نهال کاری و کوه پیمایی بهاری را به مناسبت روز زمین برگزار می کنیم
ساعت ٦:٥٤ ‎ب.ظ روز ۳۱ فروردین ۱۳٩۳ : توسط : محمود بهادری

دوم اردیبشت برابر با 22 آوریل، «روز زمین» نام گذاری شده است. به این مناسبت، در بسیاری کشورهای جهان دوستداران طبیعت دست به کارهایی برای حفاظت زمین و جلوگیری از تخریب و آلودگی محیط زیست می زنند.  کارزار سال 2014 روز زمین "شهرهای سبز" است. 

  به مناسبت روز زمین، گروه دیده بان کوهستان با همکاری موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور برگزار می‌کند

برنامه نهال کاری ارس (سرو کوهی) و صعود کوه سیراچال

پنجم اردیبهشت 1393

شاخه کوهستانی باغ ملی گیاه‌شناسی ایران، منطقه سیراچال، جاده چالوس

سرپرست: قاسم اصغری

کارشناس و راهنما: مهندس مصطفی خوشنویس


ادامه مطلب را مطالعه کنید
 
کوهستان شاهو و کانی بل، و خطر سد داریان
ساعت ۸:٤۳ ‎ب.ظ روز ۳٠ فروردین ۱۳٩۳ : توسط : عباس محمدی

لطفا، سد داریان را متوقف کنید!

عملیات ساخت سد داریان، از سال 1388 بر روی رودخانه‌ی سیروان در منطقه‌ی اورامان استان کردستان آغاز شده است. کانی بل (که در زبان کردی به معنای "چشمه‌ی بل" است) و با آبگیری سد داریان غرق خواهد شد، در همین سال از سوی سازمان میراث فرهنگی به عنوان "اثر طبیعی ملی" اعلام شد! حتی، موضوع ثبت کانی بل به عنوان کوتاه‌ترین رودخانه‌ی جهان هم مطرح شد. البته، فقط این چشمه‌ی بسیار پر آب و زیبا و صاحب احترام در منطقه نیست که در زیر دریاچه‌ی سد غرق خواهد شد؛ حدود هزار هکتار جنگل و مرتع درجه‌ی یک، بخشی از روستای تاریخی هجیج (ثبت شده به عنوان "روستای نمونه‌ی گردشگری")، روستاهای تاریخی و سرسبز روار و نوین و سلین، تاسیسات آب معدنی و چند استخر پرورش ماهی هم نابود خواهند شد. همچنین، از آن‌جا که سد در منطقه‌ی حفاظت شده‌ی کوسالان و شاهو در دست ساخت است، آسیب جدی به یک‌پارچگی این منطقه، سرزندگی رودخانه، حیات گیاهی کنار رودخانه‌ای، و حیات وحش منطقه وارد خواهد شد. البته در مورد "حفاظت" منطقه، لازم به یادآوری است که اعلام این منطقه به عنوان حفاظت شده، در سال 1388 و توسط کمیسیون امور زیربنایی (جایگزین شورای عالی حفاظت محیط زیست، در دولت احمدی نژاد) بوده است، و به نظر می‌رسد که آن هم شبیه به اعلام کانی بل به عنوان اثر ملی، بیشتر در راستای علاقه‌ی دولت پیشین به "پیشرفت" های کمّیتی و روی کاغذ بوده است. چرا که در همان مصوبه‌ی اعلام منطقه به عنوان "حفاظت شده"، بر مجاز بودن اجرای طرح‌های مسکن و عملیات معدنی و نظامی و سد سازی و... اختیارات وزارت راه تاکید شده بود!

ساختگاه سد داریان- 1390


ادامه مطلب را مطالعه کنید
 
جلوی غارت سبزی‌های کوهی را بگیرید!
ساعت ۸:٠٧ ‎ب.ظ روز ٢٩ فروردین ۱۳٩۳ : توسط : عباس محمدی

درخواست از مسوولان منابع طبیعی و محیط زیست

این درخواست، با کمی تغییر در همشهری 23 فروردین چاپ شد.

