سد بهتر است يا ميراث ؟!
ساعت ۱٠:۳٥ ‎ب.ظ روز ۱٦ بهمن ۱۳۸٥ : توسط : عباس محمدی

آب گیری سد سیوند شروع شده است ، و یکی از غنی ترین محوطه های باستانی کشور به زیر آب و گل ولای خواهد رفت . آن چه را که گذشت قرن ها و هزاره ها نتوانسته بود نابود کند ، یا خاک مهربان در آغوش خود نگه داشته بود، به چشم بر هم زدنی به باد فنا دادیم. آب در پشت این سد ـ به قیمت بی آب شدن پایین دست ـ جمع خواهد شد تا ما در شهر بیشتر دوش بگیرم و بیشتر ماشین بشوییم ، و روستاییان مان به همان روش های اجدادی با آب بیشتری کشاورزی کنند !

و البته آن چه که در ابتدا  هیچ ، و از دو سال پیش فقط اندکی مورد توجه قرار گرفت ، ارزش اجتماعی و اقتصادی میراث فرهنگی ـ طبیعی بود‌ ؛ با چه قیمتی می توان دوباره صاحب جاده ی شاهی ، غارهای سکونتی ماقبل تاریخ ، کوره های ذوب فلز و سفال گری ۷۵۰۰ ساله ، بقایای دهکده های باستانی ، و بیشه ها و درختان ۵۰۰ ـ۴۰۰ ساله ای شد که در تنگه ی بلاغی و این کوه و دره ی تمدن ساز وجود داشت؟!

در کم تر از دو سالی که سازمان های مردم نهاد ،  کارزاری را در برابر طرح آب گیری سریع سد سیوند  آغاز کردند و در نتیجه ی آن دولت به فراخوان هیات های اکتشافی خارجی و داخلی دست زد ، آثار زیادی در منطقه کشف شد. اما بسیاری از همان باستان شناسان معتقد بوده اند که اکتشاف ها کامل نشده  و ممکن است بسیاری آثار شناسایی نشده با آب گیری نابود شوند.

اما آن چه که بیش از هر چیز ذهن دوستداران میراث فرهنگی کشور را مشغول کرده است ، خطرهایی است که محوطه ی پاسارگاد را تهدید می کند. آرامگاه کوروش ( ثبت شده در فهرست میراث مشترک بشری ) ، بقایای کاخ ها و آتشکده و دژ و تخت گاه هخامنشی ، مسجد اتابکی و... در فاصله ی حدود ۵ کیلومتر ، و اختلاف تراز ۴۰ متر یا به روایتی ۴ متر از حد نهایی دریاچه ی سد قرار دارند. رطوبت سد ممکن است در درازمدت سبب آسیب دیدگی این بناها شود. به علاوه ، این منطقه سیل خیز است ـ که با تخریب پوشش گیاهی و ساخت و سازهای غیر اصولی این خطر بیشتر هم شده است ـ و برای مثال می توان به سیل زمستان ۱۳۷۷ اشاره کرد که بر اثر آن  تا ارتفاع دو متری آرامگاه کوروش را آب گرفت . وجود دریاچه در نزدیکی این محوطه ، به معنای تنگ تر شدن امکان فرار آب ، و زیادتر شدن خطر سیل است.

                                             *********************

به نظر می رسد که لازم است آب گیری سد سیوند باز هم به تعویق افتد ، یا دست کم به آرامی پیش برود.

عده ای از علاقمندان به میراث فرهنگی کشور در نظر دارند که در ساعت ۹ صبح چهارشنبه ۱۸ بهمن به وزارت نیرو و سازمان میراث فرهنگی مراجعه کنند و دغدغه ی خود را با مسئولان در میان بگذارند.