29 اردیبهشت؛ روز حمایت از رودخانه‌ها
ساعت ۸:٠٠ ‎ق.ظ روز ۳٠ اردیبهشت ۱۳٩٥ : توسط : عباس محمدی

عباس محمدی- همشهری

اشاره‌ای به طرح انتقال آب از مازندران به سمنان

یکی از نخستین نشست‌های کارشناسانه و مردمی در نقد سدسازی‌های بی‌رویه، در روز 29/2/87 در تهران برگزار گردید. به همین مناسبت، 29 اردیبهشت از سوی دوستداران طبیعت‌ و میراث فرهنگی، به عنوان "روز ملی حمایت از رودخانه‌ها در برابر سد سازی" معرفی شده است.

در چندسال اخیر، نقد برنامه‌هایی که از آن به عنوان «مدیریت منابع آب» یاد می‌شود، به فضای همگانی راه یافته و خوشبختانه دولت و دستگاه‌هایی مانند مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری، مرکز پژوهش‌های مجلس، و نهادهای جامعه‌شناسی و هنرمندان و... هم به این موضوع (و کلا به موضوع محیط زیست) ورود کرده اند.

تحریم‌هایی که بر کشور تحمیل شده و آسیب زیادی به اقتصاد ما وارد کرده است، شاید در یکی دو مورد سبب خیر هم بوده است. یکی از این موردها، متوقف شدن بسیاری از طرح‌های سدسازی و انتقال آب بوده است؛ برای مثال می‌توان از سد بختیاری نام برد که قرار است بلندترین سد بتونی جهان شود! همچنین می‌توان به طرح‌های انتقال آب دریاهای شمال و جنوب کشور به کویر مرکزی اشاره کرد. اما، موضوع نگران‌کننده این است که با اندکی گشایش در وضعیت تحریم‌ها، دوباره پروژه‌های عظیمی که با عنوان فریبنده‌ی «تامین آب» توجیه می‌شوند، در دستور کار قرار گرفته است.

یکی از خطرناک‌ترین این طرح‌ها، انتقال آب از حوزه‌ی دریای کاسپی (خزر) به استان سمنان است که در دولت پیش مطرح شد و گویا رییس جمهور کنونی هم در سفر چندی پیش خود به سمنان بر آن صحه گذاشته اند. در این‌جا فرصتی نیست که به ایرادهای بزرگ این طرح (هزینه‌ی سنگین احداث و نگهداری تاسیسات مربوط، مشکل پسماندهای نمکی در پی شیرین کردن آب دریا، آسیب‌های جدی که به زمین‌های کشاورزی و زیستبوم‌های مسیر وارد خواهد شد، ایجاد توهم فراوانی آب در حوزه‌ی سمنان، شورتر شدن زمین در سمنان به علت آبیاری نامتناسب با اقلیم، و...) بپردازیم. همچنین در این‌جا به این نمی‌پردازیم که قضیه فقط شیرین کردن آب دریا نیست، و طرح‌هایی برای انتقال آب رودخانه‌های مازندران به سمنان و تهران هم مطرح است.

در این‌جا فقط اشاره می‌کنیم که در ایران بازده مصرف آب برای تولیدات کشاورزی فقط در حدود سی درصد است، یعنی هفتاد درصد آب مورد استفاده برای کشاورزی هدر می‌رود. همچنین مقدار تولید ثروت به ازای مصرف آب هم در کشور ما پایین‌تر از میانگین جهانی، و بسیار کمتر از مقدار مربوط به کشورهای پیشرفته است. در ایران به ازای هر مترمکعب آب در حدود بیست سنت به تولید ناخالص داخلی افزوده می‌شود، اما این مقدار درترکیه حدود یک دلار، در چین نزدیک به چهار دلار، و در شماری از کشورهای پیشرفته در حدود چهل دلار است. به بیان دیگر، ما برای تولید ثروت و توسعه‌ی اقتصادی، پنج برابر بیشتر از ترکیه و دویست برابر بیشتر از کشورهای توسعه‌یافته آب مصرف می‌کنیم. آیا نه این است که در واقع داریم منابع آب خود را دور می‌ریزیم؟ و آیا عقل سلیم نمی‌گوید بهتر است به جای رساندن آب به این‌جا و آن‌جا، درفکر ارتقای بهره‌وری آب باشیم...؟


