نامه به خانم ابتکار
ساعت ۸:٢٦ ‎ب.ظ روز ٢٦ آبان ۱۳۸۸ : توسط : عباس محمدی

در «کارگروه گردشگری و کوهستان» کمیته ی محیط زیست شورای شهر تهران، مدتی است که پیش نویس مصوبه ای که از سوی شهرداری به شورا داده شده تا تصویب شود، مورد بحث است.مطابق این طرح، «حفاظت و ساماندهی کوه پایه های پیرامونی تهران» باید به شهرداری سپرده شود. به نظر ما، تصویب چنین طرحی می تواند وضع کوه های نزدیک تهران را خراب تر ار این که هست، کند.

متن زیر، طی نامه ای به تاریخ 19/8/88 به خانم ابتکار، داده شده و دیروز هم در نشست «کارگروه» مورد بحث قرار گرفت.  

 

سرکار خانم ابتکار، رییس گرامی کمیته ی محیط زیست شورای اسلامی شهر تهران،

اعضای محترم کمیته ی محیط زیست،

 اعضای محترم کارگروه گردشگری طبیعی و کوهستان

 

با سلام؛

پیرو گفتگوهای انجام شده در نشست مورخ 11/8/88 کارگروه گردشگری طبیعی و کوهستان، در خصوص پیش نویس مصوبه ی پیشنهادی شهرداری تهران با عنوان «مصوبه ی حفاظت و سامان دهی کوهساران و کوهپایه های پیرامونی شهر تهران در محدوده و حریم»، چند نکته را به عرض می رساند:


١- در ماده ی 55 قانون شهرداری، وظایف شهرداری ها احصا شده است؛ در هیچ یک از 28بند و چندین تبصره ی این ماده ی قانونی، حفاظت محیط های کوهستانی یا به طور کلی حفاظت محیط های طبیعی غیر شهری، جزو وظایف شهرداری نیامده است.

2-وظیفه ی ذاتی شهرداری ها اقتضا می کند که در محدوده و حریم شهرها، به ایجاد امکانات شهری بپردازند، در حالی که امر «حفاظت» که به معنای جلوگیری از دست خوردگی طبیعت است، با این وظیفه مغایرت دارد و حیطه ی آن علی القاعده خارج از محدوده ی شهر است.  

3-در حالی که هنوز شهرداری تهران و دیگر نهادهای مسوول، نتوانسته اند حریم تهران را تعریف و تصویب و از آن دفاع کنند، شهرداری چگونه خواهد توانست کوه های شمال تهران و دیگر کوه های مجاور شهر را حفاظت کند؟

4-از عنوان مصوبه ی پیشنهادی و سطر آخر مقدمه ی آن چنین برمی آید که شهرداری تهران قصد «ساماندهی کوهساران» را دارد. از همین عبارت، و نیز از توضیحاتی که آقای بهمنی دادند، پیدا است که منظور از «ساماندهی» از جمله، احداث پارک های شهری، احداث تله کابین، ساخت رستوران، و مانند این ها است که این  تضاد کامل با امر «حفاظت» دارد.

5-در مقدمه، نام چند وزارتخانه و سازمان (مانند وزارت نیرو، سازمان جنگل ها و مراتع، حفاظت محیط زیست، میراث فرهنگی، نیروی انتظامی...) آمده است که شهرداری باید برای اجرای مصوبه با آن ها هماهنگ کند. بدیهی است که شهرداری نخواهد توانست این دستگاه ها را که در ساختار اداری کشور، بالاتر از شهرداری هستند، حتی برای تشکیل یک جلسه ی هماهنگی، مکلف کند، و طبیعی است که شورای شهر هم نمی تواند مصوبه ای تصویب کند که این گونه سازمان ها را موظف کند. به همین دلیل، مقدمه و بند ب مصوبه ی پیشنهادی، قابل اجرا نخواهند بود.