سرکار خانم ابتکار / جناب آقای جلالی

مسوولان گرامی محیط زیست و منابع طبیعی کشور

 بار دیگر، با آغاز بهار و رویش گیاهان در کوه و دشت‌های کشور، افرادی که برای به دست آوردن سود شخصی اقدام به کندن و فروش تجاری گیاهان خودرو می‌کنند، به منطقه‌های مختلف کشور هجوم آورده‌اند. متاسفانه در سال‌های اخیر، چیدن "سبزی‌های صحرایی" از یک کار تفننی که در سطحی محدود توسط افراد محلی انجام می‌شد، بدل به یک کار تجاری شده که در مقیاس بزرگ و در بسیاری نقاط توسط سوداگران حرفه‌ای، انجام می‌شود. این افراد، بی اعتنا به نقش گیاهان خودرو در حفظ خاک، بدون در نظر گرفتن فرصت رشد و زادآوری برای گیاهان، و بی توجه به ارزش‌های متنوع این ذخیره‌های ژنتیکی که بسیاری از آن‌ها در خطر انقراض هم قرار دارند، برگ، ساقه، ریشه، پیاز، و گل گیاهان مختلف را می‌چینند و در میدان‌ها، فروشگاه‌ها، و کنار خیابان و جاده به فروش می‌رسانند.

از آن‌جا که استفاده‌ی شخصی از منابع ملی و انفال، منع قانونی دارد و نظر به این که  کندن و فروش  گیاهان علفی و درختچه‌ای، ماهیتا تفاوتی با مثلا کندن و فروختن درختان جنگلی ندارد، خواهشمند است قاطعانه با این پدیده‌ی خطرناک و رو به رشد مقابله نمایید. پیشنهاد می‌شود:

  • فروش هرگونه سبزی صحرایی را در فروشگاه‌ها و کنار خیابان‌ها ممنوع اعلام و برای آن جریمه تعیین کنید.
  • قرقبانان، جنگلبانان، و محیط بانان را مکلف به توقیف محموله‌های گیاهی سازید.
  • شهرداری‌ها و شوراهای روستایی و سازمان‌های مردم‌نهاد محلی را دعوت به همکاری در مقابله با تجارت گیاهان خودرو کنید.
  • از طریق صدا و سیما و دیگر رسانه‌ها، آموزش‌های لازم در این زمینه داده شود.
  • منابع تامین گیاهان دارویی که در فروشگاه‌های رو به فزونی این اقلام به فروش می‌رسد، شناسایی و ساماندهی شود.

عباس محمدی

مدیر گروه دیده‌بان کوهستان انجمن کوه‌نوردان ایران

 


 
زخمی بر تن کوه‌
ساعت ۱:۱۳ ‎ب.ظ روز ٢٧ فروردین ۱۳٩۳ : توسط : محمود بهادری

بهمن علی آبادی - جدید آنلاین       

پس از انتشار یک مقاله و گزارش تصویری در جدیدآنلاین به مناسبت زادروز آیدین بزرگی، یکی از کوه نوردان دهه 1360، در یادداشتی از خاطره ی قدیمی خود در علم کوه یاد کرده است و از منظری دیگر به موضوع پرداخته است. انتشار این مطلب به معنای هم نظری دیده بان کوهستان نیست.


نمی‌دانستم خاطرۀ «باز کردن» مسیری جدید روی دیوارۀ علم کوه بعد از سالیان سال این طور تازه مانده است. نمی‌دانستم هنوز تا این حد آزاردهنده است. خواندن در باره مسیری که آیدین بزرگی و همراهانش در برودپیک باز کردند تمام آن خاطره را با جزییاتش زنده کرد.

