حفاظت كوه‌ها، نگهباني از زندگي است
ساعت ٦:٠٠ ‎ب.ظ روز ٢٧ آذر ۱۳۸٥ : توسط : عباس محمدی

خبرگزاري ميراث‌فرهنگي ـ گردشگري ـ حسين سلطان‌زاده 

فعاليت گروه‌هاي طرفدار محيط كوهستان بايد به نحوي باشد تا وضع جاذبه‌هاي طبيعي بدتر از اين نشود.

 عباس محمدي، رييس هيات مديره انجمن كوه‌نوردان ايران و مدير گروه ديده‌بان انجمن كوهنوردان ايران در گفتگو با خبرگزاري ميراث‌فرهنگي با اشاره به 11 دسامبر، روز جهاني كوهستان، توضيح داد:« نه شيوه‌هاي باستاني دام‌داري در كشور ما ارتقاء يافته و نه بي‌پروايي زمين‌خواران و حركت بولدوزرهاي «توسعه» بيمار گونه كاستي گرفته و حتي در يكي از افاضات تازه، مديركل منابع طبيعي غرب مازندران، منطقه حفاظت شده البرز مركزي را يكي از موانع و محدوديت‌هاي توسعه در اين منطقه تلقي كرده‌است.»

 وي گفت:« هم اينك دست كم در يك دو جين از  شهرهاي كوچك و بزرگ ايران، دوستان انجمن كوه‌نوردان و ديگران دست‌اندركار برگزاري نشست‌هايي هستند و اجراي برنامه‌هاي پاكسازي و درخت‌كاري را دنبال مي‌كنند و با دادن يادداشت و مقاله به مطبوعات به همگاني كردن بحث حفاظت كوهستان مشغول هستند. در چند نقطه كشور نيز مطالبه‌هاي زيست محيطي به همت كوه‌نوردان در برابر نامزدان انتخابات شوراها طرح شده و در دستوركار قرار گرفته است.»

به گفته وي، در شمال تهران كه بالاترين قيمت‌هاي زمين در ايران را دارد و تاكنون بي‌قانوني يا قانون‌گريزي همگاني و به ويژه تجري نهادهاي خاص در دور زدن قانون و سودجويي حريصانه آن‌ها بخش‌هاي عظيمي از كوه‌پايه ها را به زير ساخت و ساز برده، شهردار از تصميم بي‌برگشت به تخريب واحدهاي غير مجاز سخن رانده است. از اين تصميم شوراي شهر تهران و عالي ترين مقام كشور حمايت كرده‌اند. بي‌شك پي‌گيري‌هاي كوه‌نوردان و دوسنداران محيط‌هاي كوهستاني ( از جمله گروه ديده‌بان كوهستان) در تصميم‌سازي در اين مورد موثر بوده است.

 محمدي اضافه كرد:« طبيعت دوستان در حدود يك‌سال گذشته توانسته‌اند در چند مورد طرح‌هاي عمراني و اقتصادي كوته‌بينانه و ضد محيط‌زيست را متوقف كنند يا دست كم آن را براي متوليان امر از نظر اجتماعي پر هزينه كنند. در پي نامه‌نگاري‌ها تجمع ها و كار مطبوعاتي كوه‌نوردان و ديگر دوستداران طبيعت در كوهستان خُبر، طرح تله‌كابين متوقف شد؛ در همدان مسير تله كابين از حريم كتيبه‌هاي گنج نامه دور شده است؛ در كلاردشت بهره‌برداري از معدن ديوچال همچنان معلق مانده است و در همين منطقه مقدمات ابطال سند جنگل واگذار شده به شركت آزادراه فراهم شده است و در تهران طرح بزرگ‌راه در جنگل مصنوعي لويزان متوقف مانده است و در چند نقطه كوچك براي مثال در اطراف درياچه اوان، چنان پاكسازي‌هايي صورت گرفته كه سيماي منطقه قابل مقايسه با گذشته نيست.»

 به گفته رييس گروه ديده‌بان كوهستان انجمن كوه‌نوردان ايران، اين‌ها چند نمونه از تاثير جامعه مدني در بهبود وضع محيط‌هاي كوهستاني هستند. مشابه اين تاثير را در حفاظت ميراث‌فرهنگي هم ديده‌ايم. از مبارزه با برج جهان‌نما در اصفهان تا تلاش براي نجات آثار تنگ بلاغي و در همين يكي دو ماه اخيرف به چالش كشيدن طرح احداث راه‌آهن در نزديكي نقش رستم كه در اين موارد فعاليت مطبوعات و سازمان‌هاي مردم نهاد سبب شده كه از وقوع فاجعه هاي بزرگ تر جلوگيري شود.

وي تاكيد كرد:« بهتر است ما اثر فعاليت بخش خويش را نه در بهتر شدن وضع ميراث طبيعي و فرهنگي كشور(كه آرزويي بعيد مي‌نمايد) بلكه در اين ببينيم كه بدون فعاليت ما، وضع مي‌توانست به مراتب بدتر از اين باشد.»

به گفته محمدي، موضوع يا شعار روز جهاني كوهستان، امسال مديريت تنوع زيستي براي زندگي بهتر است. اين شعار آشكارا بر نقش محيط‌زيست در كيفيت زندگي انساني تاكيد دارد. حفظ تنوع زيستي نه تنها از جنبه‌هاي زيبايي شناختي و اخلاقي، بلكه از لحاظ اقتصادي اجتماعي هم ضرورت دارد و وظيفه اين حفاظت بر عهده اسنان است كه بيشترين اختيار و دخالت را بر زمين دارد.

 وي ادامه داد:« تنوع زيستي ثروتي بي‌بديل براي جامعه‌هاي انساني است كه تا همين امروز جنبه‌هاي پرشماري از آن شناخته شده است. اما در عين حال مي‌توان حدس زد كه در آينده جلوه‌هاي باز هم بيشتري از سود اقتصادي آن بر ما روشن خواهد شد. الگوي انديشگي مديراني كه توسعه را فقط در مدل‌هاي ساده آن مانند راه‌سازي، سدسازي و زدن كليد كارخانه‌ها و نيروگاه‌هايي مي‌بينند كه آلودگي بسيار دارند، مربوط به نيم قرن پيش و آن‌سوتر است. تازه اين در صورتي است كه به صدق گفتار ايشان در دل‌سوزي براي مردم خوش بين باشيم و سودي براي آنان در هزينه‌سازي‌هاي گزاف نبينيم.»

 اين كارشناس اضافه كرد:« تنوع زيستي كشور ما _ كه امروز به ‌‌شدت در خطر است_ اساسا وابسته به كوهستان است، چه به خاطر ويژه‌گي‌هاي ذاتي كوه‌ها كه گونه‌هاي بومي را در خود جاداده‌اند و چه به دليل پناه‌گاه شدن كوهستان‌ها. براي گونه‌هايي كه پس از پايمال شدن دشت‌ها به كوه زده‌اند. نه فقط زندگي گونه‌هاي خشكي‌زي، بلكه حيات گونه هاي آب‌زي و كنار آب‌زي ما هم تا حد زيادي در گروي سلامت كوه‌ها است. چرا كه بقاياي تالاب‌ها، سلامت رودخانه ها و حتي كيفيت آب درياهاي ما (حداقل در محدوده‌هاي ساحلي كه بخش بسيار مهم زيست‌بوم دريا است) بدون جريان سالم رودخانه‌هايي كه از كوهستان سرچشمه مي‌گيرند، ناممكن است.»

 به راستي كه « حفاظت كوه‌ها، نگهباني از زندگي است.»