسلط‌ بشويم‌. خب‌ ما قانون‌ داريم‌، ولي‌ وقتي‌ ابزار كنترل‌ نداريم‌ و نمي‌توانيم‌ قانون‌ را اجرا كنيم‌. وقتي‌ بازرس‌ به‌ اندازه‌ كافي‌ نداريم‌، خب‌ نمي‌شود ضربتي‌ همه‌ صنايع‌ را پايش‌ و كنترل‌ كرد.
زماني‌ كه‌ سازمان‌ را ترك‌ كرديد، پايش‌ صنايع‌ استان‌ تهران‌ همان‌ 5 درصد بود كه‌ گفتيد؟
زماني‌ كه‌ ما شروع‌ كرديم‌ پايش‌ در تهران‌ يك‌ درصد بود و وقتي‌ سازمان‌ را تحويل‌ داديم‌، شايد به‌ 8-7 درصد روي‌ رسيده‌ باشد. در مورد تهران‌ خيلي‌ جاي‌ كار بود. در مورد تهران‌ صنايع‌ بزرگ‌ و تاؤيرگذار خيلي‌ مسلط‌ شديم‌. محدوديت‌ صنايع‌ در شعاع‌ 120 كيلومتري‌ را به‌ اجرا گذاشتيم‌. البته‌ اين‌ قانون‌ بود، اما اجرا نمي‌شد و در هيات‌ دولت‌ كلي‌ بحث‌ كرديم‌ تا توانستيم‌ آن‌ را به‌ مرحله‌ اجرا بگذاريم‌. در تمام‌ آن‌ سال‌ها ما سر اين‌ موضوع‌ در دولت‌ درگير بوديم‌.
مصوبه‌ محدوديت‌ استقرار صنايع‌ تا شعاع‌ 120 كيلومتري‌ تهران‌ يك‌ مصوبه‌ جديد بود يا قديمي‌؟
مصوبه‌ شوراي‌ انقلاب‌ بود كه‌ به‌ موجب‌ آن‌ هرگونه‌ بارگذاري‌ صنايع‌ جديد در اين‌ فاصله‌ در تهران‌ ممنوع‌ بود، ولي‌ عملا هر سال‌ كه‌ گذشته‌ بود، وضع‌ بدتر شده‌ بود و كسي‌ توجهي‌ نمي‌كرد تا رسيد به‌ دوره‌ ما. در دوره‌ ما سعي‌ كرديم‌ اين‌ مصوبه‌ را جنبه‌ اجرايي‌ بخشيم‌. در تهران‌ ما 127 واحد در هكتار تراكم‌ واحد صنعتي‌ داريم‌ و در ساير نقاط‌ ايران‌ 18 واحد در هكتار. يك‌ گزارش‌ مفصل‌ درباره‌ استان‌ تهران‌ در هيات‌ دولت‌ ارائه‌ داديم‌ تا ذهنيت‌ همه‌ وزرا به‌ مساله‌ روشن‌ بشود كه‌ اين‌ واقعا خطرناك‌ است‌ و فعاليت‌هاي‌ اقتصادي‌ و صنعتي‌ بايد در كشور توزيع‌ شود. تهران‌ پذيراي‌ 400 هزار واحد صنعتي‌ بزرگ‌ و كوچك‌ است‌ كه‌ بسيار غيرمنطقي‌ است‌ و آثار زيست‌ محيطي‌ و جمعيتي‌ آن‌ بسيار زياد است‌. ما موارد بسيار جنجالي‌ در استان‌ تهران‌ داشتيم‌ و من‌ خودم‌ از عالي‌ترين‌ مقامات‌ كشور گرفته‌ تا وزرا تحت‌ فشار بودم‌، ولي‌ ايستاديم‌. در مورد ايران‌ خودرو، ما براي‌ واحدهاي‌ جديد مجوز نداديم‌ و شرط‌ گذاشتيم‌ كه‌ حالا كه‌ پافشاري‌ مي‌كنيد، پس‌ سه‌ واحد را بايد از تهران‌ خارج‌ كنيد.ما از ابزار تشويقي‌ هم‌ استفاده‌ مي‌كرديم‌.
منظورتان‌ همان‌ صنعت‌ سبز و لوح‌ سبز است‌؟
