بیابان زدایی در خارج از کشور ؟!(2)
ساعت ٧:۳٦ ‎ب.ظ روز ۱٠ امرداد ۱۳۸۸ : توسط : عباس محمدی

این جاده ها ، مانند جاده های مضری که در سبلان برای هر گوسفندسرا ، یا در تفتان برای ساخت هتل در ارتفاع 3300 متری (!) ، و در علم کوه برای برداشت سنگ ... ساخته شده ، گذشته از آن که خود بخشی از پوشش گیاهی را نابود می کنند ، از آن جا که غیرفنی ساخته شده اند ، سبب تخریب چند برابری در کناره ها هم می شوند . در امتداد تمامی این جاده ها ، ترانشه های بلند و دامنه های فروریخته و توده های جابجا شده ی خاک ، چشم انداز بیابانی را فرا روی گذرندگان قرار می دهند .

معدن کاری ، عامل دیگری است که موجب بیابان زایی در دماوند شده است . آن چه که در دماوند از آن ها به عنوان «معدن» پوکه یاد می شود ، محوطه های وسیعی هستند که اداره های صنایع و معادن در اختیار معدن کاران قرار داده تا به صورت روباز ، سنگ و خاک و شن  کوه را بردارند و ببرند .

شنزار ، نتیجه ی معدن کاری (معدن پوکه ی قرقه در جنوب کوه دماوند)


این گونه معدن ها ، «زخم» های بزرگ بر پیکر کوه وارد می سازند که در عکس های ماهواره ای دماوند به شکل محدوده های سفید شده ، در شرق و جنوب دماوند به چشم می خورند . در محدوده ی این معدن ها ، صدها هکتار شنزار پدید آمده که کاملا شبیه شنزارهای مرکزی کشور است . به علاوه ، راه های دسترسی این معدن ها هرکدام به طول چندین کیلومتر سبب همان آسیب هایی شده که در بالا به آن اشاره شد .

فعالیت های معدن کاری ، در دیگر کوه های ایران هم سیمای بیابانی را پدید آورده ؛ در کوه های کرمانشاه و کردستان صدها معدن سنگ ساختمانی ، کوه ها و تپه ها را همچون «جگر زلیخا» کرده اند و «باطله» ها(خرده سنگ های رها شده) بیشتر از خود معدن ، چهره ی کوه را آشفته و بی گیاه ساخته اند . همین وضع را در معدن های سنگ گرانیت و سنگ چینی در علم کوه می بینیم . در معدن هایی که عنوان «ملی» دارند ، ابعاد فاجعه بس عظیم تر است و حتی حفاظت شده بودن منطقه ، نمی تواند مانعی برای شروع بهره برداری یا گسترش دامنه ی آن شود ؛ معدن روی در منطقه ی حفاظت شده ی انگوران ، معدن طلا در منطقه ی حفاظت شده ی موته ، و معدن مس در پارک ملی و ذخیره گاه زیستکره ی ارسباران چند نمونه از این دست هستند . تمام این منطقه ها ، کوهستانی و دارای ارزش زیست محیطی بسیار بالا هستند .

مثال های بیشتری هم از دیگر نقاط کوهستانی و غیرکوهستانی ایران می توان آورد که بیابانی نبوده و نباید باشند ، اما بر اثر مدیریت نادرست سرزمین ، بیابانی شده و به عرصه های بی حاصل قبلی مان اضافه شده اند . تالاب های گاوخونی ، بختگان ، حاشیه های وسیعی از دریاچه ی ارومیه ، و بخش اعظم تالاب هورالهویزه از این دسته اند . به هر صورت ، منظور این است که مدیران بخش محیط زیست و منابع طبیعی کشور ، نتوانسته اند بیابان های خودمان را مهار کنند و جلوی بیابان زایی های جدید را بگیرند ؛ در این حال چگونه  می خواهند در کشور همسایه چنین کنند ؟!

معدن پوکه در ملک آباد (جنوب شرقی دماوند)