 
سه‌شنبه؛ دو گزارش در نشست همگانی انجمن
ساعت ٧:۳۸ ‎ق.ظ روز ٢۸ اردیبهشت ۱۳٩٥ : توسط : عباس محمدی

در یکصد و بیست و یکمین نشست همگانی انجمن، گزارش  دو صعود ارزشمند ارایه خواهد شد

 گزارش مسیر "یخچال‌های ایران" در دره‌ی یخار دماوند

 

 گزارش گشایش مسیر زمستانی روی قله‌ی شاخک علم‌کوه

سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت ۱۳۹۵ از ساعت 18 تا 21

 تهران: خیابان انقلاب، نبش بهار، سالن اسوه


 
سدسازان، ما را بدهکار می‌کنند
ساعت ٦:٥۳ ‎ق.ظ روز ٢٥ اردیبهشت ۱۳٩٥ : توسط : عباس محمدی

عباس محمدی- خبرآنلاین

سدسازان ایران، پس از چند دهه خودبزرگ‌نمایی و ادعا که در سدسازی خودکفا شده ایم، و سومین کشور سدساز جهان هستیم، و صنعت سدسازی در ایران بومی شده، و ...، اینک در پروژه‌ی ویران‌کننده‌ی دیگری، از نخستین فرصت‌ به دست‌آمده پس از کم شدن شدت تحریم‌ها، برای ساخت سدهایی هیولاوار استفاده کرده و پای کُره‌ای‌ها را برای بدهکار کردن کشور به میان کشیده اند.

 این بدهکارسازی، هم از جهت مالی است و هم بدتر از آن، از نظر آبی؛ به این معنا که نسل امروز ایرانی را به خاطر بهره‌برداری اضافه و ناپایدار از منابع آبی، بدهکار و شرمنده‌ی نسل‌های آینده خواهند کرد.

در سفر رییس جمهور کره‌ی جنوبی به ایران، تفاهم‌نامه‌ای میان «شرکت توسعه‌ی منابع آب و نیروی ایران» و دو شرکت کره‌ای امضا شده که برپایه‌ی آن سه پروژه‌ی بزرگ سدسازی و انتقال آب اجرا خواهد شد: سد بختیاری که چند سالی متوقف شده بود، سد و تونل بهشت‌آباد، و سد کارون 2 که هر سه طرح قرار است با فاینانس (پول نزولی) کره‌ی جنوبی و با تجهیزات فنی آن کشور  (یا اروپا) به اجرا درآید(1).


ادامه مطلب را مطالعه کنید
 
گزارش مسیر یخچال‌ها در یخار، و صعود زمستانی شاخک علم‌کوه
ساعت ٧:٠۱ ‎ق.ظ روز ۱۸ اردیبهشت ۱۳٩٥ : توسط : عباس محمدی

گزارش این دو صعود ارزشمند، در یکصد و بیست و یکمین نشست همگانی انجمن ارایه خواهد شد

 گزارش مسیر "یخچال‌های ایران" در دره‌ی یخار دماوند:

چهارشنبه بیست و دوم اردیبهشت ۱۳۹۵ از ساعت ۱۷ تا 19، در زنجان: میدان انقلاب، خیابان سعدی وسط، روبروی مخابرات، سالن سهروردی

و

سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت ۱۳۹۵ از ساعت 18 تا 21، در تهران: خیابان انقلاب، نبش بهار، سالن اسوه
به همراه نمایش فیلم مستند

 گزارش گشایش مسیر زمستانی روی قله‌ی شاخک علم‌کوه نیز در تهران (همین تاریخ و مکان) ارایه خواهد شد.