6-چند مورد از اقدام های پیش بینی شده در بند ج، اساسا از عهده ی شهرداری و کادر کارشناسی آن خارج است؛ برای مثال: آبخیز داری، نظارت بر بستر طبیعی رودخانه ها، احیای پوشش گیاهی، ... .

7- در بند آخر، «توسعه ی گردشگری» جزو هدف های مصوبه آمده است؛ اولا که گردشگری در کوه های شمال تهران نیازی به «توسعه» ندارد و در واقع لازم است که با مسوولیت پذیر کردن آن، محدود هم بشود. در ثانی، تجربه نشان داده است که نگاه شهرداری ها به مقوله ی گردشگری، از نوع تجهیز کردن و احداث تاسیسات و شهری سازی محیط است. به عبارت دیگر، شهرداری مایل است که عرصه ی شهر را برای هدف های شهری خود، توسعه دهد تا با استناد به موادی مانند ماده ی 23 قانون نوسازی و عمران شهری که شهرداری را  در «طرز استفاده از اراضی داخل و محدوده ی شهری» مختار می داند، در مورد کوه ها هم تصمیم گیری کند.

8-اگر استدلال این باشد که تا کنون سازمان های مسوول حفاظت منابع طبیعی و محیط زیست کوه های اطراف تهران نتوانسته اند این محیط ها را حفاظت کنند و در نتیجه لازم است که این کار بر عهده ی شهرداری گذاشته شود، این توجیه پذیرفتنی نیست. چرا که اگر سازمان های متخصص و مسوولی که ده ها سال هم سابقه ی کار حفاظتی دارند، از عهده ی این امر بر نیامده اند، چگونه سازمانی که اساسا قدرت و تخصص آن ها را ندارد، خواهد توانست چنین وظیفه ی بزرگی را بر دوش بگیرد؟!

با توجه به موارد بالا، سپردن مسوولیت حفاظت کوه های اطراف تهران به شهرداری تهران (و هر شهرداری دیگر) باری خارج از توان شهرداری را بر آن تحمیل می سازد و اشتباه است.

پیشنهاد می کنیم که امر حراست از یک پارچگی کوه های تهران (دامنه های توچال و بخش های مجاور آن، سرخه حصار، بی بی شهربانو، کن و سولقان، و ...) در کمیته ای فرابخشی شامل سازمان هایی که در مقدمه ی مصوبه ی پیشنهادی آمده (به اضافه ی فرمانداری تهران و کمیته ی ملی طبیعت گردی) با نگرش حفاظتی – و نه سامان دهی و ساخت و سازی- بررسی و به تصویب دولت و مجلس برسد. ممکن است که این روند به طول بیانجامد، اما کاری پایه ای خواهد بود. روشن است که در همین شرایط کنونی هم اگر قوانین و مصوبات موجود، مانند قوانین ناظر بر حفاظت مراتع و آبخیزها، حفاظت پارک های ملی و مناطق حفاظت شده، مصوبه ی مربوط به قرق دامنه ی جنوبی البرز، مصوبه ی مربوط به تراز ارتفاعی مجاز برای ساخت و ساز،  با دقت و برای همه ی اشخاص و نهادها اعمال شود، از تخریبی که شاهد آن هستیم جلوگیری خواهد شد. شهرداری تهران هم با حسن نظری که در بخش های گوناگون آن (مانند «واحد کوهستان») سراغ داریم، و با گرفتن اختیار برای جلوگیری از ساخت و ساز، و تخریب ساختمان های غیر مجاز و جلوگیری از دادن امکاناتی مانند سند رسمی، آب، برق و تلفن خواهد توانست نقش موثری در حفاظت از این میراث های طبیعی و با ارزش مجاور شهر ایفا کند.

                                                                                                                      با احترام

                                                                                                                   عباس محمدی

                                                                                                           مدیر گروه دیده بان کوهستان

 در 19/8/88 نما