دیده بان کوهستان

هليل‌‌رود از كوه‌های بافت، هزار، لاله‌زار و بهرآسمان در شمال‌غربی استان كرمان سرچشمه می‌گيرد و در مسير 400 كيلومتری خود به سوی جنوب شرق می‌رود و در آخر به باتلاق جازموريان می‌ريزد. اين رود، در مسير خود زمين‌های كشاورزی منطقه‌ی جيرفت را آبياری می‌كند و از ديرباز عامل اصلی شكل‌گيری فرهنگ و تمدن بوده‌است. شهرستان جيرفت امروزه با داشتن آب و هوا و خاك مناسب، شش درصد ميوه‌ی ايران را تامين می‌كند. تمدن تازه كشف شده‌ی جيرفت كه شگفتی‌های بسياری را در جهان باستان‌شناسی موجب شده و مربوط به هزاره‌ی سوم پيش از ميلاد است در  حوزه‌ی رودخانه‌ی هليل‌رود شكل گرفته بود.

به جز حفاري‌های غيرمجازی كه متاسفانه آثار بسياری را تخريب كرد و موجب خارج شدن اشيای باارزش بسياری از كشور شد، در كاوش‌های علمی منطقه، حدود 170 محوطه‌ی باستانی در مناطق كوهستانی هزار و لاله‌زار شناسايی و نقشه‌برداری شد و به ثبت رسيد. هم‌چنين در جنوب شهر جيرفت، بيش از 80 محوطه‌ی استقراری گورستانی متعلق به اوايل هزاره‌ی سوم پيش از ميلاد تا دوره‌های اسلامی در كناره‌ها و دلتای هليل‌رود شناسايی شد.

اين كشف‌های باارزش كه به گفته‌ی دكتر يوسف مجيدزاده، سرپرست كاوش‌های اخير جيرفت، مي‌تواند نظريه‌ی باستان‌شناسان و تاريخ‌نويسان را در مورد نقطه‌ی آغاز

تمدن بشری دگرگون سازد، نشان‌گر آن‌است كه كوه‌ها چه تاثير عميقی بر سرنوشت بشر داشته و دارند.

(با استفاده از گزارش روشنك پايدار، در ماهنامه‌ی سفر، مهر 1384)