 
بازدید علمی و پیمایش غار قلعه‌کُرد
ساعت ۸:٢۳ ‎ق.ظ روز ۱٥ اردیبهشت ۱۳٩٥ : توسط : عباس محمدی

انجمن کوه‌نوردان ایران برگزار می‌کند

بازدید علمی و پیمایش غار قلعه‌کُرد

23 و 24 اردیبهشت 1395

همراه آشنایی با بوم‌سازگان و طبیعت غارها و آشنایی با ورزش غارنوردی

سرپرست: یوسف سورنی‌نیا

 

 

  • حرکت از تهران: ساعت 13 پنج‌شنبه 23 اردیبهشت
  • رسیدن به تهران:  حدود ساعت 9 شب 24 اردیبهشت

 جاذبه‌ها و برنامه‌ی سفر

روز اول

  • رسیدن به محل اسکان: برج‌های خرقان(مربوط به دوره سلجوقی) در استان قزوین
  • پس از استقرار در سوئیت با امکانات ابتدایی، و استراحت، جلسه‌ای آموزشی درباره غار و غارنوردی
  • صرف شام و استراحت

 روز دوم

  • ساعت 7 صبح، حرکت به سوی دهانه غار در حوالی روستای قلعه‌کرد
  • بازدید و خروج از غار تا ساعت 13
  • نهار و استراحت در سوئیت
  • ساعت 15، حرکت به سوی تهران

برنامه و خدمات: 


ادامه مطلب را مطالعه کنید
 
کوه‌نوردان در خدمت محیط زیست کوهستان
ساعت ٤:٤۱ ‎ب.ظ روز ۱۳ اردیبهشت ۱۳٩٥ : توسط : عباس محمدی

در پاسخ به دعوت هیات کوه‌نوردی استان تهران از انجمن‌های فعال در حوزه‌ی محیط کوهستان و مسوولان کارگروه‌های جفاظت کوهستان گروه‌ها و باشگاه‌ها، در نشست دیروز، نامه‌ی زیر(با امضای عباس محمدی مدیر گروه دیده‌بان کوهستان، و علی محمودزاده نایب رییس انجمن دوستداران دماوند) به آقای رمضانی رییس هیات کوه‌نوردی استان تهران، آقای درویش مدیرکل آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست، و آقای شجیع رییس دفتر محیط زیست و توسعه‌ی پایدار وزارت ورزش داده شد.

 

جناب آقای رمضانی

 رییس گرامی هیات کوه‌نوردی و صعودهای ورزشی استان تهران

 با سلام

 

بازگشت به نامه‌ی 38/29/2784/206 مورخ 4/2/1395 با توجه به دستورجلسه، موردهای زیر را پیشنهاد می‌کنیم و از دوستان حاضر در نشست 12/2/95 درخواست داریم آن‌ها را اصلاح و تکمیل کنند:

 1- در مورد استفاده از توانمندی سازمان‌های کوه‌نوردی برای حفاظت از کوه‌ها، می‌توان ضمن هماهنگی با سازمان جنگل‌ها و مراتع، و سازمان حفاظت محیط زیست، از کوه‌نوردان در پایش محیط‌های کوهستانی استفاده کرد. به طور مشخص پیشنهاد می‌شود که چرای دام، چیدن سبزی‌های کوهی، و هرگونه شکار در کوه‌های شمال تهران ممنوع اعلام و این ممنوعیت با کمک کوه‌نوردان پایش و اعمال شود. در دیگر نقاط استان هم می‌توان اجرای مقررات وضع‌شده را توسط کوه‌نوردان دیدبانی کرد یا گزارش‌های آنان را دریافت و برای دفترهای مشارکت مردمی سازمان‌های مسوول فرستاد. دفتر محیط زیست و توسعه‌ی پایدار وزارت ورزش می‌تواند تسهیل‌گر رابطه‌ی سازمان‌های کوه‌نوردی با دولت، و همچنین حامی طرح‌هایی باشد که این سازمان‌ها می‌خواهند اجرا کنند.

 2- در مورد برنامه‌های مشترک، پیشنهاد می‌شود برنامه‌های آموزشی یا سخنرانی‌ها و گفتگوهای مربوط به محیط زیست کوهستان، ماهی یک بار در دفتر یکی از سازمان‌های کوه‌نوردی یا در جایی دیگر برگزار شود. در این نشست‌ها هربار می‌توان مسایل مشخص یکی از کوهستان‌های کشور را بررسی کرد.

 3- درباره‌ی اولویت‌ها در موضوع حفظ محیط کوهستان می‌توان گفت که آموزش اصول کوه‌نوردی و طبیعت‌پیمایی مسوولیت‌پذیر، مهم‌ترین برنامه‌ای است که در ارتباط با جامعه‌ی کوه‌نوردی باید به اجرا درآید.

