دیده بان کوهستان

بخشی از مقاله ی زیر ، در تاریخ ٩/١٠/٨٧ در این وبلاگ آمد . به مناسبت ٢٩ دی ( روز هوای پاک ) متن کامل مقاله را که در روز 16/10 به پایان رسیده ، می بینید .

آلودگی هوای تهران ؛ می خواهند کم تر شود ؟!

 زنده یاد علی عزیزی که در روز پنج شنبه 5 دی ماه 1387 درگذشت ، 55 سال داشت . او کوه نورد و اسکی باز بود و هیچ پیشینه ی ناراحتی قلبی و بیماری های دیگر نداشت . او با آن که کوه نوردی شناخته شده و با سابقه بود و در یکی از کارهای بزرگ کوه نوردی ایران ( گشایش « مسیر ایرانی ها » روی دیواره ی علم کوه  در سال های 1361 و 62 ) نقش داشت ، اما در این ورزش زیاده روی هم نکرد و به ویژه در این سال های اخیر فشاری به خود وارد نیاورد . عزیزی ، کار و کسب خوبی داشت و به نظر نمی رسید که مشکل خانوادگی یا چیز دیگری  که استرس خاصی بر او تحمیل کند داشته باشد . ایست قلبی او نه در کوهستان یا در حین فعالیتی غیرعادی بلکه در شهر تهران رخ داد .

درگذشت علی عزیزی ، فقط یک نمونه از صدها مرگی است که مشکل بتوان جز آلودگی دهشتناک هوا ، عامل دیگری را سبب ساز آن دانست .

چند هفته است که هوای تهران ، همچون 20-15 سال گذشته ، در روزهای سرد به مرز مرگ آور رسیده و حتی  صدای پیروان  سیاست « بخوابید ، شهر در امن و امان است » ، نیز درآمده است . روزنامه های دولتی و  شهرداری و شورای شهر و نمایندگان مجلس و سازمان هواشناسی و سازمان محیط زیست و ... پیوسته از وخامت اوضاع می گویند ، و البته همه ی این ها با انداختن تقصیرها به گردن دیگران ، منتظرند که شاید بادی بوزد و اوضاع از شرایط « اضطراری » و « هشدار » به درآید .

پانزده سال پس از « بیانیه ی هوای تهران » و 13 سال پس از وضع قانون

گزارش ارزنده ای را با عنوان بالا در اینجا  بخوانید .

خبری در مورد آلودگی دریاچه ی کوهستانی گهر را در http://isdle.ir/news/index.php?news=255 بخوانید .

مطلبی درباره ی آلودگی اخیر خلیج فارس ( معروف به "کشند سرخ" ) را در اینجا بخوانید .

پیام عباس محمدی (رییس هیات مدیره ی انجمن کوه نوردان ایران) به تیم ایرانی نانگاپاربات را در اینجا بخوانید .

گزارش مونا قاسمیان (روزنامه ی اعتماد) ، از نشست در سازمان جنگل ها و مراتع با موضوع تخریب محیط زیست ایران ، اثرات سد سازی و ... را در اینجا بخوانید .

یکی از دوستان که در امور مربوط به دریا تحصیل می کند ، به یکی از اداره های محیط زیست هرمزگان مراجعه کرده و در مورد پدیده ی « کشند سرخ » و این که چرا سازمان حفاظت محیط زیست در این زمینه سکوت کرده ، سوال کرده است . در آن جا به او گفته اند که « کشند سرخ در خیلی دریاهای دیگر هم دیده می شود و این پدیده مربوط به گرم شدن غیر عادی اقلیم است .در خلیج فارس هم این پدیده رفع خواهد شد ... آلودگی جدید و غیرعادی یا لکه ی نفتی جدیدی هم دیده نشده ... » در مجموع برخورد آقایان همان طوری بوده که من آن را « سیاست بخوابید ، شهر در امن و امان است » نامیده ام ؛ در مملکت ما همه چیز روبراه است و جای هیچ نگرانی نیست !

اما ، عکس ها ، مشاهده ی عینی ، و گفته های اهالی منطقه غیر از این می گویند ؛ این وضع کاملا غیرعادی و بی سابقه است . لازم است که به مردم اطلاع رسانی بیشتری شود . باید کارشناسی دقیق تری صورت گیرد . ممکن است که ماهیان دریا بیش از این تلف شوند . شاید لازم باشد که مصرف ماهی جنوب تا مدتی متوقف شود و ... .

