نکوداشت خادمان محیط کوهستان
ساعت ۱٠:۳٧ ‎ب.ظ روز ۱٧ مهر ۱۳۸٧ : توسط : عباس محمدی

مطلب زیر ، با کمی تلخیص در همشهری امروز چاپ شد .

در بعد از ظهر روز پنج شنبه 18 مهر ، در سالن آموزش و پرورش شهر کلاردشت ، همایش نکوداشت راهنمایان پیش کسوت علم کوه برگزار خواهد شد .

آرزوی هر دوستدار و فعال محیط زیست این است که « جامعه ی محلی » به مسایل زیست محیطی حساس شود و در جلوگیری از تخریب و آلودگی منطقه ی خود بکوشد . نیازی به گفتن نیست که تا اهالی یک منطقه ( یا مردم ساکن در نزدیک ترین سکونتگاه های انسانی  به منطقه ) تمایل به حفاظت آن نداشته باشند ، تلاش دیگران برای حفظ منطقه تاثیر کاملی نخواهد داشت . امروزه ، بحث درگیر ساختن ذینفعان یا بهره برداران سنتی محیط های طبیعی در امر حفاظت بوم سازگان ها ، بسیار جدی گرفته شده و جایگاه مهمی در مجموعه مباحث حفاظتی دارد .

جای خوشوقتی است که در منطقه ی با ارزش علم کوه ، یک جریان توانمند محلی  دوستدار محیط زیست شکل گرفته و فعال است . علم کوه ، خاستگاه کوه نوردی فنی ایران و از حدود هفتاد سال پیش ، یکی از نقطه های هدف مهم کشور در این ورزش بوده است . فعالیت شغلی " راهنمای کوهستان " نیز مانند بسیاری دیگر از شاخه ها ی مرتبط با کوه نوردی ، نخستین بار در ایران  از این منطقه پا گرفت ؛ صفرعلی نقوی متولد 1300 در رودبارک کلاردشت ، از پنجاه سال پیش به عنوان راهنمای کوه و سازمان دهنده ی خدمات اقامت و حمل بار کوه نوردان ایرانی و خارجی فعالیت کرده و می توان او را نخستین راهنمای حرفه ای و رسمی کوه نوردی ایران دانست . پسر او ، رسول نقوی (متولد 1330)  نیز کار پدر را پیش گرفته و علاوه بر آن به عنوان کوه نوردی فنی و جدی ، برنامه های با ارزشی را در بسیاری از نقاط کوهستانی ایران و خارج از کشور اجرا کرده است . به همین ترتیب ، علی محمد فرضی (متولد 1311) دومین راهنمای حرفه ای و رسمی علم کوه و ایران است که پسرش ، علیدوست فرضی (متولد 1334) نیز به عنوان راهنما و مسوول قرارگاه کوه نوردی رودبارک ، کار پدر را دنبال کرده و مشغول خدمت به جامعه ی کوه نوردی است . این خادمان دلسوز کوه نوردی ، همچنین دلسوز محیط زیست کم مانند علم کوه بوده وچون ارتباط رودررو با کوه نوردان دارند ، نقش مهمی در انتقال اندیشه ی حفاظت گرایانه به کوه نوردان داشته و البته خود نیز از کوه نوردان حفاظت گرا تاثیر پذیرفته اند . کار پیوسته ی اینان ( به ویژه علیدوست و رسول ) در سازمان دهی برنامه های جمع آوری زباله و حمل آن ها از کوه به پایین  و گفتگو با کوه نوردان سبب شده که چند مسیر بسیار پر رفت و آمد علم کوه مانند مسیر سرچال و حصارچال ، با وجود چندین برابر شدن کوه نوردانی که این سال ها به منطقه می روند ، نسبت به مثلا دو دهه پیش پاکیزه تر باشد . آنان همچنین در مورد مشکلات زیست محیطی دیگر منطقه ( مانند معدن کاوی ، ساخت و ساز ، تجاوز به جنگل ) بسیار حساس بوده و در مواردی توانسته اند همراه بخشی از مردم محلی ، جلوی پاره ای از تخریب ها را بگیرند .

                                       **************************

 قله ی علم کوه با 4822 متر ارتفاع ، دومین قله ی بلند کشور است . رخ شمالی این کوه دیواره ای است از جنس سنگ خارا ( گرانیت ) با ارتفاعی در حدود 400 متر و در پای این دیواره یکی از معدود یخچال های طبیعی ایران با ویژگی های مشخص یخچال های کوهستانی بزرگ جهان ( اگرچه در ابعادی کوچک) به چشم می خورد . در سمت غرب و جنوب این قله هم یخچال هایی دیده می شوند ؛ بخش هایی از این مجموعه ی یخچالی، به گفته ی فریبرز وزیری پژوهش گر هیدرولوژی و مدرس دانشگاه خواجه نصیر ، از یخچال های « نسبتا فعال » به شمار می روند که مشابه آن ها را در ایران نداریم . در منطقه ی علم کوه ، حدود 45 قله ی بالای 4000 متر وجود دارد که از این نظر ( تراکم قله های بلند ) هم در ایران بی مانند است . به دلیل چشم اندازهای منحصر به فرد این کوه ، در سال 1381 (2002 میلادی) که از سوی سازمان ملل « سال جهانی کوه ها » نامیده شده بود ، علم کوه و بخشی از منطقه ی اطراف آن به عنوان « اثر طبیعی ملی » در فهرست مناطق چهارگانه ی حفاظت شده ی کشور ثبت شد .

 قرار داشتن این کوهستان در ناحیه ی خزری ، سبب شده که منطقه دارای پوشش گیاهی بسیار خوب و متنوع باشد ، به گونه ای که در بخش های گوناگون آن می توان پوشش های جنگلی «میان بند» و «بالابند» و مراتع کوهستانی را دید . به دلیل همین تنوع گیاهی ، تنوع جانوری قابل توجهی نیز در منطقه وجود دارد ، به طوری که گونه های بزرگی مانند خرس و کل و بز و گراز به تعداد نسبتا قابل توجه دیده می شود و شاید هنوز مرال و پلنگ هم در منطقه وجود داشته باشد .

در چنین منطقه ی با ارزشی ، کوه نوردان بسیاری برای صعود قله ها و کار روی دیواره های بلند رفت و آمد دارند ، چنان که می توان آن را مهم ترین قطب کوه نوردی ایران دانست . راهنمایان محلی کوه نوردی علم کوه ؛ صفر نقوی ، علی محمد فرضی ، رسول نقوی ، و علیدوست فرضی با نگاه عاشقانه ای که به این کوهستان داشته اند ، گذشته از خدمات بی شماری که طی چند دهه به انبوه کوه نوردان کرده اند ، نقش بسیار موثری را نیز در حفظ این محیط منحصر به فرد کوهستانی – به ویژه در جلوگیری از آلوده شدن آن به پسماند گروه های گردش گر و کوه نورد – ایفا کرده اند .

http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=69031