 4- در مورد مشارکت در صیانت از کوه دماوند، با توجه به نشست‌های پرشمار «کارگروه صیانت از دماوند» که از حدود سه سال پیش با مشارکت انجمن دوستداران دماوندکوه، انجمن کوه‌نوردان ایران، فدراسیون کوه‌نوردی، بخشداری لاریجان، اداره‌های میراث فرهنگی و محیط زیست و منابع طبیعی مازندران، شهرداری رینه، و دیگران برگزار شده است، به نظر می‌رسد که کوه‌نوردان می‌توانند ضمن تقویت و پشتیبانی این کارگروه، در زمینه‌های زیر کار کنند:

 

  • کاستن از فشار کوه‌نوردی سنگین و بی‌ضابطه که موجب فرسایش خاک، و ریخت و پاش زباله و فضولات بسیار در دماوند شده است.
  • جلب مشارکت ذینفعان محلی، به‌ویژه وانت‌داران و قاطرداران و راهنمایان، برای ساماندهی صعودها.
  • ایجاد یک شبکه‌ی مورد اعتماد جامعه، برای مدیریت و کنترل صعودها
  • ثبت کوهستان دماوند به عنوان یک پارک ملی، و اعمال مقررات ناظر بر این‌گونه پارک‌ها با همیاری کوه‌نوردان.
  • مشارکت در برگزاری جشن تیرگان (روز ملی دماوند) به عنوان بزرگ‌ترین همایش محیط زیستی کشور.

 

 


 
شهرداری و این بنرهای کم‌محتوا
ساعت ٧:٤٠ ‎ق.ظ روز ۱٢ اردیبهشت ۱۳٩٥ : توسط : عباس محمدی

شهرداری تهران، کارهای خوب داشته است: پاکیزه نگاه‌داشتن نسبی این شهر بی‌در و پیکر، تفکیک پسماندها در مرکز آرادکوه، گسترش بوستان‌های شهری، توسعه‌ی مترو، ایجاد خانه‌های محیط زیست، و... . این‌ها را می‌گویم برای آن که نمی‌خواهم فقط انتقاد کنم، و برای آن که معتقدم نمی‌توان هیچ شخص و دستگاهی را «یک‌جا» داوری و آن را خوب و بد کرد، بلکه باید کارهای درست و نادرست آن را جداگانه ارزیابی نمود (و البته می‌توان در مورد مجموعه عملکرد آن شخص یا دستگاه در یک زمینه‌ی مشخص هم نمره داد).

ادامه در: خبرآنلاین


 
هفت کار ساده‌!
ساعت ٦:۱٦ ‎ق.ظ روز ۱٠ اردیبهشت ۱۳٩٥ : توسط : عباس محمدی

هفت کار ساده‌ای که به پیشنهاد محمد درویش، برای نجات شهر و وطن و زمین می‌توان انجام داد:

١- با حمایت از پویش سه‌شنبه‌های بدون خودرو، استفاده از خودروهای تک‌سرنشین را در سه‌شنبه‌ها متوقف کرده و می‌کوشیم با استفاده از دوچرخه یا پیاده‌روی، تحرک بیشتری در زندگی خود بیافرینیم؛

٢- مصرف پروتئین حیوانی را در سبد غذایی خود کاهش داده و به‌این‌ترتیب، سرانه مصرف آب و انتشار گاز متان را کاهش ‌دهیم؛

٣- از آسانسور فقط زمانی استفاده می‌کنیم که بخواهیم سه طبقه یا بیشتر جابه‌جا شویم؛

۴- از لامپ‌های کم‌مصرف و استاندارد برای روشنایی منازل استفاده ‌کنیم؛

۵- به‌جای کیسه‌های پلاستیکی از زنبیل یا کیسه‌های پارچه‌ای استفاده ‌کنیم؛

۶- سیگار را برای همیشه ترک ‌کنیم؛

٧- بر دانایی خود پیوسته می‌افزاییم، چراکه مردم دانا، نیک می‌دانند به سیاست‌مداران‌شان نباید اجازه دهند که بر سر ملاحظات محیط‌زیستی معامله کنند.