سال شصت و هشت من عضو جوان و کم تجربۀ گروهی بودم که عزم کرده بود مسیری جدید روی دیوارۀ علم کوه باز کند. کار روی این مسیر در سال‌های جنگ و کوپن و بمباران شهرها شروع شده بود، سال‌هایی که یافتن اتوبوسی که گروه را به کلاردشت برساند سخت بود چون اتوبوس‌ها را یا برای اعزام سربازها به جبهه می‌بردند یا برای حمل جنازه از جبهه به شهرها. سال‌هایی که بسیاری از کوه‌نوردها با فکه و شلمچه آشناتر بودند تا مسیر فرانسوی‌ها و آلمانی‌ها روی دیوارۀ علم کوه.‌


ادامه مطلب را مطالعه کنید
 
سبزی کوهی نخریم و نچینیم!
ساعت ٩:۱٧ ‎ب.ظ روز ٢۳ فروردین ۱۳٩۳ : توسط : عباس محمدی

عباس محمدی- خبر آنلاین

در بحث گردش‌گری مسوولیت‌پذیر، یعنی آن گونه گردش‌گری یا طبیعت‌پیمایی که کم‌ترین تاثیر منفی را بر محیط داشته باشد، یک نکته‌ی مهم این است که تا حد امکان نباید روی زمین‌های مرطوب و رویشگاه‌های با پوشش نورس پا گذاشت. علت این است که با لگدکوب کردن این گونه زمین‌ها، خلل و فرج خاک پر می‌شود و بستر مناسب رویش، سخت آسیب می‌بیند. همچنین چسبیدن گل و لای به کفش‌ها و جابجا شدن آن، نقش ثابت‌شده‌ای در فرسایش خاک دارد. از این‌رو، ضرورت دارد که طبیعت‌پیمایی، به‌ویژه در فصل بهار، فقط در امتداد مسیرهای پاکوب صورت گیرد. اما، کسانی که برای چیدن "سبزی صحرایی" به کوه و دشت می‌زنند، چه می‌کنند؟! اینان، معمولا بی‌اعتنا به اصل "باقی نگذاشتن ردّ" در طبیعت، و بی کم‌ترین ‌احساس مسوولیت نسبت  به ارزش و جایگاه گونه‌های گیاهی در چرخه‌ی حیات، به هرجا از عرصه که یک بوته از گیاه مورد نظرشان به چشم بخورد پا می‌گذارند؛ خاک را فشرده می‌کنند؛ برای چیدن یک بوته، حیات ده‌ها گیاه نورسته یا در حال رویش را مختل می‌کنند؛ در هر روز، صدها و گاه هزاران بوته را ریشه‌کن می‌کنند یا به رشد طبیعی آن آسیب می‌رسانند؛ و قطعا زمینه‌ی نابودی بسیاری از گونه‌ها را که هنوز شناسایی و طبقه‌بندی علمی نشده‌اند نیز فراهم می‌کنند.

 


ادامه مطلب را مطالعه کنید
 
بهار بی آیدین
ساعت ٤:٠٥ ‎ب.ظ روز ٢٢ فروردین ۱۳٩۳ : توسط : محمود بهادری

ادامه مطلب را مطالعه کنید
 
رویکرد احتیاط آمیز در امر محیط زیست
ساعت ٩:٤٥ ‎ب.ظ روز ٢٠ فروردین ۱۳٩۳ : توسط : عباس محمدی

رویکرد احتیاط آمیز در امر محیط زیست

و مثال دریاچه‌ی اورمیه

 عباس محمدی- خبرآنلاین

زندگی انسان همیشه با خطر همراه بوده، هست و خواهد بود. از گذشته‌های دور، در فرهنگ همگانی ضرب‌المثل‌هایی وجود داشته که بیانگر تمایل به پیشگیری احتیاط آمیز از خطر است، برای مثال: "پیش از پریدن، نگاه کن" (Look, before you leap) یا "بهتر است ایمن بود تا پشیمان" (Better safe, than sorry). در رویکرد احتیاط آمیز، هدف کنار آمدن با عدم قطعیت علمی در برآورد و مدیریت خطر (risk management) است. یعنی اقدام به کاری یا انجام ندادن کاری، با هدف حمایت از سلامت انسان و محیط زیست در برابر خطر احتمالی یک آسیب سخت.

