گزارش بازدید از پارک جنگلی خرگوش دره (بخش پایانی)
ساعت ۱٠:۱٢ ‎ب.ظ روز ۱٤ فروردین ۱۳۸٧ : توسط : عباس محمدی

مسوولانی که از شهرداری 22 در نشست و بازدید میدانی حضور داشتند ، در پاسخ به پاره ای پرسش های ما ، مانند این که " آیا صورت جلسه ای با سازمان جنگل ها و مراتع برای قطع درختان تنظیم شده " ، " آیا شهرداری جریمه ی قطع درختان را پرداخت کرده " ، " می توانید مصوبه ی شورای شهر را برای قطع درختان نشان دهید" ، " آیا مطالعه ای روی مسیر جایگزین (به جای عبور از میان پارک جنگلی) شده " ، " چرا قطع درختان ، شبانه و ضربتی صورت گرفته "  ، " دقیقا چند درخت قطع و چند درخت جابه جا شده " ، " آیا ارزیابی زیست محیطی این پروژه انجام شده ، و اگر بلی ، به چه مرجعی داده شده "  ... می گفتند که طرح ادامه ی بزرگ راه آزادگان ، طرحی " فرامنطقه ای " است ومعاونت    فنی- عمرانی شهرداری آن را اجرا می کند و شهرداری منطقه ی 22 جزییات آن را نمی داند .  

تنها چیزی که خانم یولچی و آقایان اسدپور و براتچی ، در توجیه قطع گسترده ی درختان پارک جنگلی خرگوش دره  چند بار تکرار کردند ، این بود که شهرداری به ازای هر درخت قطع شده ، چند نهال خواهد کاشت ؛ حتی آقای اسدپور گفت که شهرداری به جای این درختان ، دو میلیون نهال خواهد کاشت ! ایشان در پاسخ به این پرسش که دو میلیون نهال به پنج هزار هکتار زمین نیاز دارد ، و این  درختان کجا کاشته خواهند شد ؟ گفت که این تعداد ، در طرح کمربند سبز تهران و ارتفاعات البرز کاشته خواهند شد . ایشان و دیگر همکاران شان در پاسخ به این که کمربند سبز اصلی تهران شامل پارک های خرگوش دره و چیتگر و لویزان و سرخه حصار بوده که امروزه آماج حمله در طرح های عمرانی شهرداری قرار گرفته ، گاه می گفتند که " برای شهر ، توسعه هم لازم است " و گاه اشاره می کردند که " ما هم مخالف قطع درخت ایم ، اما چاره ای نداریم و تصمیم ها در جای دیگر گرفته می شود " . هیچ یک از آنان هم پاسخ قانع کننده ای برای این سوال ما که " فضای سبز کمربندی - بر فرض احداث و برقرار ماندن- در فاصله ی ده ها کیلومتر از شهر ، چه کمکی به شهروندانی که به لحاظ تفرجی ، تنفسی ، چشم اندازی ، در قلب شهر نیاز به پارک دارند ، می کند " ندادند .

نتیجه گیری

با تشکر از آقای شیخانیان که با پیشنهاد ما ، در مورد برگزاری نشست در شهرداری 22 و بازدید میدانی از پارک خرگوش دره و درختان جابه جا شده موافقت کردند ، و با تشکر از خانم یولچی و آقایان اسدی و براتچی ، و با علم به این که مقام های شهرداری منطقه ی 22 مسوول قطع گسترده ی درختان خرگوش دره نبوده و توان مقابله با این طرح را نداشته اند ، با توجه به مساحت پاک تراشی شده ی پارک یاد شده  ، فاصله ی درختان موجود ، مشاهده ی عملیات در نیمه شب 13-12 اسفند 86 ، گفتگو با چند نفر از عوامل اجرایی ، و همچنین با توجه به نوع درختان مجاور محور در دست احداث و بقایای گیاهی در کف این محور ، اعلام می دارد :

1- در پارک جنگلی خرگوش دره ، برخلاف اظهرات شهرداری ( برای مثال ، در روزنامه ی همشهری 15 اسفند ) که تعداد درختان قطع شده را فقط 123 اصله اعلام کرده ، بین پنج تا شش هزار اصله درخت تقریبا چهل ساله برای ادامه دادن جاده ی کمربندی آزادگان قطع شده است .

 

 

2- 80 تا 90 درصد درختان محدوده ی مورد نظر، سوزنی برگ ( کاج ) بوده و اصلا امکان جابه جا کردن آن ها وجود نداشته است .

3- چیزی در حدود دویست درخت اقاقیا به شکلی کاملا غیرفنی ( و فقط  برای نمایش ) به بخش های دیگر پارک منتقل شده است  که اگر بر فرض نزدیک به محال ، سبز شوند و باقی بمانند ، این انتقال هیچ نقشی در ایجاد فضای سبز معادل سطح ازبین رفته ندارد . تعداد درختان منتقل شده ، اختلاف بسیار زیاد با رقم اعلام شده از سوی مشاور شهردار در امور محیط زیست ( 3223 اصله ؛  همشهری 15 اسفند ) دارد .

4- در جریان قطع کردن درختان ، برخلاف رویه ای که برای جنگل ها و پارک های جنگلی پیش بینی شده ، صورت جلسه ای تنظیم نشده ( یا به ما ارایه نشد ) و مهم تر این که تعداد دقیق درختان مشخص نشده ، کنده ی آن ها برای شمارش پس از قطع  باقی گذارده نشده ، و عملیات به شکل شبانه و ضربتی ( برای جلوگیری از واکنش مردم و سازمان های مردم نهاد ) اجرا شده است .

