نوروز ، جشن نوزايی طبيعت ( ادامه )
ساعت ۱٠:٠۱ ‎ب.ظ روز ٥ فروردین ۱۳۸٦ : توسط : عباس محمدی

دقت تقویم ایرانی

تقویم کنونی ما که به تقویم جلالی هم معروف است ، به دستور ملک شاه سلجوقی و به دست گروهی از دانشمندان ایرانی به سرپرستی حکیم عمر خیام تنظیم شده است . در این تقویم ، یک سال خورشیدی برابر است با ۲۴۲۱۹  /۳۶۵روز ، اما به دلیل اجباری که در تطبیق دادن ابتدای سال با ابتدای روزها ( نیمه شب ) هست ، هر سال ۵ ساعت و ۴۸ دقیقه و۲ /۴۵  ثانیه کم می آورد . برای جبران این کسری ، در هر ۴ سال  یک روز به اسفند ماه که در سال های عادی ۲۹ روزه است ، اضافه می شود که چنین سال هایی ، « کبیسه » نامیده می شوند . 

تقویم جلالی یا تقویم شهریاری ، چنان دقیق است که با وجود مشکلات مربوط به تطبیق روزها با سال ، فقط هر ۱۴۱۰۰۰ سال یک بار به اندازه ی یک روز با گردش خورشید اختلاف پیدا می کند ، در صورتی که تقویم میلادی ( گرگوری ) که امروزه در جهان غرب و ... رایج است ، در هر ۵۰۲۵ سال  یک روز با گردش خورشید اختلاف پیدا می کند  ( نگاه کنید به : www.scienceworld.wolfram.com/astronomy/iraniancalendar  ) . مضاف بر این که شروع ماه  ها در تقویم میلادی  با هیچ پدیده ی فلکی و طبیعی ویژه ای تطبیق ندارد .

پیشینه ی نوروز و محاسبه ی اعتدال بهاری

اگر چه تقویم جلالی دقیق ترین تقویم جهان ، و آغاز سال در آن منطبق با اعتدال بهاری است ، اما این بدان معنا نیست که رویداد اعتدال بهاری با ابداع این تقویم شناخته شده است . در واقع ، از چند هزار سال پیش ، این رویداد فلکی شناخته شده بود ؛ به احتمال زیاد تصادفی نبوده است که مجسمه ی ابوالهول به گونه ای ساخته شده است که در روز اول فروردین ، رخ آن درست روبروی خورشید قرار می گیرد ( www.infoplease.com  ).  همچنین در قدیمی ترین نوشته های ایرانی (‌ اوستا ) از جشن آغاز بهار سخن رفته ، و در جشن های مردم میان رودان ( بین النهرین ) نیز چنین جشن هایی وجود داشته است ( برای اطلاعات بیشتر نگاه کنید به کتاب گاه شماری و جشن های ایران باستان تالیف هاشم رضی ) .

اما آغاز جشن نوروز همیشه با آغاز بهار منطبق نبوده است ؛ در پاره ای زمان ها به علت آن که بزرگان دینی ایران برای هر روز از ماه های ۳۰ روزه یک نام از نام های ایزدان قرار داده بودند و حاضر نبودند که سال ۳۶۰ روزه تغییر کند و در نتیجه تطابق آغاز سال قراردادی با گردش خورشید به هم می خورد . در دوره ای هم به دلیل این که مسلمانان به طور کلی کبیسه گرفتن را به دلیل برهم خوردن ترتیب ماه های حرام ، جایز نمی دانستند ( در این مورد هم نگاه کنید به کتاب یاد شده در بالا ) .

به هر حال در دوره های متعددی هم پادشاهان ایران ( از جمله شاه عباس اول ) دستور به برگزاری مراسم نوروز در ابتدای بهار داده اند که شعرهای فراوان از شاعران ایرانی موید این ماجرا است . سرانجام این که در سال ۱۳۰۴ به موجب قانون ، گاه شماری کنونی که همان تقویم جلالی است ، به عنوان تقویم رسمی ایران تثبیت شد .