معرفی و تلاش برای حفاظت غار - قلعه ی اسپهبد خورشید
ساعت ۸:٤٩ ‎ب.ظ روز ٢٩ خرداد ۱۳۸٧ : توسط : عباس محمدی

اسپهبد خورشید ؛ غاری طبیعی با دژی دو هزارساله

 

در کتاب  سوادکوه سرزمین خورشید نوشته ی احمد باوند سوادکوهی ، در مورد غار اسپهبد خورشید آمده است :

این غار ، در ارتفاعات کوه البرز و تنگه ی رود دوآب به فاصله ی 5/1 کیلومتر از جاده ی سوادکوه به تهران قرار گرفته است . در داخل غار ، آثار قلعه ، برج ، آتشکده ، آب انبار ، حمام ، و تنور وجود دارد که با سنگ و ساروج ساخته شده است . در گذشته ، از روستای کمر پشت که در بالادست غار قرار دارد ، با کندن مسیر سنگی ، آب را به داخل غار- قلعه می رسانده اند که هنوز هم آثار ورودی آب مشخص است . شگفت انگیز تر این که فاضلاب غار هم به صورت زیرزمینی خارج می شده است .

در سال 142 هجری شمسی که تازیان برای فتح مازندران وارد منطقه می شوند و به پای این غار می رسند ، اسپهبد خورشید فرمانروای مازندران ، در جبهه ای دیگر در دیلمستان مشغول نبرد با عرب ها بود . عرب هایی که در پایین غار چادر زده بودند ، به هیچ وجه نمی توانستند وارد آن شوند . بانو « نی کلا » زن اسپهبد خورشید ، در نبود او فرمانروای دژ بود . با خیانت نگهبان غار ، تازیان به مسیر آب ورودی پی بردند و آن را مسموم کردند که در نتیجه 400 نفر از ساکنان غار دچار بیماری شدند . گویند  نی کلا پس از آن که خود را نیز در حال مرگ و دختران اش را اسیر دید ، در شبی که ماه بدر کامل بود ، به بالای برج آتشکده رفت و سه بار فریاد زد : خورشید ، خورشید ، خورشید !( در باورهای محلی ، هر شب چهاردهم ماه ، از داخل غار صدای خورشید ، خورشید می آید .) در این هنگام ، اسپهبد خورشید در دیلمان با نعره ای سخت از خواب بیدار می شود و می گوید : « دژ سقوط کرد » . صبح روز بعد ، اسپهبد به سوی دژ حرکت کرد و در نیمه های راه ، در حدود چالوس ، به او خبر دادند که دژ سقوط کرده است . اسپهبد با شنیدن این خبر به بالای تپه ای رفت و دست هایش را به سوی خورشید بالا گرفت و از نگین انگشتری خود ، زهر هلاهل درآورد و خورد و جان به جان آفرین تسلیم کرد .

 

 ***********************************

 

امروزه ، این غار – قلعه ی با ارزش ، به دلیل راه اندازی کارخانه ی شن و ماسه ی خطیر کوه در مجاورت آن ، و به علت برگزاری دوره های آموزش تیراندازی توسط پادگان دوآب ، در معرض تهدید و تخریب قرار گرفته است . علی ماهفروزی کارشناس میراث فرهنگی مازندران می گوید که به دلیل آهکی بودن غار ، انجام هرگونه عملیات تیراندازی که باعث ارتعاشات صوتی می شود ، و عملیات برداشت شن و ماسه که سبب رانش زمین می گردد ، می تواند به آسیب دیدگی جدی این مکان با ارزش منجر شود . سامان سورتیجی و دیگر کارشناسان میراث فرهنگی مازندران نیز همین عقیده را دارند .

 

نخستین همایش شناخت و معرفی غار – قلعه ی اسپهبد خورشید

 

شماری از گروه های کوه نوردی سوادکوه و قائم شهر، هیات های کوه نوردی این دو شهر ، انجمن سوادکوه شناسی ، انجمن کوه نوردان ایران ، موسسه ی فرهنگی هنری چکاد البرز ، شهرداری ها و شوراهای اسلامی سوادکوه و دوآب ، سازمان میراث فرهنگی مازندران ، و ... در نظر دارند با برگزاری یک برنامه ی فرهنگی هنری ، ارزش های غار – قلعه ی اسپهبد خورشید را معرفی کنند و اقدام های لازم برای پیشگیری از تخریب آن را خواستار شوند .

حضور تمامی دوستداران میراث فرهنگی و طبیعی کشور در این مراسم آزاد است .

 

زمان : جمعه 31 خرداد ماه 87 از ساعت 9 صبح

 

مکان : جاده ی فیروز کوه ، بعد از پادگان  دو آب ، ابتدای جاده ی خطیر کوه

 

( برای استفاده از اتوبوس ، می توانید از ساعت 10 تا 13 روز پنج شنبه ، با دفتر انجمن کوه نوردان تماس بگیرد : 66712243 )