هشدار جامعه جنگلبانى
ساعت ۱٠:٥٩ ‎ب.ظ روز ٩ خرداد ۱۳۸٥ : توسط : عباس محمدی

سال‌ها‌است كه جنگل‌هاي جلگه‌اي شمال ايران محو شده‌اند، و جز يكي دو« لكه »ي بسيار كوچك چيزي از آن‌ها باقي‌نمانده است. آن‌چه كه بتواند جنگل نام گيرد، فقط در كوه‌ها به چشم مي‌خورد، و آن‌چه كه روند نابودي جنگل‌ها خوانده مي‌شود ( و پيوسته رو به افزايش است ) به معناي نابودي كوهستان‌ها است.

سازمان غيردولتي جامعه‌ي جنگلباني ايران در چند گزارش، به وضع وخيم جنگل‌هاي كشور پرداخته‌ و توانسته‌است توجه پاره‌اي مقامات و نهادها، از جمله سازمان بازرسي كل كشور را به موضوع جلب كند.

خوشبختانه اين گزارش‌ها موثر بوده، و براي مثال سازمان بازرسي درخواست لغو اسناد 150 هكتار جنگل در كلاردشت را که به پيمانكار آزادراه تهران-شمال واگذار شده بود، مطرح كرده است.

در زير، هشدار ديگري از جامعه‌ي جنگلباني مي‌خوانيم:

 