مطابق یک تعریف، رویکرد احتیاط آمیز یعنی انجام ندادن کاری که پیامدهای آن نامشخص و مخاطره‌آمیز است. یا اقدام به یک عمل پیشگیرانه هنگامی که مشکل یا تهدیدی وجود دارد، نه پس از آن که آسیبی وارد می‌گردد؛ رویکردی در روند تصمیم‌گیری مربوط به مدیریت خطر که سیاست‌ها یا اقدام‌های پیشگیرانه را با وجود نبود قطعیت در بروز عواقب زیانبار، تجویز می‌کند. در امر  محیط زیست، مطابق اصل احتیاط، هنگامی که عوارض یک محصول یا اقدام ناشناخته است، آن محصول نباید مصرف شود یا آن اقدام نباید صورت گیرد.


ادامه مطلب را مطالعه کنید
 
پیش‌نویس شیوه‌نامه‌ی تشکیل شبکه، و یک نقد
ساعت ۸:٠٤ ‎ب.ظ روز ۱٧ فروردین ۱۳٩۳ : توسط : عباس محمدی

تشکیل "شبکه" از ضرورت‌های کار ان جی اویی است؛ پیش‌نویس "شیوه‌نامه‌ی تشکیل شبکه‌های استانی، منطقه‌ای و ملی سمن‌های محیط زیستی کشور" را محمد درویش، چهره‌ی برجسته‌ی محیط زیست، و مدیر کل دفتر آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست، روی تارنمای خودش گذاشته است که آن را در "ادامه‌ی مطلب" این وبلاگ هم می‌توانید ببینید.

دیده‌بان کوهستان با استقبال از رویکرد ارزنده‌ی سازمان حفاظت محیط زیست در جلب مشارکت سازمان‌های غیردولتی محیط زیستی، نقدی هم بر این پیش‌نویس دارد:

در این طرح، ابتکار عمل در دست سازمان حفاظت محیط زیست و دیگر دستگاه های دولتی است؛ سازمان اقدام به شناسایی سمن ها می کند، سازمان از ان جی او ها دعوت می‌کند، و سازمان صلاحیت آن ها را بررسی می کند. به نظر ما، دست کم دعوت از سمن ها، باید به صورت مشترک توسط سازمان محیط زیست و دو سه سمن فعال و شناخته شده  صورت گیرد.

اما، بزرگ ترین اشکال این طرح، مطالبه ی مدرک تحصیلی (آن هم در رشته ی محیط زیست) است. به نظر ما، اولا مدرک تحصیلی لزوما به معنای کارشناس بودن در هیچ رشته ای نیست. به ویژه در کارهای اجتماعی، داشتن تجربه‌ی مشخص و مستمر، ارزشمند تر از مدرک است. ثانیا از سازمان محیط زیست می‌پرسیم که شما چند تا سمن را می شناسید که گردانندگان و فعالان آن مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد در محیط زیست داشته باشند؟! امروزه ده ها هزار تن “کارشناس” فارغ التحصیل در رشته ی محیط زیست داریم، اما این گروه پرشمار، در کدام جنبش و کارزار اجتماعی محیط زیستی شرکت دارند؟! آیا فکر نمی کنید که بیشترین شمار این دانش‌آموختگان، نه با عشق واقعی به محیط زیست، بلکه به ناچار وارد این رشته‌ی تحصیلی شده‌اند؟! با طرح موضوع مدرک تحصیلی، سازمان، هزاران فعال واقعی محیط زیست را از گردونه‌ی تصمیم گیری و تصمیم‌سازی بیرون می‌کند. بهتر است دست‌کم در کارهای غیردولتی و داوطلبانه، مدرک‌گرایی بیمارگونه‌ی ایرانی را کنار بگذارند و میدان را برای عاشقان واقعی باز بگذارند. مساله‌ی محیط زیست در ایران، مساله‌ی مدرک تحصیلی نیست؛ مساله‌ای اجتماعی و در گروی مشارکت قشرهای گوناگون جامعه است.