آفرين‌. بله‌ ما يك‌ شاخاهايي‌ را تعريف‌ كرديم‌ كه‌ هر كس‌ قدمي‌ براي‌ حفظ‌ محيط‌ زيست‌ برداشته‌، بياوريم‌ و تشويقش‌ كنيم‌.
پس‌ خودتان‌ هم‌ قبول‌ داريد كه‌ لزوما همه‌ اين‌ صنايع‌ سبز نبودند و اگر قدم‌ كوچكي‌ هم‌ برداشته‌ شده‌ شما به‌ آن‌ لوح‌ سبز داديد؟
نه‌ اينطور نيست‌. آن‌ كه‌ مي‌آمد در مرحله‌ نهايي‌ سبز بود و كسي‌ كه‌ يك‌ قدم‌ برمي‌داشت‌ نهايتا تعطيلش‌ نمي‌كرديم‌ و سه‌ ماه‌ فرصت‌ مي‌داديم‌.
يكي‌ از انتقاداتي‌ كه‌ به‌ سازمان‌ همواره‌ به‌ شكل‌ جدي‌ وارد بود اين‌ است‌ كه‌ هر چه‌ صنعت‌ آلاينده‌ خودروسازي‌، پتروشيمي‌، نفتي‌ و سيمان‌ وجود داشت‌ شما به‌ آنها لوح‌ سبز داديد؟
خب‌ در خيلي‌ موارد واقعا كار مي‌شد و چه‌ خوب‌ بود همان‌ موقع‌ ما يك‌ تيم‌هاي‌ رسانه‌اي‌، برنامه‌ريزي‌ مي‌كرديم‌ تا بروند و ببينند كه‌ آنها چه‌ كار مي‌كنند. بسياري‌ از پالايشگاه‌هاي‌ كشور واقعا پذيرفتند. وزارت‌ نفت‌ نظام‌ مديريت‌ زيست‌محيطي‌ را واقعا پذيرفت‌. ما بايد اين‌ درهايي‌ را كه‌ به‌ روي‌ محيط‌زيست‌ بسته‌ بود باز مي‌كرديم‌. ما حتي‌ در بازديد هم‌ مشكل‌ داشتيم‌ ولي‌ بعد خودشان‌ ديگر توجه‌ كردند و ديدند كه‌ وقتي‌ مميزي‌ انرژي‌ كردند چقدر هزينه‌هايشان‌ كاهش‌ يافته‌ و... اين‌ همان‌ معادله‌ برد برد بود و ما تشويق‌ مي‌كرديم‌ و سعي‌ هم‌ مي‌كرديم‌ كه‌ داوري‌اش‌ دقيق‌ باشد حالا اشتباهاتي‌ هم‌ طبعا شده‌ ولي‌ توجه‌ داشته‌ باشيد كه‌ اين‌ عنوان‌ صنعت‌ سبز فقط‌ براي‌ يكسال‌ اعطا مي‌شد و اينطور نبود كه‌ پايدار باشد و صنايع‌ مي‌بايست‌ به‌ روز حركت‌ مي‌كردند.
خانم‌ دكتر، اما آنچه‌ كه‌ ما مي‌بينيم‌ نقاط‌ مثبت‌ كمتر دارد و عمدتا منفي‌ است‌. يعني‌ هر روز آلودگي‌ هوا تشديد مي‌شود. هر چه‌ پالايشگاه‌ است‌ كنار يك‌ زيستگاه‌ آبي‌ در حال‌ احداث‌ است‌. جاده‌ها و اتوبان‌ها صرفا يا از دل‌ جنگل‌ عبور مي‌كنند يا تالاب‌ يا مناطق‌ حفاظت‌شده‌ و جديدا هم‌ كه‌ گردشگري‌ به‌ يك‌ معضل‌ جدي‌ و تهديدكننده‌ محيط‌زيست‌ بدل‌ شده‌ است‌. كجاست‌ اين‌ كارهايي‌ كه‌ شما اشاره‌ مي‌كنيد، در طول‌ سال‌هاي‌ گذشته‌ انجام‌ شده‌ است‌؟