روزنامه‌ی شرق- سه شنبه ۹ خرداد ۱۳۸۵

هشدار جامعه جنگلبانى در تخريب منابع طبيعى شمال كشور

 
گروه اجتماعى: جامعه جنگلبانى ايران شعبه مازندران طى نامه اى خطاب به رئيس جمهورى نسبت به وضع كنونى و روند بحران زاى رفتار با منابع طبيعى شمال كشور ابراز نگرانى و خطر كرد.
در اين نامه مفصل علاوه بر اشاره به وضعيت كنونى تراكم جمعيت در منطقه شمال كشور به اشغال سواحل درياى خزر براى ساختمان سازى اشاره شده و آمده است روزانه ۵/۱ تن زباله بيمارستانى و ۲ هزار ليتر فاضلاب و پساب بيمارستانى به محيط هاى طبيعى منطقه وارد مى شود. علاوه بر مشكلات تامين محل مناسب براى دفن زباله به خاطر نبود سامانه هاى تفكيك و فناورى بازيافت اين زباله ها در معرض مناسب كشت بيمارى ها گذاشته مى شود.
در ادامه اين نامه به متوسط رويش و توليد طبيعى در جنگل هاى شمال كه معادل دو مترمكعب در هر هكتار است اشاره شده و آمده است: افراد چندپيشه ساكن در آبخيزهاى شمال حداقل شش ميليون واحد دامى را به چرا مى فرستند كه با فرض پراكنش يكنواخت آن در عرصه جنگلى ۸/۲ برابر ظرفيت علوفه توليدى مراتع است اما به دلايل متعدد اين تعداد دام و انسان با توليد جنگل در تعادل نيستند. امروزه فشار دام تا ده برابر ظرفيت محلى كه در آن حضور دارند رسيده است. اين دام ها پس از گردش روزانه ۲/۱ تا ۵/۱ ليتر شير را در اختيار دامدار قرار مى دهند. اين توليد در قبال خوردن نهال هاى درختانى به دست مى آيد كه با آنها مى توان در هر سال نيم ميليون هكتار جنگل را احيا كرد در حالى كه ظرف نيم قرن گذشته در مجموع سيصد هزار هكتار نهال كارى شده است. هم اكنون به طور متوسط هر سال پنج هزار هكتار نهال كارى با هزينه هر هكتار سيصد هزار تومان انجام مى شود.بر اثر افزايش و تمركز جمعيت و نيز بهره بردارى چندشكلى و يك سويه (بدون جبران يا برگرداندن آنچه از طبيعت برداشته شده) ظرف نيم قرن اخير نيمى از جنگل هاى باقى مانده امروزى به وضعيت مخروبه تبديل شده اند. سالانه چهارده هزار (۱۴۰۰۰) هكتار از پوشش عرصه هاى جنگلى محو شده، تغيير كاربرى يافته و اين روند همچنان با افزايشى سالانه ادامه دارد. اين اراضى اغلب از مالكيت دولت خارج مى شوند و تا زمان بسيار طولانى صدور راى و بازپس گيرى، مشمول مرور زمان مى شوند. اگرچه تلاش جان بركفان حفاظت از منابع طبيعى و محيط زيست كه ظرف سال هاى اخير به طور متوسط سالانه ۲۱ نفر از آنان مورد ضرب و شتم و حتى شهادت قرار مى گيرند، ان شاءالله در پيشگاه خداوند جايگاه رفيع دارد، اما تاثير اين ممانعت ها در قبال شدت هجمه ها قابل قياس نيست. در شمال كشور، حسب شرايط محلى سالانه ۱۵ تا ۲۵ تن در هكتار فرسايش و شست وشوى خاك وجود دارد در حالى كه براى تشكيل هر ۲۵ ميلى متر خاك حداقل سيصد سال وقت لازم است. اين رسوبات روى اراضى مرغوب پايين دست و پشت سدها رسوب مى كنند و عمر و بازدهى آنها را تنزل مى دهند.
در اين گزارش به طرح صيانت از جنگل اشاره شده و گفته شده است:
براى جبران بخشى از خسارات وارده به جنگل ها، مطابق مصوبات طرح «صيانت از جنگل هاى شمال»، دستگاه هاى مختلف تعهداتى داشته اند كه اغلب تحقق نيافته اند. به عنوان نمونه طرح خروج دام و دامداران از جنگل هاى شمال ۲۲ درصد پيشرفت داشته، طرح احداث جايگاه هاى سوخت و گازرسانى توسط وزارت نفت نمود عينى نيافته، طرح هاى تعادل دام و مرتع، تجميع خانوارهاى جنگل نشين روند كندى دارند و مهمتر از همه آنها، طرح تفصيلى آمايش سرزمين است كه در كليات و بدون ضمانت اجرايى از مرز كتابخانه برخى دستگاه ها فراتر نرفته است.
اين جامعه غيردولتى با طرح ساير مشكلات پيش آمده در منابع طبيعى شمال كشور پيشنهاد داده است، شوراى عالى حفاظت محيط هاى طبيعى تحت مديريت استانداردهاى شمال كشور و مركب از دستگاه هاى نامبرده به صورت نهاد رسمى و داراى راى قابل اجرا است. همچنين همه پيشنهادها و طرح هاى توسعه اى استان با محوريت بخش كشاورزى و اصلى ترين زيربخش آن يعنى منابع طبيعى و محيط  زيست شكل گيرد، طرح تفصيلى آمايش سرزمين در مقياس كاربردى و داراى سامانه و فناورى به روزرسانى اطلاعات و منابع تهيه و به تاييد مراجع ذى ربط برسد.
به رغم اهداف مثبت تصميم گيرندگان در امر خطير واگذارى اراضى به اشخاص ملاحظات غيرفنى و سوءاستفاده هاى بعدى آن خسارت هاى جبران ناپذيرى به انفال وارد كرده است لذا براى پرهيز از تكرار اين واقعه برنامه هاى خوداشتغالى و واگذارى يا در اختيار گذاشتن اراضى در چارچوب طرح تفصيلى آمايش سرزمين شكل گيرند.يكى از مهمترين مبانى مديريت مناسب بر اين جنگل ها وجود اطلاعات دقيق، روزآمد و فرآيند پردازش اطلاعات و استخراج راهكار اصلاح روش هاى مديريت از طريق پژوهش هاى كاربردى است. در اين راستا اولين گام وجود نقشه هاى مقياس مناسب براى ثبت مالكيت و حاكميت بر منابع، اثبات تخلفات، تجاوزات و تغيير كاربرى ها با قابليت تكرار، تصحيح و روزآمد كردن آن است. مديريت حفاظت و توليد جنگل ها از طريق پايش مجهز به فناورى اطلاعات زمينى و ماهواره اى با آماربردارى هاى سراسرى با تناوب ده ساله قابل حصول است. با توجه به اينكه مديريت يكپارچه بر فرآيندهاى گسترده و متنوع اطلاعات در حوزه وظايف، امكانات و اعتبارات سازمان جنگل ها نمى گنجد، موافقت آن مقام محترم براى مشاركت دستگاه هاى مرتبط در سطح دولت را مى طلبد.