عکس زیر ( از وبلاگ www.nccg.blogfa.com ) نشان می دهد که آب سابقا شفاف و کاملا لاجوردی خلیج فارس به چه رنگ چرکینی بدل شده و چه میزان کف آلودگی غیرعادی بر روی آب دیده می شود . این عکس ، مربوط به همین برنامه ی هفته ی پیش ما است :

                    هفتاد و سومین نشست ماهانه ی انجمن کوه نوردان ایران  

                                       سه شنبه 24 دی ماه  1387

موضوع                                                             مدت                                        مجری

دیدار و پذیرایی                                                   نیم ساعت ( از 4:30 تا 5 بعدازظهر)

معرفی بیمه ی تکمیلی مسوولیت مدنی 

 سرپرستان برنامه های کوه نوردی                          نیم ساعت                          موسی عرب ورامین

سپاسگزاری از هیات مدیره ی پیشین                        15 دقیقه                           عباس محمدی

گزارش برنامه های شاخص گروه کوه نوردی             5/1 ساعت                        مصطفی تخیری

 سایپا (قله های لنین ، آیلندپیک ، برودپیک ، آلپ ها)

مکان : تهران – خیابان نجات اللهی ، نبش ورشو ، خانه ی شهریاران جوان

ورودی : برای اعضا 1000 تومان ، غیر اعضا  1500 تومان

از ظهر دوشنبه ، با جمعی از دوستان گروه کوه نوردی نمونه به سفر رفتم و در این سفر ، از جزیره های قشم ، هرمز و هنگام دیدن کردیم . یک بار دیگر ، همچون سفرهای کوه نوردی و غیر کوه نوردی چند سال گذشته ، بیش از آن که از دیدن طبیعت کشور شاداب شوم ، اندوهگین شدم ! آب خلیج فارس ، در هر جا که ما دیدیم ( و آن طور که شنیدیم ،در همه جا ) قهوه ای یا قرمز چرک بود . محلی ها می گویند که به یاد ندارند هیچ گاه این پدیده که به «کشند سرخ» معروف است ، چنین گسترده و برای مدتی چنین طولانی در خلیج فارس ظهور کرده باشد . حدود سه ماه است که آب شفاف این دریا ، تیره و بدبو شده ؛ ماهیان گله گله می میرند ؛ صید بسیار کم شده ؛ پرنده های دریایی به ندرت روی دریا دیده می شوند ؛ و ظاهر آب همچون آب رودخانه ی جاجرود در حوالی ورامین ، بدرنگ و بدبو و کف آلود است .

همه جا ، حتی در ساحل جزیره ی کم جمعیت هنگام ،در ساحل ها انبوه زباله به ویژه بطری های خالی آب دیده می شود . قشری سیاه رنگ که بی تردید مربوط به مواد نفتی است ، تمام صخره های ساحلی را تا جایی که موج به آن ها برخورد می کند ، پوشانده است و ... . 

بقیه ی این سوک نامه باشد برای بعد که اکنون تازه از راه رسیده و بسیار خسته ام . 

با تسلیت به مناسبت ایام عزاداری امام حسین

غذاهای نذری و ظرف های یک بار مصرف

چند سالی است که استفاده از ظرف های یک بار مصرف ، برای دادن غذای نذری به شدت رواج یافته است . متاسفانه ، نه تنها برای کسانی که در محل هیات ها غذا می خورند ، بلکه برای کسانی که غذا می گیرند و می برند هم چنین ظرف هایی را می دهند . از همه بدتر این که ، استفاده از سفره های یک بار مصرف هم در این گونه مراسم و حتی در رستوران ها ( به عنوان رومیزی ) متداول شده است

ظرف های دورانداختنی ، گذشته از آن که تجزیه ناپذیرند و سبب آلودگی جبران ناپذیر محیط زیست می شوند ، از نظر بهداشتی هم زیان آور هستند . چرا که اولا شسته نمی شوند و در جریان تولید و حمل ، معلوم نیست که چقدر آلودگی بر آن ها می نشیند و در ثانی ، به علت نفوذ ملکول های سنگین پلاستیک به داخل غذا می توانند موجب بیماری های گوناگون ازجمله سرطان شوند .

