دیده بان کوهستان

در يكي از يادداشت‌هاي پيشين،اشاره كردم كه در جامعه‌ي ما يك جور قانون‌گريزي (گريز حتي  از قانون‌هاي اجتماعي مفيد به حال همه) در ميان همگان ديده مي‌شود. يك ويژگي ديگر كه در ميان ما تقريباً عموميت دارد، سرسختي و پاي فشردن بر «اصول» خود ساخته است. دامنه‌ي اين «اصول‌»ها ، بيشتر اوقات به مسايل تجربي و عادي زندگي هم كه با محك‌هاي علمي و آزمون ها قابل نقد و بررسي است، كشيده مي‌شود. در اين‌حال، به جاي رجوع به آموزه‌ها و تجربه‌هاي عام بشري، مصرانه به‌ آن‌چه كه مي پنداريم اصولي است، پاي مي‌فشاريم و حتي گاه براي آن‌كه نشان ‌دهيم اهل كوتاه آمدن نيستيم، به عمل نادرست خود سرعت مي‌بخشيم تا زودتر كار را يك‌سره كنيم.

در چند ماه گذشته، در رسانه‌ها خوانده‌ايم كه شهردار اصفهان چه اصراري بر عبور مترو از زير خيابان چهارباغ كه يكي از معروف‌ترين خيابان‌هاي تاريخي جهان است، دارد- و در اجراي اين طرح، بر سرعت كار افزوده‌اند . درختاني را در اين خيابان بريده‌اند تا ايستگاه بسازند. مشابه اين رفتار را در موضوع تله كابين گنج‌نامه(همدان) مي‌بينيم كه دست‌اندركاران طرح، با سرسختي شگفتي‌آوري، اصرار دارند كه دكل‌ها و جاده‌هاي دسترسي و خط‌هاي بالابر خود را حتماً در مسير گنج‌نامه- ميدان ميشان كه راه پياده‌روي چندين نسل از مردم همدان است، و در حريم سنگ نبشته‌هاي بي‌نظير و باستاني، پياده كنند. چند روز پيش هم در روزنامه‌ي شرق(31/3/85) خواندم كه شهرداري و شوراي شهر استهبان براي تعريض يك خيابان،درخت چنار 900 ساله‌ي شهر را انداخته‌اند. و در همشهري (4/4/85) آمده بود كه سازمان هواشناسي، با وجود مخالفت سازمان ميراث فرهنگي، 5500 متر از فضاي سبز طبيعي را در حريم شهر تاريخي و كوه‌پايه‌اي ماسوله نابود و به سرعت در آن‌جا ايستگاهي برپا كرده‌است. در دماوند كه نشان طبيعي سرزمين ايران است، اندك زماني  پس از بالا گرفتن مخالفت‌هاي اخير شوراي شهر رينه و طبيعت‌دوستان ديگر با فعاليت معدن پوكه‌ي قرقه، جاده‌ي جديدي روي يال جنوب غربي قله تا ارتفاع بيش از 3500 متر كشيده شد تا يك معدن ديگر به زخمي كردن پيكر اين شكوهمند سرفراز بپردازد.

در همه‌ي اين موردها، مي‌شد (يا مي‌شود) با كمي نرمش، بازنگري انتقادي طرح، سرفرود آوردن فروتنانه در برابر دانش ملت‌هاي ديگر كه از ما موفق‌تر بوده‌اند، و گوش سپردن به سخنان دل‌سوزان طبيعت و ميراث فرهنگي كشور ... . گزينه‌هاي مناسب‌تري يافت. بسياري از مواقع، پاي‌بندي به هدف را نمي‌توان اصول‌گرايي مثبت خواند؛ ممكن است كله شقي كودكانه باشد.