اين‌ نكته‌اي‌ كه‌ شما مي‌گوييد كاملا درست‌ است‌ بحث‌هاي‌ محيط‌ زيست‌ مثل‌ ساختمان‌ نيست‌ كه‌ يك‌ دفعه‌ برود بالا شما ببينيد. آثار و نتايجش‌ در كوتاه‌مدت‌ به‌ چشم‌ نمي‌آيد. معضلات‌ زيست‌ محيطي‌ كشور بحث‌ ربع‌ قرن‌ و نيم‌ قرن‌ است‌. در مورد آلودگي‌ هوا با توجه‌ به‌ اينكه‌ 5\2 ميليون‌ خودروي‌ جديد وارد تهران‌ شد آلودگي‌ تشديد نشد.
پس‌ اين‌ بحران‌ آلودگي‌ در آذرماه‌ سال‌ گذشته‌ چه‌ بود؟
اينها همه‌ متعلق‌ به‌ خودروهاي‌ فرسوده‌ و خودروهايي‌ است‌ كه‌ عمدتا قبل‌ از سال‌ 80 توليد شده‌ است‌. خودرويي‌ كه‌ از سال‌ 81 به‌ بعد توليد شده‌ ميزان‌ آلودگي‌اش‌ 80 درصد كمتر از خودروهاي‌ توليدي‌ در سال‌ 79 بوده‌.
 ولي‌ در مورد محيط‌هاي‌ طبيعي‌ و تنوع‌ زيستي‌ به‌ واقع‌ تخريب‌ها بيشتر بوده‌ است‌؟
 بحث‌ انقراض‌ گونه‌ها يك‌ بحث‌ جهاني‌ است‌ و ما در ايران‌ كاري‌ كه‌ كرديم‌ اين‌ بود كه‌ آمديم‌ سطح‌ مناطق‌ حفاظت‌شده‌ را افزايش‌ داديم‌.
اما اين‌ فقط‌ بعد كمي‌ را شامل‌ مي‌شد. از نظر كيفي‌ چطور؟
كميت‌ هم‌ مهم‌ بود و من‌ هميشه‌ نگران‌ بودم‌ كه‌ شايد ما هميشه‌ اين‌ فرصت‌ را نداشته‌ باشيم‌ كه‌ سطح‌ مناطق‌ را افزايش‌ بدهيم‌ كما اينكه‌ الان‌ اين‌ قضيه‌ ثابت‌ شده‌ است‌! بنابراين‌ سطح‌ مناطق‌ را از 5\4 رسانديم‌ به‌ 5\7 درصد خاك‌ كشور.
از نظر كيفي‌ چطور؟
كارهاي‌ زيربنايي‌ مثل‌ مطالعات‌ جامع‌ مديريت‌ مناطق‌ را شروع‌ كرديم‌ كه‌ به‌ نظرم‌ الان‌ بايد تمام‌ شده‌ باشد. اين‌ كار بلندمدت‌ بود اما كارهاي‌ كوتاه‌مدت‌ مثل‌ افزايش‌ بودجه‌، فنس‌كشي‌، آموزش‌ محيط‌بانان‌ و ... را هم‌ انجام‌ داديم‌.
ولي‌ آثار را كمتر مي‌توان‌ در مناطق‌ حفاظت‌شده‌ مثل‌ ورجين‌، جاجرود، البرز مركزي‌ و... پارك‌هايي‌ مثل‌ سرخه‌حصار، ناي‌بند، بمو و گلستان‌ و اروميه‌ و... ديد. سرخه‌حصار با ساخت‌ و ساز عملا نابود شد. همين‌ پارك‌ ملي‌ ناي‌بند در بوشهر كه‌ شما عنوان‌ مي‌كرديد اولين‌ پارك‌ ملي‌ دريايي‌ ايران‌ است‌. الان‌ 10 هزار هكتار از اين‌ منطقه‌ در معرض‌ واگذاري‌ به‌ مجتمع‌ پارس‌ جنوبي‌ است‌. از اين‌ موارد خيلي‌ زياد است‌ و متاسفانه‌ ما ديگر كمتر طبيعت‌ بكر و دست‌نخورده‌ داريم‌.