در کارگروه های کمیته ی محیط زیست شورای شهر تهران (که "دکا" نیز در آن ها حضور دارد) ، در مورد لزوم محدود سازی استفاده از این گونه ظرف ها صحبت هایی شده است ( از جمله ، در جلسه ی 9/10/87 ) ، و شهرداری هم گفتگوهایی با هیات ها و تکیه ها داشته است تا آن ها از ظرف های یک بار مصرف کمتر استفاده کنند و ظرف های پلاستیکی را از زباله های دیگر تفکیک کنند و تحویل ماموران جمع آوری زباله دهند .

سفرها و بی مبالاتی ها

در این روزها ، بسیاری از مردم برای شرکت در مراسم عزاداری سنتی ، به شهرها و روستاهای زادگاه خود می روند . سعی کنید حامل پیام های زیست محیطی برای همشهریان خود باشید . همچنین سعی کنید که آداب " سفر مسوولانه" را به کار بندید و آن را به دیگران یاد بدهید ؛ تا حد امکان با قطار و اتوبوس به سفر بروید و از بردن خودروهای شخصی خودداری کنید . از ظرف های یک بار مصرف استفاده نکنید ، و در صورت استفاده ، آن ها را در جاده و بیابان رها و با زباله های دیگر مخلوط نکنید . از آلوده سازی و تخریب محیط های طبیعی خودداری کنید ، شکار نکنید و با شکارچیان برخورد کنید .  در جاده ها مراقب باشید که حیوانات را زیر نگیرید و درصورت مواجهه با آن ها فقط دور شوید .

برخورد فعال داشته باشید

* به همسایه های خود بگویید که ظرف های یک بار مصرف ، برای محیط زیست و سلامتی زیان آور اند .

* تجهیز هیات ها به ماشین های ظرف شویی بزرگ ، یا استخدام کارگر برای شستن ظرف های استیل و ملامین می تواند بخشی از ادای نذر خیرین باشد .

* به هیات ها و دیگران آموزش دهید که درصورت استفاده از ظرف های یک بار مصرف ، آن ها را از باقی مانده ی غذا پاک کنند و در کیسه های جداگانه تحویل ماموران شهرداری بدهند.

* به مدیران رستوران ها ، بگویید که استفاده از ظرف های چینی زیباتر و بهداشتی تر است و انداختن رومیزی های نایلونی یک بار مصرف ، نمای میز را زشت و محیط زیست را آلوده می کند .

* از گرفتن غذا در ظرف های دورانداختنی خودداری کنید .

زنده یاد علی عزیزی که در روز پنج شنبه 5 دی ماه 1387 درگذشت ، 55 سال داشت . او کوه نورد و اسکی باز بود و هیچ پیشینه ی ناراحتی قلبی و بیماری های دیگر نداشت . او با آن که کوه نوردی شناخته شده و با سابقه بود و در یکی از کارهای بزرگ کوه نوردی ایران ( گشایش « مسیر ایرانی ها » روی دیواره ی علم کوه  در سال های 1361 و 62 ) نقش داشت ، اما در این ورزش زیاده روی هم نداشت و به ویژه در این سال های اخیر فشاری به خود وارد نیاورد . عزیزی ، کار و کسب خوبی داشت و به نظر نمی رسید که مشکل خانوادگی یا چیز دیگری  که استرس خاصی بر او تحمیل کند داشته باشد . ایست قلبی او نه در کوهستان یا در حین فعالیتی غیرعادی بلکه در شهر تهران رخ داد .

درگذشت علی عزیزی ، فقط یک نمونه از صدها مرگی است که مشکل بتوان جز آلودگی دهشتناک هوا ، عامل دیگری را سبب ساز آن دانست .

چند هفته است که هوای تهران ، همچون 20-15 سال گذشته ، در روزهای سرد به مرز مرگ آور رسیده و حتی  صدای پیروان  سیاست « بخوابید ، شهر در امن و امان است » ، نیز درآمده است . روزنامه های دولتی و  شهرداری و شورای شهر و نمایندگان مجلس و دادستانی کل کشور و سازمان هواشناسی و سازمان محیط زیست و مسوولان گورستان شهر و ... پیوسته از وخامت اوضاع می گویند ، و البته همه ی این ها با انداختن تقصیرها به گردن دیگران ، منتظرند که شاید بادی بوزد و اوضاع از شرایط « اضطراری » و « هشدار » به درآید .

لطفا در این جا بخوانید : http://isdle.ir/news/index.php?news=192

این خبرها را در تارنمای  alpineclub.ir  ببینید.

پناهگاه فلزی توچال را جمع کنید !