 
پلیس نامحسوس، ناموس، محیط زیست
ساعت ٩:٠٩ ‎ب.ظ روز ٥ اردیبهشت ۱۳٩٥ : توسط : عباس محمدی

در بعضی جاده‌ها، سازمان حفاظت محیط زیست روی تابلوهایی (که معمولا آسیب‌خورده، همچون طبیعت کشور، هستند) نوشته است: «محیط زیست شرف ملی ما است». همیشه با دیدن این تابلوها با خود گفته ام که نویسنده، گزاره‌ی درستی را طرح کرده، اما لابد خواسته است با ناموسی کردن قضیه‌ی محیط زیست، مردم را در حفظ آن غیرتی کند(!) حال آن که بیشتر ضرورت دارد مسوولان کشور با اجرای سخت و بی‌تبعیض قانون در مورد همه‌ی اشخاص و دستگاه‌ها و نهادها، در حفظ هوا و آب و خاک (سه عنصر اصلی محیط زیست) کشور بکوشند.

در خبرها آمده که قرار است هفت هزار مامور (علاوه بر پلیس‌هایی که لباس رسمی دارند) به صورت نامحسوس در شهر تهران گشت بزنند تا کسانی را که مزاحم «نوامیس مردم» می‌شوند، یا ایجاد آلودگی صوتی می‌کنند، و یا اقدام به رانندگی پرخطر، یا کشف حجاب در خودروها می‌کنند... شناسایی کنند. من کاری به این ندارم که در سال 1356 با جمعیتی کم‌تر از نصف امروز که بسیار کم‌ریخت و پاش‌تر از مردمان امروز بودند و بسیار هم کم‌تر روحیه‌ی تهاجم به طبیعت داشتند، گارد سازمان حفاظت محیط زیست، 3500 تن بود(1) و امروز فقط حدود 2850 محیط‌بان داریم که باید در برابر چند صد هزار شکارچی غیرمجاز و چند میلیون اسلحه، از طبیعت تمام پهنه‌ی کشور پاسداری کنند. کاری هم ندارم که سازمان محیط زیست در پرداخت حقوق و در آموزش اصولی همین محیط‌بانان هم مشکل دارد. فقط می‌گویم اکنون که صحبت از «نوامیس» است و متداول‌ترین معنای واژه‌ی ناموس، «شرف و حیثیت» است، جا دارد که گشت نامحسوس تهران، کسانی را که موجب مزاحمت‌هایی به شرف ملی یا همان محیط زیست ما می‌شوند نیز شناسایی کند. مثلا کسانی را که باغ‌های شهر را تخریب می‌کنند، یا به ساخت برج در کوهپایه‌ها اجازه می‌دهند، یا در بوستان‌های جنگلی ساختمان و راه می‌سازند، یا بودجه‌ی شهر را بیشتر از آن که در راه گسترش مترو و اتوبوس صرف کنند برای ساخت بزرگراه و تونل مصرف می‌کنند، یا در کنار بزرگراه و چهارراه مجتمع تجاری می‌سازند و موجب سنگینی ترافیک و آلودگی هوا می‌شوند، نیز شناسایی کند.

دو دسته از وظیفه‌های دیگر که برای پلیس نامحسوس تعریف شده، یعنی آلودگی صوتی و رانندگی پرخطر نیز به امر محیط زیست مرتبط است. پس چه بهتر که گشت نامحسوس، کسانی را که در چند متری ساختمان‌های مسکونی، بزرگراه و پل دوطبقه می‌سازند، یا به بساز و بفروش‌ها اجازه می‌دهند که از اول صبح تا پاسی از شب گذشته، حتی در روزهای تعطیل، با سنگ‌بری و کارهای گوش‌خراش دیگر آسایش مردم را از میان ببرند، نیز شناسایی کند. همچنین گشت نامحسوس می‌تواند مشوقان تولید موتورسیکلت‌هایی که شهر را با صدا آلوده کرده و رانندگانشان با حرکت به هر شکل دلخواه در خیابان‌ها و پیاده‌روها، امنیت شهر را به خطر انداخته اند، و کسانی را که در برابر صاحبان خودروهای چند صد میلیونی و چند میلیاردی کوتاه می‌آیند و می‌گذارند که در نیمه‌های شب موجب آلودگی صوتی (و آلودگی هوا) شوند، به مقام قضایی معرفی کند... .

