نقد سد سازی، در تنکابن
ساعت ۱۱:۳۸ ‎ب.ظ روز ٢ فروردین ۱۳۸٩ : توسط : عباس محمدی

در اسفند ماه گذشته، سه همایش به مناسبت «روز جهانی مبارزه با سد سازی» داشتیم، که آخرین آن در روز 24 اسفند در تنکابن برگزار شد. به دلیل گرفتاری های آخر سال نتوانستیم گزارش این همایش را به موقع تهیه کنیم؛ در زیر این گزارش را می بینید:

همایش بررسی تاثیر سدها بر رودخانه ها

بازپس گیری رودخاانه ها و حقوق از دست رفته

برای دومین سال، در شهر تنکابن همایشی به مناسبت « 14 مارچ، روز جهانی مقابله با سد سازی» برگزار شد. امسال نیز مانند سال گذشته، جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست (دفتر تنکابن) و انجمن کوه نوردان ایران در برگزاری این همایش همکاری داشتند و نکته ی مهم این که امسال «خانه ی کشاورز تنکابن» هم در این برنامه مشارکت کرد.

همایش از ساعت 4 تا 7 بعد از ظهر روز 24 اسفند  در سالن ارشاد (پارک مادر) برگزار شد؛ سخن آغازین همایش و خوشامد به حاضران را خانم عربانی مسوول جمعیت زنان ادا کرد. سپس عباس محمدی رییس هیات مدیره ی انجمن کوه نوردان ایران و مدیر گروه دیده بان کوهستان این انجمن گفت

 


که سد سازی یکی از تاثیر گذارترین عوامل مخرب محیط های کوهستانی است و کوه نوردان به هر یک از دره های اصلی رشته کوه های کشور که می روند، تخریب های گسترده ناشی از سد و راه سازی ها و دیگر عملیات مربوط به آن را می بینند. او با اشاره به دو مقاله ی خود که برای همایش های امسال نوشته بود، گفت که سدها در همه ی مواردی که ادعا می شود مفید هستند (تامین آب کشاورزی، تامین آب آشامیدنی، تولید برق، و ...) بسیار کم تر از آن چه که وانمود می شود، موثر بوده اند. محمدی تاکید کرد که با استناد به آمار وزارت نیرو و تحلیل آن، درمی یابیم که سدها فقط در آبیاری حدود ده درصد زمین های کشاورزی کشور موثراند، و همچنین سدها فقط در تامین حدود سه درصد برق کشور در شرایط خشکسالی و هفت درصد در شرایط بارش های مناسب، نقش دارند. با توجه به تخریب گسترده ی محیط زیست که از متوقف ساختن رودخانه ها حاصل می شود، و با توجه به این که ما به راحتی می توانیم با ارتقای روش های آبیاری و مصرف درست برق، ارقامی بیش از این ها را صرفه جویی کنیم، سد سازی در واقع هیچ سودی برای کشور ندارد، و آسیب های پایداری به منابع طبیعی و محیط زیست وارد می کند. محمدی گفت که متوقف ساختن رشد جمعیت نخستین ضرورت در کنترل مصرف آب و برق، و همچنین برای حفظ محیط زیست و حفظ امنیت ملی کشور است.

سخنران دیگر همایش، مهندس محمد درویش عضو هیات علمی موسسه ی تحقیقات جنگل ها و مراتع بود. او در یک سخنرانی و نمایش اسلاید با عنوان «سد سازی؛ آخرین گزینه» گفت که سد سازی نباید گزینه ی نخست ما در طرح های مدیریت آب باشد. او با آوردن چند مثال (از جمله: سد سفید رود) گفت که با توجه به رسوب گذاری سنگین در پشت سدها، گویی ما سدها را برای ذخیره کردن گل و لای ساخته ایم، و آن ها هیچ گاه کارکرد مورد نظر را ندارند. درویش همچنین بستر رودخانه ی کارون را در پایین دست سدها نشان داد که سیمایی شبیه به بیابان (شنزار) یافته اند. او در عین حال به مصرف نادرست آب و پایین رفتن وحشتناک سطح آب های زیر زمینی کشور (که یکی از علت های آن، قطع جریان رودها در دشت ها بر اثر سد سازی است) اشاره کرد و گفت که این پدیده در بسیاری نقاط کشور موجب «فرو رانش» زمین شده است.

غلامرضا مشایخی، فرماندار تنکابن به وضع بحرانی رودخانه های منطقه (از جمله: چشمه کیله که رود اصلی تنکابن است) اشاره کرد و گفت که برداشت شن و ماسه باعث شده که رودخانه در بسیاری نقاط، تا حدود بیست متر از بستر طبیعی خود پایین تر برود. او گفت که متخلفان پس از دستگیری، تازه  ترس شان می ریزد(!) چرا که  به جریمه های بسیار سبک محکوم می شوند. مشایخی خواستار هم فکری و همکاری دوستداران محیط زیست و مقام های اجرایی برای یافتن راه حلی به منظور برقراری موازنه بین حفظ محیط زیست و ایجاد شغل برای انبوه جمعیت بیکار شد.

جمشید منصوری مولف کتاب «راهنمای پرندگان ایران» و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد تنکابن یکی دیگر از سخنرانان بود؛ او به نابود شدن زیستبوم های «پارک ملی» دریاچه ی ارومیه به علت سد سازی های پرشمار بر رودخانه های ورودی به این دریاچه اشاره کرد و گفت که هم اکنون دریاچه ی ارومیه ارزش های خود را به عنوان یک پارک ملی از دست داده، بر خلاف گذشته پرندگان بسیار کمی به آن جا مهاجرت می کنند، و شوره زارهای وسیعی که به علت عقب نشینی در اطراف دریاچه پدید آمده، آسیب زیادی به زمین های کشاورزی مجاور وارد می کند.

مهندس معماری از کارشناسان وزارت نیرو که به همراه مهندس نصر، رییس «گروه همکاری های بین الملل» وزارت نیرو در همایش حضور داشت، در سخنان کوتاهی گفت که منتقدان سد سازی همه ی جوانب قضیه را نمی بینند و اشتباهاتی در نظرات آنان هست. او خواستار آن شد که مخالفان سد سازی نشست های کارشناسی با وزارت نیرو داشته باشند، که این نکته با استقبال محمدی، درویش، و شمار زیادی از حاضران روبرو شد.

دکتر بیابانی، قائم مقام دبیر کل خانه ی کشاورز (و رییس هیات مدیره ی خانه ی کشاورز تنکابن) در جمع بندی سخن رانی ها گفت که این نشست بسیار موفق بود، چرا که توانست باب گفتوی دوجانبه میان موافقان و مخالفان سد سازی را بگشاید. او اظهار امیدواری کرد که مقام های دولتی از شنیدن انتقادها آزرده نشوند و این گونه همایش ها و گفتگوها ادامه یابد.

یک نمایش کوتاه با عنوان «بزرگ ترین سد دنیا» در حمایت از جنگل ها که بهترین مهار کننده ی آب ها هستند، و اجرای یک قطعه موسیقی ایرانی از دیگر بخش های همایش بود.

در این همایش بیش از دویست نفر از قشرهای گوناگون مردم تنکابن، رامسر، تهران، و چند شهر دیگر حضور داشتند. معاون مدیر کل حفاظت محیط زیست مازندران، رییس اداره ی آبیاری تنکابن، رییس اداره ی منابع طبیعی تنکابن، رییس اداره ی حفاظت محیط زیست تنکابن، و رییس شورای شهر خرم آباد تنکابن از حاضران در همایش بودند.