تقریبا تمامی عرصه ای که به نام تهران شناخته می شده -  و چندین برابر آن، عرصه ی ده ها روستا و چند شهر نزدیک به تهران – به زیر ساخت و ساز رفته است ؛ آن هم ساخت و سازهایی غالبا بدقواره و بیگانه با میراث فرهنگی و طبیعی این محدوده . در این آشفته شهر آلوده ، به گفته ی طلایی دکتر پرویز رجبی ( ایران شناس برجسته ) « البرز آبروی تهران را خریده است » و چشم انداز توده ی توچال از این رشته کوه  ، جلوه ای به شهر داده که جور بسیاری از بدمنظری ها را می کشد .

خبر یافته ایم که گروهی تصمیم گرفته اند بر روی قله ی توچال ، پناهگاهی دو طبقه به مساحت حدود 180 متر مربع بسازند و هزینه ی  آن را هم از محلی تامین کرده اند . خوشبختانه ، قالیباف شهردار تهران موضوع را به « کمیته ی کوهستان » شهرداری منطقه ی 1 ارجاع داده و این کمیته هم با دعوت از چند گروه و باشگاه کوه نوردی ، فدراسیون کوه نوردی ، طراح ساخت پناهگاه ، اداره ی منابع طبیعی شمیران ، چند انجمن ، و ... در حال بررسی قضیه است .

در نخستین نشست در این مورد ، به جز شخصی که به دفتر قالیباف رفته و طرح را پیشنهاد داده ، یکی دو نفر دیگر هم موافق ساخت پناهگاه بودند و دلیل شان هم این بود که پناهگاه می تواند به کم تر شدن خطر مرگ و میر یا آسیب های کوه نوردی کمک کند و همچنین یک نیاز جمعیت انبوهی را که در روزهای تعطیل به توچال می روند ، برآورده کند . اما ، بیشتر حاضران از جمله نمایندگان چهار باشگاه و انجمن کوه نوردی حاضر در جلسه ، مخالف این طرح بودند . دلیل های آنان این بود که اولا نمی توان هیچ رابطه ای بین پناهگاه و کم شدن خطر کوه نوردی ملاحظه کرد ، بلکه برعکس بیشتر تلفات کوه های ایران در حول و حوش پناهگاه ها یا در راه رسیدن به آن ها رخ داده است . دوم این که بیش از نود درصد مردمی که برای کوه پیمایی به شمال تهران می روند ، در محدوده ی زیر 3000 متر پیاده روی می کنند و نیازی به تاسیسات در بلندی ها ندارند . سوم این که قرار نیست که کوهستان را شهری و تجهیز کنیم تا همه به کوه بروند ، بلکه باید به کسانی که قصد صعود به ارتفاعات را دارند ، یاد دهیم که چگونه و با چه وسایل مناسب شخصی چنین کنند . دست آخر و بسیار مهم این که « ظرفیت برد » توچال اشباع شده است و باید به جای بارگذاری بیشتر بر این محدوده ی طبیعی کوچک ، فکری برای پاک سازی منطقه ، موضوع زباله ی رستوران ها و پناهگاه های موجود ، تخریب های ناشی از فعالیت تله کابین ، مضوع قضای حاجت ده ها هزارنفری که هر هفته به این کوهستان می روند ، و ... کرد . نکته ی دیگری که مخالفان ، به آن اشاره کردند ، این بود که اگر به فکر ایجاد امکانات برای کوه نوردی هستیم ، چرا نمی آییم سالنی در شهر برای راه اندازی مرکز اطلاعات و کتابخانه و اجتماعات کوه نوردی تاسیس کنیم ؟! غم انگیز نیست که در شهری به این بزرگی ، چنین جایی نداریم ؟!

در میان حاضران ، عباس محمدی مدیر گروه دیده بان کوهستان انجمن کوه نوردان ایران گفت که طبق مصوبه های شورای شهر تهران و شهرداری ، ساخت و ساز در منطقه ی 1 تهران از ارتفاع 1800 متر به بالا ممنوع است . او همچنین با اشاره به این که ساخت پناهگاه بر روی قله بدون موافقت اداره ی منابع طبیعی ، منع قانونی دارد و این اداره هم باید در چارچوب وظیفه ی حفاظتی خود و اجرای مقررات قرق دامنه های جنوبی توچال که از سال 1372 وضع شده ، از هرگونه تخریب ( و البته چرای دام ) در منطقه جلوگیری کند ، یک پیشنهاد هم داد : بیاییم پناهگاه فلزی قله ی توچال را  جمع کنیم و فقط جان پناه سنگی را که یادمانی مربوط به تاریخ کوه نوردی به شمار می آید و تخریب منظر هم بر روی قله ایجاد نکرده حفظ کنیم . به این ترتیب ، بلندترین نقطه ی تهران ، دست کم به صورت نمادین از ساخت و ساز در امان خواهد بود . اگر ضرورتی باشد ، می توان در گفتگو با شرکت تله کابین فضایی  را برای ساخت پناهگاه کوه نوردی در نزدیکی ایستگاه هفت در اختیار گرفت .

