دیده بان کوهستان

فراخوان برای پاک سازی کوه ها ، به مناسبت 4 مهر

و یادی از طبیعت مرد بزرگ ، عباس جعفری

در حدود بیست سال است که در ایران ، چهارم مهر ماه « روز کوهستان پاک » نامیده شده است .

بسیاری از کوه نوردان و طبیعت دوستان  در یکی دو جمعه ی نزدیک به این روز ، می کوشند که بخش هایی از مسیر کوه پیمایی خود را از زباله های رهاشده پاک سازی کنند . همچنین ، برنامه هایی برای جلب توجه همگان به لزوم حفاظت محیط های ارزشمند کوهستانی اجرا می کنند .

اگرچه کوه های ایران با مشکلات بسیاری روبرو هستند که ابعاد عظیم و فاجعه بار این گرفتاری ها ، گاه موثر بودن کارهایی مانند جمع آوری چند کیسه زباله و نوشتن چند یادداشت و بر زبان راندن چند جمله را در پرده ی شک قرار می دهد ،‌ با این حال اما ، نباید تردید کرد که اگر این کارهای « کوچک » ( که اگر همه انجام دهند ، کوچک هم نیستند ) نبود ، احساس مسوولیت در نیالودن کوه ها بسیار کم تر ، و وضع کوهستان های ما بسی خراب تر از امروز بود و چه بسا که مسیرهایی پر رفت و آمد مانند راه های صعود به توچال در تهران ، یا مسیرهای علم کوه و دماوند  و سبلان و ... به کلی بدل به زباله دان شده بود.

اگر  امروز در مورد اقدام به تسطیح یک جاده در جنوب دماوند ، یا طرح های پیشنهاد شده برای راه سازی در علم کوه و احداث تله کابین در کوه های گرگان ، یا معدن کاری در کرکس ، و جنگل زدایی در « ابر » حساسیت همگانی یا چشم گیر نشان داده می شود ، به دلیل همین فعالیت های « کوچک » بوده است . بگذریم که بیشتر کسانی که خواسته اند کارهای بزرگ انجام دهند و نامی از خود باقی بگذارند ، دست به اقدام هایی زده اند که برای خود یا سرزمین شان ، فاجعه را در پی داشته است ! به هرحال ، تجربه نشان داده که گام های کوچک و پیوسته ، موثرتر و مفیدتر از طرح های بزرگ حساب نشده بوده است .

امسال هم سازمان های مختلفی در نظر دارند به پاک سازی کوهستان بپردازند ؛ انجمن کوه نوردان ایران ، دفترهای نمایندگی خود را به برنامه ریزی در جهت جلب مشارکت کوه پیمایان و پاک سازی مسیرهای پر رفت و آمد فرا خوانده است . شماری از گروه ها و باشگاه ها و هیات های کوه نوردی (مانند هیات تهران و هیات کلاردشت)  ، و سازمان های مردم نهاد انجمن حفظ محیط کوهستان ، بنیاد توسعه ی کلاردشت ، موسسه ی کوهستان سبز ، و ... برنامه های ویژه برای پاک سازی بعضی نقاط یا کار آموزشی چهره به چهره در نظر گرفته اند .

چند پیشنهاد

·         اگر در طول سال گذشته ، فقط دو سه بار هم پا به کوه و طبیعت گذارده اید ، به شکرانه ی برخورداری از این نعمت رایگان ، در یکی از برنامه های خود در این روزها ، دست کم دو ساعتی را به پاک سازی بخشی از مسیر خود اختصاص دهید .

·         با دیگران گفتگو کنید و به آنان دوستانه یادآور شوید که نباید زباله هایشان را در کوه رها کنند .

·         به سازمان های مردم نهاد دوستدار کوهستان بپیوندید و در برنامه های آن ها مشارکت کنید .

·         با شهرداری ها ، ده­داری ها ، شوراهای شهر و روستا ، اداره های محیط زیست و دیگر نهادهایی که ممکن است به موضوع علاقمند باشند ، تماس بگیرید و از آن ها بخواهید که به اجرای برنامه های پاک سازی و آموزشی شما کمک کنند .

·         با مطبوعات ، خبرگزاری ها ، و صدا و سیما تماس بگیرید  و از آن ها بخواهید « روز کوهستان پاک » را معرفی کنند . گزارش فعالیت های خود را در اختیار رسانه ها بگذارید .

·         موارد آلودگی و تخریب کوه ها را گزارش کنید و عوامل آن را معرفی کنید .

و یادی از طبیعت­مرد بزرگ ایران

عباس جعفری  کوه نورد ، عکاس طبیعت ، و طبیعت پیمای برجسته ی ایران که چند هفته پیش در یکی از رودخانه های نپال مفقود شد ، در دهه ی شصت در فدراسیون کوه نوردی (از جمله در کمیته ی روابط عمومی آن) فعالیت می کرد .

یکی از کارهایی که فدراسیون در آن زمان انجام داد و عباس در آن نقش اصلی را داشت ، معرفی 26 سپتامبر (4 مهر ماه) به عنوان روز پاک سازی کوهستان بود که در آن سال ها اتحادیه ی جهانی سازمان های کوه نوردی (UIAA) آن را اعلام کرده بود . در سال 1367 روابط عمومی فدراسیون اطلاعیه ای پخش کرد و در آن ، کوه نوردان را به پاک سازی کوهستان فراخواند که این فراخوان با استقبال نسبی کوه نوردان روبرو شد .

در سال 1368 عباس طرح برگزاری «کنگره ی کوه نوردی کشور» را به فدراسیون داد و این کنگره از 29 تا 31 تیر همان سال در تهران برگزار شد . در این کنگره ، چند کمیته ی تخصصی وجود داشت که یکی از آن ها «کمیته ی حفاظت کوهستان» بود . بحث های انجام شده در این کمیته ، از عوامل افزایش آگاهی زیست محیطی در میان کوه نوردان و همچنین عامل شکل گیری «کمیته ی حفاظت کوهستان» در هیات کوه نوردی استان تهران در سال 1372 بود .