لطفا مشارکت فرمایید ...


ادامه مطلب را مطالعه کنید
 
دریاچه‌ی اورمیه، کردوانیسم، و ضرورت رویکرد احتیاط آمیز
ساعت ٤:٢٤ ‎ب.ظ روز ۱٥ فروردین ۱۳٩۳ : توسط : عباس محمدی

عباس محمدی- خبرآنلاین

آیا نظر دکتر کردوانی در این باره که باید بگذاریم دریاچه‌ی اورمیه خشک شود، در خور اعتنا است؟ پیش از آن که در این مورد چیزی بگویم، خواننده‌ی علاقمند را به خواندن مقاله‌ای که در حدود دو سال پیش با عنوان در نقد دکتر کردوانی(1) نوشته‌ام، دعوت می‌کنم. در این‌جا فقط چند جمله‌ی آغازین از آن نوشته را نقل می‌کنم:

«... قصد دارم نشان دهم که گاه چگونه ممکن است فقط شنیدن نام یک استاد یا پیش‌کسوت، بدون دقت در نوشته‌ها و کارنامه‌ی او، القا کند که گفته‌های او درست‌ اند! از سوی دیگر می‌خواهم بگویم که استادان دانشگاه و دیگر کارشناسان هم جزئی از جامعه هستند و ممکن است که تحت تاثیر منافع شخصی، اثر سوء ستایش‌های بی‌مورد، دور ماندگی از پژوهش، نداشتن روحیه‌ی نقادی [و نقد‌پذیری]، و عوامل دیگر، واقعیت‌ها را به گونه‌ی دلخواه خود تفسیر کنند یا در تشخیص پاره‌ای از مساله‌های روشن اشتباه کنند.»

شماری از کنشگران محیط زیست کشور، درباره‌ی اشتباه‌های بزرگ کردوانی در خصوص دریاچه‌ی اورمیه نوشته‌هایی دارند که به نظرم تا حد زیادی گویا هستند و خواننده‌ی این یادداشت را به آن‌ها ارجاع می‌دهم(2). اما گله‌ای هم دارم از دوستان رسانه‌ای که چرا بسیاری مواقع طوطی‌وار، لقب‌هایی مانند "پدر علم کویرشناسی" و "کارشناس محیط زیست" را به کردوانی می‌دهند، بی آن که یک جستجوی ساده کرده باشند که آیا به‌راستی ایشان شایسته‌ی چنین عنوان‌هایی هستند؟


ادامه مطلب را مطالعه کنید
 
تاریخ و محیط زیست
ساعت ۱٢:٠٥ ‎ب.ظ روز ۱٠ فروردین ۱۳٩۳ : توسط : عباس محمدی

کوشان مهران

 مورخ شهیر یونانی، هرودوت، در قرن پنجم پیش از میلاد  برپایه‌ی گفتار جنگاوران مقدونی که در رکاب اسکندر از آسیای صغیر تا کناره های سند و شمال پاکستان و افغانستان کنونی تاخته بودند، حکایتی افسانه‌وار گفته است؛ به گفته‌ی هرودوت در شمال سرزمین کنونی پاکستان، مورچه هایی به اندازه‌ی گربه وجود داشتند که پس از حفر خاک برای ساخت لانه، بومیان منطقه در خاک های کپه شده توسط آن جانوران،  ذرات طلا می یافتند.

برای قرن ها این داستان هم ردیف ققنوس و عنقا خیالی شمرده می شد، ولی در اوایل سال های 1980 پژوهشگر فرانسوی Michel Peissel  به هنگام بازدید از فلات Deosai در شمال پاکستان مورد بسیار جالبی را مشاهده نمود. مردان قبایل محلی  با شستن خاک‌های کپه شده در اطراف لانه‌ی مارموت هیمالیا Marmota himalayana به ذرات طلا دست می یابند!