بله‌ اين‌ چالش‌هايي‌ است‌ كه‌ وجود داشته‌ و دارد. در كشور ما نگاهي‌ كه‌ به‌ بحث‌ زمين‌ مي‌شود در ارتباط‌ با  بخش‌ منابع‌ طبيعي‌ و محيط‌زيست‌ واقعا اسفناك‌ است‌ و ما هم‌ در حد توان‌ در حد سياستگذاري‌ مقابله‌ كرديم‌. در شوراي‌عالي‌ محيط‌ زيست‌، روي‌ جنگل‌ و تالاب‌، گونه‌هاي‌ جانوري‌ در حال‌ انقراض‌ متمركز شديم‌. يكي‌ از مبارزات‌ بزرگ‌ ما در اين‌ 7-6 سال‌ آخر در بحث‌ جنگل‌ بود بسيار تحت‌ فشار بوديم‌ ولي‌ بالاخره‌ موفق‌ شديم‌ طرح‌ صيانت‌ را به‌ يك‌ شكلي‌ از دلش‌ بيرون‌ بياوريم‌.
ارزيابي‌ آزادراه‌ تهران‌ شمال‌ را تاييد كرديد؟
بله‌. نقايص زيادي‌ داشت‌ ولي‌ سرانجام‌ اين‌ نقايص برطرف‌ شد و شايد يكي‌ از دلايلي‌ كه‌ باعث‌ شد توجيه‌ اقتصاديش‌ را از دست‌ بدهد اين‌ بود كه‌ سازمان‌ روي‌ ملاحظات‌ زيست‌محيطي‌ از جمله‌ ممنوعيت‌ ساخت‌ و ساز در اطراف‌ آزادراه‌ پافشاري‌ كرد.
البته‌ آزادراه‌ تهران‌  شمال‌پيشرفت‌ نكرد، اما اراضي‌ دو طرف‌ و محدوه‌ طرح‌ عملا تفكيك‌ و واگذار شد حتي‌ در مناطق‌ حفاظت‌شده‌ خودتان‌.
متاسفانه‌ اين‌ اتفاق‌ افتاد. ما پيش‌بيني‌ مي‌كرديم‌ ولي‌ سازمان‌ محيط‌زيست‌ كاري‌ نمي‌توانست‌ بكند.
خانم‌ دكتر چطور در سطح‌ روابط‌ بين‌المللي‌ تا اين‌ حد موفق‌ بوديد و تاثيرگذار اما در داخل‌ ايران‌ نتوانستيد به‌ اين‌ شكل‌ تاثيرگذار باشيد.
براي‌ اينكه‌ در بسياري‌ از موارد اختيارات‌ دست‌ دستگاه‌هاي‌ ديگر است‌. وقتي‌ وزير كشاورزي‌ مي‌آيد پارك‌ ملي‌ سرخه‌حصار را واگذار مي‌كند و قوه‌ قضائيه‌ سند ؤبتي‌ به‌ آنها مي‌دهد و حاضر نيست‌ اسناد را باطل‌ كند من‌ چه‌ كار مي‌توانستم‌ بكنم‌؟ ولي‌ در مجموع‌ توانستيم‌ ذهنيت‌ مديران‌ را نسبت‌ به‌ خيلي‌ از مسائل‌ درگير كنيم‌. نفوذ ما در دولت‌ خيلي‌ زياد بود، تعداد مصوباتي‌ كه‌ در دست‌ داشتيم‌ و به‌ نوعي‌ ضوابط‌ زيست‌محيطي‌ در آن‌ لحاظ‌ شده‌ بود در دوران‌ اصلاحات‌ واقعا چشمگير بود. ردپاي‌ محيط‌ زيست‌ نه‌ فقط‌ در هيات‌ دولت‌ كه‌ در شوراي‌ برنامه‌ريزي‌ توسعه‌ استان‌ها هم‌ كاملا مشهود بوده‌ است‌.
چه‌ نمره‌اي‌ به‌ خودتان‌ مي‌دهيد؟
ديگران‌ بايد بگويند (با خنده‌)ولي‌ عملكرد ما و همين‌ ردپاها كه‌ گفتم‌ نمره‌ ما را هم‌ نشان‌ مي‌دهد. سال‌ 76 كه‌ به‌ سازمان‌ آمدم‌ فقط‌ 25 درصد نيروهاي‌ شاغل‌ در محيط‌ زيست‌ تحصيلات‌ عاليه‌ داشتند اما ما اين‌ ميزان‌ را به‌ 75 درصد نيروهاي‌ تحصيل‌كرده‌ و كارشناس‌ رسانديم‌.
پس‌ شما هم‌ يك‌ ويرانه‌ تحويل‌ گرفته‌ بوديد؟

