دیده بان کوهستان

ادوارد ويلسون ، استاد دانشگاه هاروارد و يكی از بزرگ‌ترين زيست شناسان جهان ، يا به گفته‌ای داروين زمان ماست. يكی از كتاب‌های او، تنوع حيات نام دارد كه به دست عبدالحسين وهاب زاده ترجمه و توسط انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد در سال 1384 منتشر شده است. ويلسون معتقد است‌كه تنوع زيستی ،ميراث گران‌قدر زمين است و ما نمی توانيم بر آن قيمت بگذاريم،چرا كه «اگر بر روي چيزی قيمت گذاشته شد، آن چيز ممكن است كم‌ارزش شده، به فروش برسد و سپس به دور ريخته شود.» (ص 400) در عين حال او، به شيوه‌ای علمی نشان می‌دهد كه «تنوع زيستی يا زی-گونگی  ارزشمندترين منبع ما است كه مورد بيشترين بی‌مهری‌ قرار‌ گرفته ‌است‌.» اين تنوع (كه هنوز ده درصد آن را هم نشناخته‌ايم)، براي ما بزرگترين منبع غذا، دارو و نيز لذت‌های ساده و جاودانه‌ای هم‌چون پياده‌روی در كوه و دشت و جنگل بوده است. زمين خانه‌ای است پر از «گنج‌های وحشی» كه هيچ راهي براي ارزيابی آن وجود ندارد، جز آن كه فقط بپذيريم كه اين « ثروتی عظيم و در معرض آينده‌ای مبهم» است(ص 323).

 انسان بخشی از طبيعت است،گونه‌ای تكامل يافته

  در بين ديگر گونه‌ها ،هر چه خود را به بقيه‌ی  حيات

 نزديك‌تر بداند درك ريشه‌های حساسيت بشری به

 داشتن اخلاقی دير پا ، ميل به‌داشتن مسير دل‌خواه،

و دست‌يابی به آگاهی لازم برای ايجاد آن سريع تر

ممكن می‌شود.

ميراث بشری فقط به اين 8000 سال تاريخ مدون كه

 به‌طور سنتی به رسميت شناخته می‌شود، باز

نمي‌گردد، بلكه عمر آن حداقل دوميليون سال ، يعنی

 از زمان ظهور اولين انسان «واقعی»، اولين گونه‌ی

تشكيل دهنده‌ی جنس Homo  ، قدمت دارد... فقط

در آخرين لحظه‌ی تاريخ بشر اين توّهم به وجود آمد كه

 انسان، جدا از بقيه‌ی عالم زنده، قادر به شكوفايی

است( ص 401).

خواندن اين كتاب با ارزش « تنوع حيات» را به همه‌ی دوستداران طبيعت توصيه می‌كنيم. كوه‌نوردان و دوستداران طبيعت می‌توانند در چندين جای كتاب، اشاره‌هايی به ارزش كوهستان در پديد آمدن و حفظ تنوع زيستی بيابند- از جمله در جايی كه ويلسون از 18 « نقطه‌ی داغ» زيستي نام می‌برد(ص‌ص 299تا310)  دست‌كم نيمی از اين مناطق غنی ، كوهستانی هستند.