خبر برگزاری سومین جشنواره ی فیلم و گزارش های کوه نوردی ، در خبرگزاری مستقل محیط زیست ایران : http://iren.ir/ecotourism/news1/et032.html

پناهگاهی دیگر بر روی توچال ، هرگز...!

در روز 17 آذر ، نشستی در شهرداری منطقه ی یک تهران برگزار شد که دستور کار آن « بررسی موضوع ساخت پناهگاه در قله ی توچال » بود . در این نشست که با دعوت نامه ی احمدی بافنده شهردار منطقه ( و با مدیریت « کمیته ی کوهستان » این شهرداری که خانم دیانت مسوول آن است ) برگزارشد ، عبدالله اشتری مدیر عامل انجمن حفظ محیط کوهستان گرداننده ی جلسه بود . قضیه از این قرار است که شخص یا اشخاصی توانسته اند حمایت مالی شرکت یا فردی را برای احداث یک پناهگاه با زیربنای 180 مترمربع بر روی قله ی توچال جلب کنند . قالیباف ، شهردار تهران هم بررسی موضوع را به شهرداری منطقه ی یک ارجاع داده است . تا این جای داستان ، جای بسی خوشوقتی است که ماجرا سربسته نمانده و بدون نظرخواهی از دیگران تصمیم گیری نشده است . ترکیب دعوت شدگان به آن جلسه هم مناسب به نظر می رسید : علاوه بر خانم دیانت و آقای اشتری ، آقایی به نام ظریف که از توچال روهای «حرفه ای» است و به گفته ی خودش هر هفته به قله می رود ، آقای فعال مسوول کمیته ی پناهگاه های فدراسیون ، مساعدیان رییس هیات کوه نوردی شمیران ، غفارزاده ( که گویا در شهرداری سمتی دارد) و پیشنهاد ساخت را به دست قالیباف رسانده ، ناژداکی از مربیان باسابقه ( و همکار فدراسیون ) ، بابازاده از هیات تهران ، تهرانی پور و حسن زاده از اداره ی منابع طبیعی شمیرانات ، میرنوری از خانه ی کوه نوردان تهران ف بهرامی از باشگاه کوه نوردی دماوند ، دکتر برهان ریاضی از فعالان محیط زیست ، محمدی از انجمن کوه نوردان ایران و ... نیز در جلسه حضور داشتند .

د ر آخرین روزهای خرداد 1380 ، زمانی که مرتضی الویری شهردار تهران بود ، فدراسیون کوه نوردی کلنگ احداث یک پناهگاه دو طبقه را روی توچال زد و پی ریزی هم کرد . اما عده ی زیادی از کوه نوردان ، و ازجمله انجمن کوه نوردان – به ویژه به دلیل این که شنیده شد سازندگان قصد دارند « پناهگاه کارگر » را خراب کنند – با ساخت پناهگاه جدید مخالفت کردند و در نتیجه آن طرح به اجرا درنیامد و فقط  پی ها باقی ماند . اکنون ، گویا همان آقایان قصد دارند که طرح رها شده را ادامه دهند .

جای بسی شگفتی است که در کشور ما ، هر کس که اراده کند و پولی فراهم سازد ، به دلخواه خود در یک گوشه از این کوه های « بی صاحب » ساختمانی علم می کند . ما معتقدیم که باید جلوی این رویه ی نادرست گرفته شود ؛ رویکرد شهرداری منطقه ی یک تهران که برای بررسی طرح پناهگاه سازی بر روی توچال شیوه ی استفاده از خرد جمعی را پیش گرفت ، می تواند نوید بخش آینده ی بهتری در این مورد باشد .

به هرحال ، ما کاملا مخالف ساخت پناهگاه بر روی توچال هستیم و معتقدیم که این کار به تخریب بیشتر محیط شکننده ی توچال کمک خواهد کرد و در عین حال هیچ منافعی هم برای کوه نوردی ندارد .

در این مورد ، در آینده باز هم خواهیم نوشت .