دیده بان کوهستان

دیروز ،  همایش سدهای بزرگ ؛ پیامدها و جایگزین ها  را برگزار کردیم . ناگفته نماند که فکر اولیه ی این کار و بخش عمده ی کارهای اجرایی آن با بروبچه های sivandprotest بود ، ما هم تجربه ها و امکانات دفتری و ارتباط های انجمن و بخشی از کار اجرایی را برعهده گرفتیم . نشست به دلیل رفتن برق منطقه ، با نیم ساعتی تاخیر و کمی دردسر شروع شد ، و در مجموع حدود هشتاد نفر از سازمان های غیردولتی طرفدار محیط زیست و خبرنگاران در همایش شرکت داشتند . از جند شرکت های سدساز و چند نفر از مدیران وزارت نیرو و کارشناسان سازمان های میراث فرهنگی و حفاظت محیط زیست هم دعوت کرده بودیم که شرکت نکردند .

دکتر محمد سعید کدیور ، سردبیر و مدیر پروژه ی ترجمه ی کتاب ارزشمند سدها و توسعه که شخصیتی شناخته شده در محافل جهانی آب و سد است و چند روز پیش هم در همایش دولتی نیرگاه های برق آبی شرکت داشت ، نخستین سخنران همایش بود . او در ابتدا گفت که خوشحال است که در یک جمع از غیردولتی های ایران حضور دارد و مایل است که بحث سدها و تصمیم گیری در ساخت آن ها به شکلی مشارکتی و باز صورت پذیرد . دکتر کدیور ، پیشنهاد داد که در ایران « آکادمی ملی سدها و توسعه » تاسیس شود تا زمینه ی تغییرات لازم برای تصمیم گیری مشارکتی و حفظ پایداری رودخانه ها و ارزیابی تمام گزینه های تامین آب و ... فراهم شود . خانم فاطمه ظفرنژاد ، مترجم کتاب بسیار خواندنی رودهای خاموش و کارشناس ارشد کشاورزی و پژوهشگر آب ، از اشکال های رویکرد مبتنی بر مدیریت عرضه ی آب گفت ، و این که در ایران باید بیشتر به مدیریت تقاضا پرداخته شود . او همچنین گفت که این همایش ، شاید نخستین همایشی باشد که در ایران با دید انتقادی نسبت به موضوع سدسازی ، برگزار می شود . محمد درویش ، عضو هیات علمی موسسه ی تحقیقات جنگل ها و مراتع  ، و پژوهشگر محیط زیست آمار بسیار هشدار دهنده ای از راندمان پایین آب در کشاورزی ایران داد و در مقاله ی خود به شکلی علمی نشان داد که اگر آب را درست مصرف کنیم ، به هیچ وجه نیازی نداریم که تا این حد روی سدسازی سرمایه گذاری کنیم . مهدی فریور ، کارشناس ارشد راه و ساختمان به قانون ناظر بر فعالیت های پیمانکاری اشاره کرد و این که قانون گزار ، پیمانکار را مکلف کرده است که درصورت برخورد با آثار فرهنگی ، پروژه را متوقف کند . او گفت که باید سازوکاری اندیشیده شود تا پیش از سپردن کار به پیمانکار ، وضعیت منطقه از نظر میراث فرهنگی شناسایی شود ، زیرا پیمانکار که خود ذینفع در اجرای هرچه سریع تر پروژه است ، نمی تواند این وظیفه را درست انجام دهد . دکتر رضا مرادی غیاث آبادی ، اختر باستان شناس ، پس از اشاره به این که نباید در اظهار نظرها  سطحی قضاوت کرد ، گفت که برای شناسایی و نجات مابقی آثار فرهنگی تنگه بلاغی ( که با آب گیری سد سیوند غرق خواهد شد ) هنوز فرصت باقی است و ان جی او ها و مطبوعات نباید در این مورد کوتاهی کنند . عباس محمدی مدیر گروه دیده بان کوهستان ، به مقاله ی مفصل خود اشاره کرد که با عنوان های سدها برای خود نمایی  و  افسانه های سد سازی  منتشر شده یا خواهد شد . او گفت که کوه ها تامین کننده ی آب ما ، و سدها از مهم ترین عامل های تخریب کوهستان هستند ، سپس     به جند مورد از افسانه پردازی ها در مورد « ارزش » سدها پرداخت .

امید آن که این همایش کوتاه ، بتواند راه را برای گفتگوی انتقادی بیشتر در زمینه ی سد سازی باز کند .