روز جهانی کوهستان
ساعت ۱۱:٠٠ ‎ق.ظ روز ۱٢ آذر ۱۳۸۸ : توسط : عباس محمدی

                                       

 بیستم آذر، برابر با 11 دسامبر، از سال ٢٠٠٣ روز جهانی کوهستان نامیده شده است. سازمان جهانی خواربار (FAO) که از سوی سازمان ملل، نهاد مسوول اعلام و پی گیری برنامه های این روز است، برای هر سال یک شعار به منظور جلب توجه همگان به یکی از موضوع های مربوط به کوهستان، اعلام می کند. شعار امسال، «مدیریت بلایا در کوهستان» است.

پدیده هایی مانند سیل های ویرانگر، رانش زمین، فرسایش خاک و «بیابانی» شدن مرتع های کوهستانی، و مرگ و میر انسانی و خراب شدن بناها در پی زمین لرزه، پاره ای از فاجعه هایی هستند که در منطقه های کوهستانی و کوه پایه ای رخ می دهند.  در چند دهه ی اخیر به علت تاثیر مخرب توسعه ی ناپایدار جامعه های انسانی، تجاوز انسان به بخش های حساس و بالایی کوهستان، و آسیب رسانی شدید به محیط زیست، شمار و بسامد فاجعه های «طبیعی» مرتبط با کوهستان، بسیار بیشتر شده است. برای مثال، جاری شدن سیل که تا چند دهه پیش در کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی، همچنین در استان های خزری ایران، پدیده ای نادر بود، امروزه به یکی از معضل های کم و بیش پر بسامد بدل شده است.


در ایران، هر کس که اندکی به آینده می اندیشد، چشم نگران و پر بیم از روی دادن زمین لرزه ای است که خواهد آمد و کشتار و خسارت گسترده در بخش های شمالی تهران که ساخت و ساز در آن بی رویه از ارتفاع های مجاز فرا تر رفته است، خواهد داشت. چنین چشم انداز غم انگیزی را می توان برای چندین منطقه ی دیگر، مانند کلاردشت و طالقان و لواسان و نور هم که به علت رانت زمین خواری، به بازارهای ییلاق فروشی بدل شده اند، در نظر مجسم کرد. طرح های ضد محیط زیست مانند آزاد راه تهران- شمال، آزاد راه تهران- قزوین، آزاد راه سازی در کوه پایه های شمال تهران، جنگل زدایی در دنا برای احداث خط انتقال گاز، سد سازی در سیوند و سیابیشه و کارون و ده ها نقطه ی دیگر (بی آن که هیچ تاثیر ملموسی حتی بر افزایش خوداتکایی کشور در زمینه ی تولید کشاورزی داشته باشد) دیگر نمونه های نابود سازی میراث کوهستانی کشور در البرز و زاگرس و دیگر رشته کوه ها است که به افزایش بلایا در کوهستان ها و کوه پایه های کشور انجامیده است.

در سال های اخیر، اگرچه آگاهی همگانی در زمینه ی محیط زیست، و حساسیت نسبت به موضوع خاص محیط های کوهستانی، به ویژه بر اثر کار رسانه ای سازمان های مردم نهاد، افزایش یافته است، اما از سوی دیگر، محافل اقتصاد آزمند و عمدتا زیر زمینی ایران، بی اعتنا به بدیهیات زیست محیطی، بی رحمانه و با شدت در کار تخریب جبران ناپذیر کوه های کشور هستند. لازم است که دوستداران این آب و خاک، علاوه بر کارهای نوشتاری، به شیوه های دیگری در رویارویی با این موج ویرانگر بیاندیشند و آن ها را به اجرا درآورند.

                                                           ***********

برنامه هایی برای روز جهانی کوهستان

در تهران، شهرداری منطقه ی یک با همکاری انجمن حفظ محیط کوهستان، دفتر فائو در ایران، سازمان حفاظت محیط زیست، انجمن کوه نوردان ایران، انجمن یوزپلنگ، و چندین سازمان مردم نهاد دیگر، در روزهای 18 تا 20 آذر دومین «جشنواره ی کوهستان» را در بوستان قیطریه برگزار خواهد کرد. همچنین گروه دیده بان کوهستان انجمن کوه نوردان ایران، پنجمین «جشن کوهستان» را با همکاری باشگاه فرهنگی ورزشی آرارات و هیات کوه نوردی استان تهران، از ساعت 17 تا 20 روز جمعه بیستم آذر در محل باشگاه آرارات برگزار خواهد کرد.

در کلاردشت، دفتر انجمن کوه نوردان با همکاری سازمان مردم نهاد «بنیاد توسعه ی پایدار کلاردشت»، شهرداری، شورای شهر، اداره ی آموزش و پرورش، و هیات کوه نوردی کلاردشت، همایشی را در روز بیستم آذر در سالن آموزش و پرورش برگزار خواهد کرد.

انجمن کوه نوردان ایران، از همه ی کوه نوردان درخواست می کند به مناسبت روز جهانی کوهستان، با کارهایی مانند پاک سازی مسیرهای کوهستانی، آموزش چهره به چهره، کار رسانه ای، برگزاری همایش، و طرح شکایت قانونی از عاملان تخریب کوهستان، در حفاظت از میراث با ارزش کوهستانی بکوشند.