آبخیزداری هم به سوی ساخت و ساز می رود!
ساعت ٢:٤٧ ‎ب.ظ روز ٢٥ اسفند ۱۳۸۸ : توسط : عباس محمدی

آیا تا به حال به گابیون ها (سدهای کوچک سنگ چین و مهارشده با توری)  که به تعداد زیاد در دره های کوچک و بزرگ (از جمله در تمام دره های کوهستان های شمال تهران) ساخته شده دقت کرده اید؟ این سازه ها بخش اصلی طرح هایی هستند که با عنوان «آبخیزداری» از سوی سازمان جنگل ها و مراتع اجرا می شوند. سازمان جنگل ها و مراتع به جای کنترل موثر شمار دام ها، حفظ پوشش گیاهی، و احیای مراتع و جنگل ها که بر پایه ی تمام آموزه های مرتع داری و محیط زیست، مهم ترین عامل حفظ آبخیزها است، مانند وزارت نیرو «رویکرد سازه ای» را پیش گرفته است. برا ی مثال توجه کنید به گزارش همشهری از بازدید خبرنگاران از طرح های آبخیزداری سیستان و بلوچستان که در آن، مهندس محمدرضا شجاعی،  معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور  از جریان سد سازی انتقاد می کند:

وزارت نیرو به‌رغم اعتبارات سنگینی که برای ساخت سدها هزینه می‌کند و با علم به اینکه طرح‌های آبخیزداری تأثیر مستقیم در افزایش عمر مفید سدها دارد، نه تنها بهایی برای این خدمات پرداخت نمی‌کند که در هر نقطه‌ای که تشخیص بدهد با تصرف عرصه‌های منابع طبیعی، سد احداث می‌کند؛ سدهایی که ساخت آنها همواره با تخریب‌های زیست‌محیطی توأم است. برای نمونه، سد کارون 4 که به‌زودی آبگیری آن آغاز می‌شود بیش از 8هزار میلیارد تومان خسارت زیست‌محیطی در پی دارد. اما با وجود هشدارهای کارشناسان و به‌رغم در دست بودن تجارب متعدد جهانی مبنی بر به پایان رسیدن عمر سدسازی، همچنان ساخت این سازه‌های پرهزینه ادامه دارد. 

 

اما مهندس حیدر زورقی، معاون آبخیزداری استان:

برای ساخت 235 طرح آبخیزداری 45823مترمکعب سنگ و ملات، 1500 متر مکعب خشکه چینی و 610158 مترمکعب بند خاکی اجرا شده است. هزینه اجرای این طرح‌ها، 1472 میلیارد ریال بوده که 672 میلیارد ریال آن از محل اعتبارات ملی و 8000 میلیارد ریال از محل اعتبارات استانی تأمین شده است.

یعنی در این جا هم به پیروی از سیاست کلی «سازندگی؛ افتتاح؛ بریدن نوار سه رنگ»، با صرف هزینه های نجومی، و دخالت گسترده در سامانه های طبیعی، دست به کاری ناپایدار زده اند. با نگاهی به گابیون های شمال تهران درمی یابیم که آن ها هم مانند سدهای کشور، بر اثر فرسایش دهشتناک خاک، به سرعت پر از رسوب شده اند و هیچ فایده ای در رسوب گیری و کاستن از سرعت جریان سیل های احتمالی ندارند.