به باد دادن داشته ها ...
ساعت ۱٠:۳٠ ‎ب.ظ روز ۸ آذر ۱۳۸٦ : توسط : عباس محمدی

چکیدن آب از سقف سالن سران ؛ اشارتی بر نشت ثروت های ملی !

« بارش باران و ریزش آب از منافذ سقف سالن اجلاس سران ... موجب توقف سخن رانی معاون اول رییس جمهور شد . پرویز داودی که در نخستین همایش بین المللی ژنومیکس و بیوتکنولوژی سخن می گفت ، در حضور مهمانان داخلی و خارجی دو بار سخن رانی خود را [قطع کرد] ... » ( روزنامه ی جام جم ۴/۹ / 86 ) .

سالن سران ، در زمستان ( یا پاییز؟ ) 1376 با شتاب گشایش یافت تا کنفرانس سران کشورهای اسلامی در آن برگزار شود . پیدا است که عجله کاری در ساخت این بنا ، نه تنها به پدید آمدن ساختمانی بیگانه با اصالت های معماری ایرانی منجر شده ، بلکه همچنین " سمبل کاری " در رعایت اصول اولیه ی را نیز در پی داشته است .   در عین حال ، گفتنی است که این ساختمان در محلی بنا شد که یکی از پارکینگ های نمایشگاه بین المللی بود. به یاد دارم که در همان روزهای کنفرانس هم باران شدیدی در تهران بارید و روزنامه ها نوشتند که چفیه و عگال و کت و شلوار بسیاری از سران ، در سالن خیس شد و تعدادی کارگر با سطل و گونی وارد سالن شدند تا آب ها را جمع کنند !  و اینک ، ده سال بعد ... . با این اوضاع ، مطمئن ام که تا چند ده سال دیگر هم مشکل چکه کردن سقف ها در ایران حل نخواهد شد . از بچگی ( حدود چهل سال پیش ) به یاد دارم که تقریبا پس از هر باران و برف سنگین ، در هر خانه ای که بوده ایم ، موضوع نفوذ آب از بام به سقف طبقه ی بالا و حتی سقف طبقه های میانی - چه به دلیل آب زیادی که از بام به طبقه ی بالا وارد شده ، و چه به دلیل ترکیدن لوله ها یا شستن کف اطاق ها ... _ یکی از دردسرهای ما بوده است . به یقین  هر ایرانی دیگر هم ، چه بام خانه اش کاهگلی باشد و چه قیرگونی و چه از این ایزولاسیون های جدید ، چند بار با این مشکل روبرو شده است .

قضیه چیست ؟ ملتی که در بسیاری جاها از تمدن کهن خویش یا خدمات دانشمندان اش به جهان علم می گوید ، و مدیران اش که لاف های گزاف از پیشرفت کشور در عرصه های گوناگون می زنند ، چگونه است که در خم حل موضوع ساده ی عایق کاری و درزبندی درمانده است ؟!  من حدس می زنم ، این موضوع بیشتر مربوط به دوران معاصر ( 80-70 سال اخیر ) باشد که ما از سویی با معماری سنتی خود وداع کرده ایم و از سوی دیگر ، معماری غربی را – مانند بسیار چیزهای غربی دیگر – ناقص و سرسری به عاریت گرفته ایم . در قدیم ، در هر پاییز ، کاهگل بام در نخستین باران پاییزی ، با " بام غلطان " مرمت می شد و هرچند سال یک بار ، پوشش بام با کاهگلی که جند هفته خیسانده شده و خوب عمل آمده بود ، تعویض می شد . امروزه ، اما افرادی با عنوان های مهندس و دکتر ، برای ما ساختمان می سازند و به ما اطمینان می دهند که تمامی اصول ساختمان سازی در این یا آن بنا رعایت شده ، اما واقعیت این است که روح منفعت طلبی بی تعهد چنان بر این کار غالب شده که بسیاری از ضوابط ساختمان سازی به راحتی زیر پا گذاشته می شوند ؛ نه تنها اصول جدیدی همچون ضوابط زیست محیطی ، بلکه اصول اولیه ای مانند ایزولاسیون  سقف و ایمن بودن ساختمان در برابر زمین لرزه . همچنین ، موضوع مدیریت مصرف آب و بازیافت آب تقریبا در هیچ ساختمان و مجتمع ساختمانی به چشم نمی خورد .

فقط آب نیست که در این ساختمان های " مدرن " نشت می کند ؛ وضع اتلاف انرژی از این هم بدتر است ، چنان که مهندس بهرام غفاری ، رییس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران ، گفته است که « در 96 درصد ساختمان های تهران ، انرژی هدر می رود » ( روزنامه ی دنیای اقتصاد 30/7/86 ) . دبیر سمینار راهکارهای اجرایی مبحث 19 مقررات ملی ساختمان ( مبحث مرتبط با صرفه جویی سوخت در ساختمان ها ) هم گفته است که در سال 1385 معادل 12 میلیارد دلار اتلاف انرژی در ساختمان های بخش های تجاری و خانگی صورت گرفته است  ( ایران 16/8/1386 ) .

در ایران ، با صرف میلیاردها دلار سرمایه ی ملی بازنگشتنی ( نفت و گاز ) ، و به قیمت خشک کردن تالاب ها و به هم زدن سامانه ی زیست انسانی و طبیعی در پایین دست ، ده ها سد ساخته شده اند تا آب و برق برای ما  تامین شود ، و بعد این آب و برق گران به دست آمده چنین مسرفانه ریخت و پاش می شود . به نظر نمی رسد که فقط بی اعتنایی به ارزش ثروت های ملی ، عامل بی دقتی در ساخت و سازها باشد ، بلکه آن دسته عواملی  که ثروت اندوزی از راه های غیر تولیدی و رانت خواری را دامن می زنند ، نیز در این بی اخلاقی دامن گستر بسیار موثراند .

شاید بهتر باشد به جای صرف وقت و پول برای کارهای دهان پرکنی مانند ژنومیکس و بیو تکنولوژی و ... مانند این ها ، به موضوعات ساده تر و پایه ای بپردازیم