دیده بان کوهستان

پس ازبازتاب نوشته های ما درباره ی طرح جاده سازی بین کلاردشت وطالقان در هفته نامه ی آوای مازندران ١٧ مرداد (که با تیتر نامناسبی هم همراه بود!) ، از روابط عمومی اداره ی کل راه و ترابری مازندران با ما تماس گرفتند و  توضیح خواستند . آنان گفتند که این اداره ی کل هیچ خبری از طرح یاد شده ندارد که ما هم درپاسخ گفتیم  قضیه فعلا در استانداری مازندران تصویب شده و شاید بعدا به اداره ی راه ابلاغ شود . به منظور ارایه ی نظر دقیق تر دکا ، متن زیر برایروابط عمومی اداره ی کل راه و ترابرریی مازندران فاکس شد :

طرح جاده ی کلاردشت به طالقان

مطابق شنیده ها قرار است در حریم دومین کوه بلند کشور (علم کوه) که یکی از باارزش ترین بوم سازگان های کوهستانی ایران است ، یک طرح جدید و بزرگ راه سازی اجرا شود . این طرح  از آن دسته طرح هایی است که درصورت اجرا ، آسیب های سخت و جبران ناشدنی به محیط زیست وارد خواهد ساخت . به علاوه ، طرح حتی از نظر ارزش صرف اقتصادی و داشتن توجیه منطقی ، به شدت مورد شک است .

نخستین توجیهی که استانداری مازندران برای ساخت این راه آورده است ، «توسعه ی سریع تر و برون رفت کلاردشت از بن بست» است . این توجیه ، هیچ پایه ی منطقی ندارد ، چرا که اولا کلاردشت از نظر راه در هیچ بن بستی نیست و جاده های عریضی آن را به جاده ی چالوس ، آزاد راه در دست احداث تهران – شمال ، و عباس آباد تنکابن وصل می کند . از نظر «توسعه» هم کلاردشت در حال حاضر از ظرفیت زیستی و اجتماعی خود فراتر رفته و با مشکلاتی مانند کمبود آب ، دفع زباله ، دفع پساب ، و تخریب همه جانبه ی منابع طبیعی دست و پنجه نرم می کند .

طبیعت دوستان اطلاع دارند که از حدود دو دهه پیش یک معدن سنگ گرانیت در کلاردشت فعال بوده که فعالیت آن همیشه مورد مخالفت مردم منطقه و دوستداران محیط های کوهستانی بوده است . مخالفت ها و اعتراض های مردم ، موجب شد که این معدن از حدود چهار سال پیش تعطیل شود . به نظر می رسد طرح جاده ی مزبور ، در درجه ی اول برای این است که این معدن که در بالادست کلاردشت (دره ی دیوچال) قرار دارد ، از طریق جاده ای از دره ی حصارچال و گردنه ی تقریبا 4000 متری لشگرک ، به روستای پراچان در طالقان وصل شود . این راه ، از دره ای یخچالی در دامنه ی جنوبی قله ی علم کوه ( به ارتفاع 4850 متر که از حدود 3800 متر به بالا عنوان «اثر طبیعی ملی» دارد) گذر خواهد کرد . این طرح ، درصورت اجرا چندین اشکال خواهد داشت :

·         معدن یاد شده ، با تخریب شیب های تند (تا هشتاد درجه) مورد بهره برداری قرار گرفته که ادامه ی برداشت سنگ از آن ، خطر رانش و زمین لغزه ، همچنین خطر سیل در شهر کلاردشت را به شدت افزایش خواهد داد .

·         ارزش سنگ های استحصالی ، به هیچ وجه قابل مقایسه با ارزش آبخیز های منطقه که تامین کننده ی بخشی از آب کلاردشت (از جمله بخشی ازآب رودخانه ی حفاظت شده ی سردابررود) است ، نیست .

·         احداث این جاده ، که ظاهرا در پی موفقیت اهالی کلاردشت در تعطیل ساختن معدن در دستور کار قرار گرفته است ، نارضایتی شدید این مردم و هزاران کوه نوردی را که همه ساله برای پیمایش کوه های بی نظیر علم کوه به منطقه می آیند در پی خواهد داشت . لازم است که دست اندر کاران ، به تبعات اجتماعی این امر هم توجه داشته باشند .

·         احداث این جاده و رفت و آمد خودروهای سنگین و سبک ، موجب آلودگی سردابرود و آسیب رسانی به «مرکز تکثیر و پرورش آزادماهیان کلاردشت» که دارای ارزش ملی است ، و آسیب دیدن منابع محدود آب کلاردشت خواهد شد .

·         منطقه ی کلاردشت ، از دهه ی 40 به عنوان یک منطقه ی گردش گری تعریف شده و در نوع خود در ایران بی مانند است . معدن کاری در این منطقه ، مغایرت تام با این تعریف دارد و قطعا موجب انزجار ده ها هزار گردش گری خواهد شد که هرسال ، به ویژه در تابستان ها ، به منطقه می روند .

·         احداث جاده در مسیر مورد نظر ، به دلیل ساختار یخچالی و مرتفع منطقه بسیار پرهزینه ، و نگهداری آن بسی پرهزینه تر خواهد بود . این جاده ، قطعا در بیشتر ماه های سال ، به دلیل بارش برف و یخ بندان و رانش زمین بسته خواهد ماند .

·         منطقه ی کلاردشت ، از کانون های مطلوب زمین خواری است ؛ مرمت و تعریض جاده ای که متاسفانه در چند سال گذشته بدون ارزیابی زیست محیطی از رودبارک به ونداربن و از آن جا تا تنگ گلو کششیده شده و جاده ی مورد نظر هم از این قسمت ها عبور خواهد کرد ، افق تازه ای را فرا روی زمین خواران خواهد گشود . همین مشکل ، در سمت طالقان هم تشدید خواهد شد .

·         احداث این جاده ، منظر جنوبی و حریم «اثر طبیعی ملی علم کوه» (ثبت شده در فهرست مناطق حفاظت شده ی سازمان حفاظت محیط زیست) را به کلی مخدوش خواهد کرد و یکی از معدود نقاطی را که هنوز در کلاردشت دارای ارزش زیستگاهی است ، نابود خواهد کرد .

امیدواریم که وزارت راه یا هر مقام دیگری که درصدد تصویب نهایی و اجرای طرح جاده ی کلاردشت –  طالقان است ، پیش از گرفتن بودجه و تعیین پیمانکار و گسیل داشتن بولدوزر به منطقه ، جزییات طرح را اعلام نمایند و در معرض نقد افکار عمومی قرار دهند .

مرداد 1388