نه‌،(با خنده‌) من‌ همچين‌ تعبيري‌ به‌ كار نمي‌برم‌... قضاوت‌ در مورد اينكه‌ من‌ ويرانه‌ تحويل‌ دادم‌ يا خير با ديگران‌ است‌ ولي‌ چنين‌ تعبيراتي‌ آن‌ هم‌ در زمان‌ تغيير دولت‌ها چندان‌ شايسته‌ نيست‌. 

انجمن كوه نوردان ايران، سازماني است غيردولتي كه فعاليت آن ازسال 1378 آغاز شده است.

مطابق اساسنامه ي آن، « انجمن مي كوشد نماينده ي علايق و خواسته هاي ورزشي مشترك كوه نوردان ايران باشد» و از جمله هدف هاي آن «تلاش براي حفظ محيط هاي كوهستاني، گونه هاي گياهي و جانوري و فرهنگ بومي اين مناطق، و كمك به بازسازي مناطق تخريب شده» است.

در انجمن كوه نوردان ايران گروه هاي كاري چندي وجود دارد؛ يكي از آن ها گروه ديده بان كوهستان است. هدف هاي اين گروه عبارت اند از:

•  جلب توجه همگان به اهميت محيط هاي كوهستاني در چرخه ي زندگي

• يادآوري وظيفه هايي كه مردم عادي ومسئولان دولتي در حفظ كوهستان ها دارند

• ترويج شيوه هاي كوه نوردي سازگار با محيط زيست

• گردآوري گزارش هاي تخريب محيط هاي كوهستاني و منعكس كردن آن ها در مطبوعات يا فرستادن آن ها براي مقام هاي مسئول

• معرفي ارزش هاي طبيعي و فرهنگي كوهستان هاي كشور

• اجراي برنامه هايي براي حفاظت منطقه هاي كوهستانيِ با ارزش خاص، يا معرفي اين گونه منطقه ها به سازمان هاي مسئول، براي حفاظت آن ها

Kouhban

The Bulletin of the Mountain Watch Group                        

No. 2, March 2006 

In this issue:

                Telepheriques; A New Disaster for Mountains of Iran.

                Campaigne of Mountaineers in Kerman; in this Province, mountaineers and invironmentalists had a protest gathering, against the telepherique project in Khabr mountains (a national park).

                Reports from Kelardasht; Alam Kouh range in Kelardasht region is one of the most beautiful mountain ranges in Iran.Alam Kouh north face is known among serious  mountaineering communities of the world. Mining in Kelardasht has had heavy impact on forest and grassy slopes of the region. Since last year, citizens of Kelardasht have prevented stone mining in the region; a legal case, and a social challenge is opened in Kelardasht.

                Tochal, a Witness to The Air Pollution and Climate Change; Tochal summit (3965 m.,north of Tehran) is very popular among hill walkers and mountaineers of this big city. One can see (especially in winter) the “inversion of air” and the horrible thick layer of pollution over the city.

          Furthermore, in this article, a comparison is made between the thickness of snow in this year, and that of previous years.

                Some more news and reports from the mountains of Iran….

طومار اهالي كلاردشت به رئيس جمهور

طوماري با متن زير، به امضاي چندصد نفر از اهالي كلاردشت و نيز شوراي اسلامي بخش كلاردشت، شوراي اسلامي روستاي كرديچال، شوراي اسلامي شهر كلاردشت، شوراي اسلامي روستاي كلنوسفلي، شوراي اسلامي روستاي طبرسو، و شوراي اسلامي روستاي بي‌قلعه رسيده و براي آقاي احمدي‌نژاد فرستاده شده است.

بسم الله الرحمن الرحيم

جناب آقاي دكتر احمدي‌نژاد

رياست محترم جمهور و رئيس شوراي عالي محيط زيست

با عرض سلام و ادب به استحضار مي‌رساند كه از چند سال پيش اهالي كلاردشت مازندران به فعاليت شركت سنگ تزئيني كلاردشت معترض شده و خواهان توقف فعاليت آن هستند. دلايل اين اعتراض عبارتند از:

1- شركت متروي تهران كه دارنده‌ي مجوز اوليه‌ي بهره‌برداري از سنگ گرانيت كلاردشت مي‌باشد، در ابتداي فعاليت خود يعني در مهرماه سال 1368 طي صورت‌جلسه‌هاي متفاوت كه به امضاي دفتر حقوقي آن شركت، شوراي اسلامي روستاي رودبارك، نماينده‌ي مردم در مجلس، فرماندار و اكثريت مسئولين منطقه و نيز تعدادي از اهالي رسيده بود، متعهد شد كه براي حمل سنگ هاي استخراجي يك جاده‌ي كمربندي احداث نمايد. اما شركت مزبور به جاي اين كار در تمام اين سالها، كاميون‌هاي حامل سنگ را از جاده‌ي قديمي و باريك منطقه و از ميان روستاها عبور داده كه موجب سلب آسايش و امنيت جاني اهالي، آلودگي هوا و ايجاد سر و صداهاي شديد و آلودگي صوتي شده است.