 

 


ادامه مطلب را مطالعه کنید
 
نوروز و سفر و محیط زیست بیچاره!
ساعت ٥:٠۳ ‎ب.ظ روز ٩ فروردین ۱۳٩۳ : توسط : عباس محمدی

این یادداشت در روزنامه‌ی ایران 27/12/1392 چاپ شد.

 چند دهه ای بیشتر نیست که برای بخش هایی قابل توجه از جامعه ی ما، سفر به یکی از "آداب" نوروزی بدل شده است. در هیچ یک از دوره های کهن و در هیچ یک از منابع اصیل، از سفر به عنوان رسمی از رسم های نوروزی یاد نشده است. فکر می کنم که در دوران معاصر ما، از یک سو به دلیل محدود شدن زمان فراغت به روزهای تعطیل رسمی، و از سوی دیگر به دلیل آسفالت شدن جاده ها و فراوانی خودروها و ساده شدن سفر، تمایل به گشت و گذارهای طولانی در نوروز بیشتر شده است. قطعا آشنایی با فرهنگ اروپایی ها و آمریکایی ها که در تعطیلی های تابستان یا ژانویه به سفر می روند، و همچنین القای «ضرورت» سفر از سوی سازندگان و فروشندگان خودرو به جامعه هم در این امر موثر بوده است.

 در ایران، سفر به شکلی بیمارگونه افزایش یافته و امروزه، مطابق گفته ی مقام های دولتی و به استناد مشاهده های عینی، به نظر می رسد که در نوروز تقریبا هر ایرانی یک سفر انجام می دهد! یا سالانه حدود 25 میلیون نفر به مشهد می روند، و یا در تابستان ها 30- 20 میلیون نفر به گیلان و مازندران سفر می کنند. چندی پیش، رییس پلیس راهنمایی و رانندگی کشور گفته بود که ایرانی ها هفت برابر اروپایی ها به سفر می روند! شاید شرایط اقتصادی و اجتماعی کشور که موجب مهاجرت های گسترده از ده به شهر و از شهرهای کوچک به ابر شهرها شده نیز در این ماجرا موثر بوده، چرا که بسیاری از سفرهای نوروزی برای رفتن به زادگاه یا دیدار خویشان است. با این حال، آموزش چگونه سفر رفتن به ویژه آداب رفتار با طبیعت و میراث فرهنگی، بسیار کم در کتاب های درسی و یا از طریق بروشورهای گردشگری و رادیو و تلویزیون انجام شده است. شوربختانه، از چهارشنبه سوری که به پیشواز نوروز می رویم، تا سفرهای نوروزی، و دست آخر در سیزده بدر که نقطه ی اوج (یا حضیض؟!) این آیین های دگرگون شده است، در همه حال واندالیسم را می بینیم که بر رفتار گروه های گسترده ای از جامعه چیره شده است.

چند پیشنهاد


ادامه مطلب را مطالعه کنید
 
در آستانه نه، در دل بحران ‌آب نشسته‌ایم!
ساعت ٧:٤۱ ‎ب.ظ روز ٢ فروردین ۱۳٩۳ : توسط : عباس محمدی

دوم فروردین (22 مارچ) را سازمان ملل "روز جهانی آب" نامیده است. 14 مارچ هم از سوی سازمان‌های مردمی جهان (منتقدان سدسازی، هوادران حقوق جامعه‌های محلی، و صاحب‌نظران آزاد) به عنوان "روز جهانی اقدام برای رودخانه‌ها" نامیده شده است.

در روز 24 اسفند، دکتر حسین آخانی استاد گیاه‌شناسی دانشگاه تهران و فعال محیط زیست، مهندس محمد درویش مدیر کل آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست، و من با دعوت خبرآنلاین در "کافه خبر" این خبرگزاری به بررسی مسایل آب و محیط زیست ایران پرداختیم. بخشی از گفتگوی ما را می‌توانید در تارنمای خبرآنلاین بخوانید.