 

1) اسکندر فیروز. خاطرات، انتشارات تدبیر روشن، 1392، ص 366


 
محیط زیست و دموکراسی
ساعت ٧:٠٠ ‎ق.ظ روز ۳ اردیبهشت ۱۳٩٥ : توسط : عباس محمدی

(این مقاله، نخستین بار در مجله‌ی نقد نو، شماره ی 5 (اسفند 1383 و فروردین 84) چاپ شده است.)

اقتدارگرایان، تمایل بسیار دارند خطی جداکننده و عبور ناپذیر میان مسایل علمی-فنی و موضوع­های اجتماعی بکشند. نوام چامسکی در جایی گفته ­است که محافل قدرت­طلب آمریکا یا طرفداران آن­ها از من می­پرسند که چرا شما که متخصص زبان­شناسی هستید، درباره­ی مسایلی مانند جنگ­افروزی، تجاوزهای امپریالیستی و مانند آن سخن می­گویید؟ چامسکی می­گوید که در نظر آنان، صحبت از ارزش­های عام مانند دموکراسی نیاز به تخصص دارد، و شخص باید حتما دانش­آموخته­ی علوم اجتماعی باشد تا در این زمینه به اظهار نظر بپردازد، در حالی که دموکراسی، عدالت و آزاداندیشی مساله­ی همه­ی انسان­ها است. 

 دموکراسی همچنین نه فقط یک آرمان، که بر پایه­ی تجربه­های جهانی، وسیله­ای است برای اداره­ی هر چه بهتر جامعه و سازمان­های اجتماعی؛ از این­رو با هر موضوعی که یک سوی آن انسان و نیروی اجتماعی باشد، ارتباط دارد. موضوع محیط زیست، مهم­ترین (یا دست کم یکی از مهم­ترین) چالش­هایی است که انسان امروز با آن درگیر است، و اگرچه شناخت جزییات آن تا آن­جا که به علوم زیستی مربوط می­شود، و احاطه بر جنبه­های گوناگونی که  معضل تخریب و آلودگی آن را پدید آورده، امری است فنی- اما به دلیل تاثیر عوامل اجتماعی در حفظ یا نابودی محیط زیست، این موضوع همچنین امری است اجتماعی و عام، و به این دلیل مرتبط با موضوع دموکراسی. از آن­جا که به چالش کشیدن موضوع­های اجتماعی، و پرسش در مورد نظرهای رایچ، از وظیفه­های یک روشنفکر است، و روشنفکر برای گفتگو و نقد نیاز به فضای باز دارد، روشن است که موضوع محیط زیست هم با دموکراسی ملازمه دارد.


ادامه مطلب را مطالعه کنید
 
روز زمین؛ چه باید کرد و چه نباید کرد؟
ساعت ۸:۳٠ ‎ق.ظ روز ۱ اردیبهشت ۱۳٩٥ : توسط : عباس محمدی

دوم اردیبهشت (22 آوریل) از سال 1349 (1970) به عنوان روز زمین شناخته شده است. هدف کلی از معرفی این روز و انجام فعالیت در قالب "شبکه‌ی روز زمین" (www.earthday.org) افزایش آگاهی محیط زیستی است به منظور تضمین زندگی سالم برای خود، فرزندان‌مان، و دیگر زیستمندان. گروه دیده‌بان کوهستان انجمن کوه‌نوردان ایران، همچون سال‌های پیش، دفترهای نمایندگی و باشگاه‌ها و گروه‌های کوه‌نوردی را به مشارکت در برنامه‌های روز زمین فرا می‌خواند. در عین حال، امیدوار است که دولتیان، شهرداری‌ها، مجلس‌نشینان، و دیگر صدرنشینان کشور، بیشتر به کارهایی که نباید بکنند، بپردازند! یعنی به جای تلاش برای «فرهنگ‌سازی» که ادعایش را دارند، از توسعه دادن بی‌قواره‌ی شهر، از بزرگراه‌سازی، از نابودسازی باغ‌های شهر، از وضع قانون‌های ضدمحیط زیست، و دیگر اقدام‌هایی که به زمین آسیب می‌رساند... خودداری کنند.

 

به مناسبت روز زمین، چه می‌توانیم کرد؟

مجموعه‌ای از کارهای ساده تا پیچیده هست که هر کس با توجه به علاقه و توانایی خود می‌تواند با انجام آن‌ها، در جنبش جهانی زمین مشارکت کند:


ادامه مطلب را مطالعه کنید