کلک چال : خوب ها و بدها
ساعت ۱:٤٥ ‎ب.ظ روز ٢٧ امرداد ۱۳۸٧ : توسط : عباس محمدی

روز جمعه ی گذشته ، پس از چند سال ، به کلک چال ( در دامنه ی جنوبی توچال ) رفتم . صبح زود از بالای پارک جمشیدیه ی تهران حرکت کردم  ؛ در این قسمت ، نورپردازی افراطی – چه با تیرهای چراغ برق و چه درنتیجه ی لامپ های اطراف رستوران ها و دکه ها – بسی آزاردهنده بود و آدمی را از لذت تماشای آسمان کبود و ستاره دار سحرگاه محروم می ساخت . نمی دانم این چه جنونی است که بیشتر ما ، از آدم های عادی تا مدیران شهری و بالاتر ، اصرار داریم که تا می توانیم سطح زمین و دیواره ی بناها و حتی آسمان را با انواع نورها روشن کنیم و در این میان نه تنها آرامش و زیبایی باشکوه آسمان شب را مخدوش ساریم ، بلکه تا حد امکان از کارمایه (انرژی) هایی که برای تهیه ی اندکی از آن بخش بزرگی از میراث های طبیعی و تاریخی خود و حتی اعتبار و امنیت مان در جهان را صرف می کنیم ، به هدر دهیم ! آیا نمی شود که با نورهایی ملایم ، فقط کف زمین را تا حدی که  برای تشخیص راه در نقاط پر رفت و آمد ضروری است ، روشن کنیم ؟! 

در دامنه هایی که بین شیب های بالای پارک و راه همگانی کلک چال قرار دارد ، دو درخت مسن « تا »  (داغداغان)  دیدم و مانند دیگر مواقعی که این درخت نجیب مقاوم به خشکی و سختی را می بینم ، به نزدیک آن رفتم و دستی به برگ های بسیار سبز زمخت آن کشیدم و تحسین اش کردم ! خوب است که مسوولان فضای سبز پارک جمشیدیه ، برای گسترش این بوستان کوه پایه ای ، به کاشت این درخت ( و اورس و دیگر گونه های بومی ) بیشتر توجه کنند .

در نزدیک اردوگاه کلک چال ، چند سالی است که یادمان « نورالشهدا» را بنا کرده اند . نور بسیار بسیار پرقدرتی که شب ها از تهران بر فراز این تپه دیده می شود ، از چند ده نورافکنی است که روی دکل بلندی  در این جا نصب شده است . چه خوب بود که به جای این اسراف کاری ، آن محوطه کمی متناسب تر با محیط کوهستان پرداخت و ساماندهی می شد . برای مثال ، می شود به جای سازه ی بی قواره و بیگانه با معماری ایرانی – اسلامی که روی مزار شهیدان گمنام علم شده ، یک چارتاقی کوچک سنگی به سبک چارتاقی نیاسر ( و با همان دقت های ریاضی و کارکرد نجومی ) ساخت تا هم با چشم انداز کوه سازگار باشد و هم یک یادگار معماری برای نسل های آینده به جای بماند ( در این مورد حتما نامه ای به بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس خواهیم نوشت ) .

در محوطه ی اردوگاه ، چند درخت بید بسیار کهن به چشم می خورد که حتما چندین دهه پیش از ساخته شدن پناهگاه کلک چال ( دهه ی چهل) در آن جا وجود داشته اند ؛ جا دارد که در اطراف آن ها پرچینی ساخته شود تا ریشه های این درختان مسن از آسیب رفت و آمدهای بی شمار در امان بماند . ساختمان برج اردوگاه ، از پیش از انقلاب تا کنون ناتمام مانده و حتی شماری از سنگ های یادگاری که روکش برج را تشکیل داده ، فروریخته یا در حال ریزش است ( گویا قرار بوده که در این برج ، تلسکوپی هم برای ستاره شناسی آماتور نصب شود) . پلکان هایی که تختی های اردوگاه را به هم متصل می کند ، نیز خرد و خراب شده است ( با دیدن این آثار مربوط به پیش از انقلاب ، برای هزارمین بار به ذهنم آمد که کسانی که از « کارهای بزرگ » آن دوران با حسرت یاد می کنند ، چگونه چشم بر آن همه سمبل کاری و بدمدیریتی می بندند ؟!) . درمورد سقف (هانگار)ی که برای نشستن کوه پیمایان ساخته شده و دکه ی فروش مواد خوراکی هم می توان گفت که هیچ تفکر زیبایی شناختی در آن ها لحاظ نشده و کم ترین هم خوانی با طبیعت ندارند .  

درخت کاری محوطه ، نسبتا خوب است و شاید بتوان آن را از معدود دخالت های مثبت انسان در کوه های شمال تهران خواند . راه پیاده روی اصلی که جمشیدیه را به کلک چال متصل می کند نیز با درخت کاری ای که در سال های پس از انقلاب در حاشیه ی آن شده ، زیبایی در خور اعتنایی یافته است . کم بودن زباله ی رها شده در طول این راه ، از دیگر نکته های مثبت است که به چشم می آید و فکر می کنم نتیجه ی برنامه های مدیریتی خاص شهرداری منطقه ی یک برای این مسیر باشد . و دیگر این که در این مسیر – برخلاف مسیرهای شیرپلا و پلنگ چال- فقط تعداد کمی دکه و رستوران دیده می شود و در نتیجه ، حال و هوای کوهی در این جا بیشتر حفظ شده است .

با پایین آمدن از مسیر همگانی و رسیدن به ضلع غربی پارک جمشیدیه ،کلبه ی چوبی کوچک و زیبایی را دیدم که دوستان مان از انجمن حفظ محیط کوهستان در ان حضور داشتند . این انجمن ، طرحی را با کمک شهرداری منطقه ی یک در دست اجرا دارد ، به نام « طرح سامان دهی مسیر گردشگری و کوه پیمایی جمشیدیه – کلک چال » که از تیرماه 1387 آغاز شده است . هدف های این طرح ، به شرح زیر اعلام شده است :

* مدیریت مواد زاید با مشارکت مردم

* سامان دهی مسیرهای عبور و مرور به منظور جلوگیری از تخریب پوشش گیاهی و خاک  

* تبیین اهمیت حفاظت از پوشش گیاهی کوهستان  

* احیای پوشش گیاهی با بهره گیری از مشارکت گردشگران و کوه پیمایان   

* اموزش و اطلاع رسانی .