5- اظهار این که چند برابر درختان قطع شده ، نهال کاری خواهد شد ، مبالغه آمیز بوده و با آمار مربوط به طرح " کمربند سبز " جدید تهران ، خلط مبحث می شود .

6- به نظر می رسد که برخلاف مصوبه ی شورای شهر سوم ، شهرداری تهران اقدام به ارزیابی زیست محیطی طرح نکرده است .

پیشنهاد

لازم است شورای اسلامی شهر تهران ، برخورد قاطعی با مدیریت شهرداری و همه ی دست اندرکاران پروژه ی خرگوش دره داشته باشد تا شیوه ی  قرار دادن شورا و افکار عمومی در برابر عمل انجام شده ، که چند سال است به روش شهرداری در پروژه های بحث برانگیز بدل شده ، کنار گذارده شود .

همچنین پیشنهاد می شود ، شورا از طریق تصویب نامه و با ارایه ی لایحه به مجلس ، کمیسیون تصمیم گیرنده در موضوع قطع درختان را از کنترل شهرداری به درآورد .

نظریه

به نظر ما مجموعه ی شهرداری تهران به دلیل غلبه ی دیدگاه ساخت و سازگرایانه بر آن ، و به این دلیل که بودجه های هنگفت آن که از محل انواع عوارض و دریافت اعتبار از دولت تامین می شود باید به نحوی هزینه شود و برای این هزینه ها احتمالا شرکت های پیمانکاری مختلف  " برنامه "می ریزند ، همچنین به دلیل آن که دیدگاه حاکم بر شهرداری ، حفظ بافت شهر ( شامل مجموعه ی بناهای با ارزش و فضاهای سبز و محورهای تاریخی و خاطره های جمعی ) نیست  و شهرداری به جای مدیریت ترافیک با توجه به خیابان های موجود ، و تنظیم ساخت و سازها متناسب با این سطوح سواره رو ، بیشتر به فکر ساختن سواره روهای جدید است ، اساسا پارک ها و دیگر فضاهای سبز تهران که به بهای گذشت دهها سال ، و با صرف هزینه های بی شمار پدید آمده اند ، در برابر شهرداری در امان نیستند .

لایحه ی قانونی حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها مصوب 3/3/59 همان گونه که از عنوان و متن ماده ی یک آن برمی آید ، در اصل برای جلوگیری از قطع درختان وضع شده و شهرداری را در مقام نگاهبان فضای سبز قرار داده است . اما ، متاسفانه در چند سال اخیر ، شهرداری تهران خود را فعال مایشا در امر تخریب پارک ها و ازمیان بردن فضای سبز حاشیه ی خیابان ها دانسته و به عنوان " خدمت به مردم " و اجرای طرح های عمرانی ، به جان درختان شهر افتاده است . به گونه ای که ، به استناد نقشه های قدیمی شهر و مقایسه ی آن ها با نقشه های کنونی ، و با توجه به تخریب پیوسته ی خانه های حیاط دار و بنا شدن ساختمان های چند طبقه و افزایش جمعیت ، می توان قاطعانه گفت که سرانه ی فضای سبز تهران در بیشتر منطقه های شهر، به شدت کاهش یافته است . آن چه که شهرداری از آن به عنوان افزایش سرانه ی فضای سبز تهران یاد می کند ، بیش از هرچیز مربوط است به نهال کاری در عرصه های نامرغوب خارج از محدوده ی شهر مانند وردآورد ، سعیدآباد ، کهریزک ، شهریار،  دامنه های البرز، سرخه حصار و خجیر که هیچ گاه ارزش و کارایی پارک های 40-30 ساله ی داخل شهر را ندارند . به علاوه ، در منطقه هایی مانند کوه پایه های توچال و سرخه حصار و خجیر ، آبیاری فضای سبز بسیار هزینه بر است و همچنین پارک سازی  می تواند به علت دست کاری در وضع طبیعی منطقه و معرفی گونه های غیربومی ، کاملا زیان آور باشد .

هر متر مربع از فضای سبز داخل شهر تهران که از میان برود ، خسرانی جبران نشدنی برای شهروندان است ، چرا که به اعتراف خود مسوولان شهرداری ( از جمله مختاری ، مدیر عامل سازمان پارک ها ؛ همشهری 14/12/86 ) یکی از مشکلات توسعه ی فضای سبز، گران شدن روزافزون زمین در تهران است که در عمل تملک زمین برای پارک سازی را ناممکن می سازد . بنابراین ، شهرداری باید بیش از آن که به احداث فضای سبز در حاشیه ی شهر و دور از مراکز جمعیتی می پردازد ، به حفظ و به سازی فضاهای موجود اهمیت دهد .

در حاشیه : وضع کلی درختان خرگوش دره ، مطلوب نیست ؛ بیشتر کاج ها ، کم برگ و پریده رنگ و کوتاه قد ( به نسبت آن چه که از عمر آن ها انتظار می رود ) به نظر می رسند ، و درختان اقاقیا نیز کم شاخ و برگ و کوتاه قد هستند . حتی بسیاری از اقاقیاها ، از نزدیک زمین قطع شده و دوباره سبز شده اند و شاید چیزی در حدود ده درصد آن ها کاملا خشک شده و جای آن ها چیزی کاشته نشده است . رسیدگی جدی به وضع این پارک جنگلی ضروری است .