دیده بان کوهستان

یادداشتی که در زیر می بینید ، در سالروز «مقابله با ساخت و ساز در آبخیزها »با اندکی تغییر در روزنامه ی همشهری 30/2/88  چاپ شده است . از همه ی دوستداران محیط زیست و میراث فرهنگی ، به ویژه کوه نوردان و طبیعت دوستان مازندرانی می خواهم که تخریب در امتداد رودخانه ی هراز را زیر نظر داشته باشند و در صورت مشاهده ی تحرک راه سازان در محدوده ی تنگ وانا بلافاصله به ما و دیگران اطلاع دهند تا از نابودسازی یک اثر مهم فرهنگی جلوگیری کنیم .

 یک اثر با ارزش دره ی هراز در خطر تخریب

«شکل شاه » را خراب نکنید

رودخانه ها ، هم زندگانی بخش زمین بوده اند و هم نشان دهنده ی بهترین راه ها برای گذر از سرزمینی به سرزمین دیگر . چرا که پیمودن راه در کنار رود ، پیماینده را از آب بی نیاز می سازد و به علاوه در نقاطی مانند کوهستان های سخت گذر ،معمولا رودخانه است که راه کوتاه تر و در دسترس را نشان می دهد .

دره ی هراز ، یکی از محورهای طبیعی- تاریخی بسیار با ارزش و مهم مازندران ( و کل ایران ) است . متاسفانه این دره هم مانند بسیاری از رودهای کشور در معرض انواع آسیب رسانی ها قرار گرفته است : ساخت و ساز خانه و ویلا در حریم رودخانه ، ورود پساب ، احداث بی رویه ی استخرهای پرورش ماهی ، راه سازی ، و سد سازی (فعلا : سد لار که روی یکی از سرشاخه های مهم  رود هراز ساخته شده ، و برای آینده : سد منگل در نزدیکی آمل) . در دو سه سال اخیر ، عملیات تعریض جاده ی هراز به شکل کاملا بی ملاحظه ای موجب تخریب گسترده ی کوهستان ، و نیز آسیب رسانی جدی به حریم رودخانه ی هراز و جاذبه های طبیعی این دره شده است . اما ، هدف از نگارش این یادداشت ، اشاره به یک مورد تهدید جدی است که یک اثر تاریخی بی مانند مازندران را نشانه گرفته است .

در شصت کیلومتری جنوب آمل و در جانب غربی رودخانه ی هراز یک حجاری از ناصرالدین شاه و همراهان وجود دارد که در مازندران همانندی ندارد و به « شکل شاه » شهرت دارد . در نزدیکی این اثر ، خوشبختانه جاده ی هراز وارد تونل وانا می شود و به این دلیل هم منظر اثر در امان مانده و هم این یک قسمت کوتاه از رود دره ی هراز بی اثر تخریبی و کم و بیش بکر باقی مانده است . اما ، شنیده ها و علامت گذاری ها در پای شکل شاه ، حاکی از این است قصد دارند برای تعریض جاده این اثر تاریخی را از بین ببرند یا حریم و منظر آن را کاملا تخریب کنند . لازم به ذکر است که علاوه بر حجاری ، بخشی از یک راه باستانی ( که می گویند مربوط به دوره ی ساسانی است) به شکل بسیار چشم گیر و زیبایی بر کناره ی صخره ای تنگه به چشم می خورد که خود نشانه ی درخور توجهی از فن و هنر معماری و راه سازی دوران کهن است .  

نظر به اهمیت موضوع ، ضروری است که دست اندرکاران طرح تعریض جاده ی هراز ، پاسخ دهند که برای این تنگه ی بی مانند چه خوابی دیده اند . از سازمان های میراث فرهنگی  و حفاظت محیط زیست هم درخواست دارم آسیب جدی بالقوه ای که این بخش بکر مانده از دره ی هراز را تهدید می کند ، مورد بررسی قرار دهند و از بالفعل شدن آن جلوگیری کنند .