2- بهره‌بردار اوليه (شركت مترو)، همچنين سازمان تامين اجتماعي كه معدن را از مترو تحويل گرفت و پيمانكاران، برخلاف قانون دست به انفجارهاي متعدد در منطقه زده و بدون توجه به اصول زيست محيطي، معدن كاوي را محدود به حريم تعيين شده نكرده و موجب تخريب گسترده و جبران ناپذير مراتع و جنگلها شده‌اند. به پيوست عكس‌‌هايي از رانش دامنه‌ها و ويرانگري ناشي از بهره‌برداري غيرمسؤولانه و غيراصولي در منطقه، تقديم مي‌گردد.

3- بهره‌برداران در امتداد كيلومترها جاده از روستاي رودبارك تا مناطق بالادست (برير، تنگ گلو، ...) با ريخت و پاش گازوئيل و روغن موتور و با تجاوز به حريم روخانه‌ي حفاظت شده‌ي سردآبرورد و با ناخنك زدن به هر جا و بر هم زدن شديد و تخريب گسترده‌ي اكوسيستم طبيعي موجب آلوده شدن خاك و آب شده و حيات اين رودخانه و صنعت پرورش ماهي را در معرض آسيب جدي قرار داده‌اند.

4- منطقه‌ي كلاردشت يك قطب مهم گردشگري در ايران است كه هر ساله عده‌ي زيادي را هم از كشورهاي ديگر جهان به سبب مناظر و چشم‌اندازهاي بسيار زيبايش در خود پذيرا مي‌باشد. همچنين زيستگاه گونه‌هاي متنوع گياهي و جانوري است و ارتفاعات قله ي4851 متري علم كوه به عنوان دومين قله مرتفع ايران، از چندين سال پيش به طور رسمي «اثر طبيعي و ملي» اعلام گرديد. هر ساله هزاران طبيعت دوست و كوه‌نورد از سراسر ايران و كشورهاي خارجي براي ديدن اين جاذبه‌ها كه به واقع جلوه‌هاي كم‌نظيري از هنرمندي خالق هستي است، به كلاردشت مي‌آيند. پيداست كه تخريب و فرسايش دامنه‌هاي كوهستان، انفجار، ريزش سنگ، نابودي پوشش گياهي و رفت و آمد كاميون‌هاي سنگين در نزديكي اين اثر طبيعي و ملي، چه تاثير منفي گسترده‌اي در نابودي ارزش‌هاي زيست محيطي و كسب درآمد پايدار براي منطقه و كشور دارد.

مضافاً از بين رفتن پوشش گياهي و برداشت سنگ و ماسه از بستر و حريم رودخانه سردآبرود و ريختن خاك در دره‌ها و مسير آبراهه‌ها موجب طغيان رودخانه، سيلاب و كشتار هزاران قطعه ماهي در رودخانه و كارگاه‌هاي تكثير و پرورش ماهي وصدمه ديدن جان و مال اهالي چندين محله در مسير رودخانه مي‌گردد. آقاي رئيس جمهور مسير، لت كمرو ديوچال از نظر احتمال بروز سيل همانند تفنگ مسلحي مي‌باشد كه منتظر كوچك‌ترين ضربه به ماشه آن مي‌باشد تا كلاردشت را به تاريخ بسپارد، اگر ما نخواهيم در اين مسير و مكان خطرناك زندگي كنيم بايد به چه كسي پناه ببريم، آيا فريادرسي جز شما و ديگر مسئولين دلسوز مملكت وجود دارد؟

با توجه به موارد بالا و با عنايت به اصل پنجاهم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران كه اشعار مي‌دارد «فعاليت‌هاي اقتصادي و غير آن كه با آلودگي محيط زيست يا تخريب غيرقابل جبران آن ملازمه پيدا كند، ممنوع است»، با در نظر داشتن اين‌ كه عموم اهالي كلاردشت با فعاليت معدن سنگ مخالفند، و با عنايت به ماده‌ي هفت قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست، از رياست محترم جمهور درخواست داريم نسبت به ابطال پروانه‌ي بهره‌برداري معدن كلاردشت اقدام نمايند.

رونوشت:

سركار خانم دكتر جوادي رياست محترم سازمان حفاظت محيط زيست

جناب آقاي دكتر انوشيروان محسني نماينده محترم نوشهر و چالوس در مجلس شوراي اسلامي

حجت الاسلام سادات موسوي رياست محترم فراكسيون اصل پنجاهم قانون اساسي در مجلس

جناب آقاي خداكرم جلالي رياست محترم سازمان جنگلها و مراتع كشور