روز جمعه ی گذشته ، پس از چند سال ، به کلک چال ( در دامنه ی جنوبی توچال ) رفتم . صبح زود از بالای پارک جمشیدیه ی تهران حرکت کردم ؛ در این قسمت ، نورپردازی افراطی – چه با تیرهای چراغ برق و چه درنتیجه ی لامپ های اطراف رستوران ها و دکه ها – بسی آزاردهنده بود و آدمی را از لذت تماشای آسمان کبود و ستاره دار سحرگاه محروم می ساخت . نمی دانم این چه جنونی است که بیشتر ما ، از آدم های عادی تا مدیران شهری و بالاتر ، اصرار داریم که تا می توانیم سطح زمین و دیواره ی بناها و حتی آسمان را با انواع نورها روشن کنیم و در این میان نه تنها آرامش و زیبایی باشکوه آسمان شب را مخدوش ساریم ، بلکه تا حد امکان از کارمایه (انرژی) هایی که برای تهیه ی اندکی از آن بخش بزرگی از میراث های طبیعی و تاریخی خود و حتی اعتبار و امنیت مان در جهان را صرف می کنیم ، به هدر دهیم ! آیا نمی شود که با نورهایی ملایم ، فقط کف زمین را تا حدی که برای تشخیص راه در نقاط پر رفت و آمد ضروری است ، روشن کنیم ؟!
در دامنه هایی که بین شیب های بالای پارک و راه همگانی کلک چال قرار دارد ، دو درخت مسن « تا » (داغداغان) دیدم و مانند دیگر مواقعی که این درخت نجیب مقاوم به خشکی و سختی را می بینم ، به نزدیک آن رفتم و دستی به برگ های بسیار سبز زمخت آن کشیدم و تحسین اش کردم ! خوب است که مسوولان فضای سبز پارک جمشیدیه ، برای گسترش این بوستان کوه پایه ای ، به کاشت این درخت ( و اورس و دیگر گونه های بومی ) بیشتر توجه کنند .
در نزدیک اردوگاه کلک چال ، چند سالی است که یادمان « نورالشهدا» را بنا کرده اند . نور بسیار بسیار پرقدرتی که شب ها از تهران بر فراز این تپه دیده می شود ، از چند ده نورافکنی است که روی دکل بلندی در این جا نصب شده است . چه خوب بود که به جای این اسراف کاری ، آن محوطه کمی متناسب تر با محیط کوهستان پرداخت و ساماندهی می شد . برای مثال ، می شود به جای سازه ی بی قواره و بیگانه با معماری ایرانی – اسلامی که روی مزار شهیدان گمنام علم شده ، یک چارتاقی کوچک سنگی به سبک چارتاقی نیاسر ( و با همان دقت های ریاضی و کارکرد نجومی ) ساخت تا هم با چشم انداز کوه سازگار باشد و هم یک یادگار معماری برای نسل های آینده به جای بماند ( در این مورد حتما نامه ای به بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس خواهیم نوشت ) .
در محوطه ی اردوگاه ، چند درخت بید بسیار کهن به چشم می خورد که حتما چندین دهه پیش از ساخته شدن پناهگاه کلک چال ( دهه ی چهل) در آن جا وجود داشته اند ؛ جا دارد که در اطراف آن ها پرچینی ساخته شود تا ریشه های این درختان مسن از آسیب رفت و آمدهای بی شمار در امان بماند . ساختمان برج اردوگاه ، از پیش از انقلاب تا کنون ناتمام مانده و حتی شماری از سنگ های یادگاری که روکش برج را تشکیل داده ، فروریخته یا در حال ریزش است ( گویا قرار بوده که در این برج ، تلسکوپی هم برای ستاره شناسی آماتور نصب شود) . پلکان هایی که تختی های اردوگاه را به هم متصل می کند ، نیز خرد و خراب شده است ( با دیدن این آثار مربوط به پیش از انقلاب ، برای هزارمین بار به ذهنم آمد که کسانی که از « کارهای بزرگ » آن دوران با حسرت یاد می کنند ، چگونه چشم بر آن همه سمبل کاری و بدمدیریتی می بندند ؟!) . درمورد سقف (هانگار)ی که برای نشستن کوه پیمایان ساخته شده و دکه ی فروش مواد خوراکی هم می توان گفت که هیچ تفکر زیبایی شناختی در آن ها لحاظ نشده و کم ترین هم خوانی با طبیعت ندارند .
درخت کاری محوطه ، نسبتا خوب است و شاید بتوان آن را از معدود دخالت های مثبت انسان در کوه های شمال تهران خواند . راه پیاده روی اصلی که جمشیدیه را به کلک چال متصل می کند نیز با درخت کاری ای که در سال های پس از انقلاب در حاشیه ی آن شده ، زیبایی در خور اعتنایی یافته است . کم بودن زباله ی رها شده در طول این راه ، از دیگر نکته های مثبت است که به چشم می آید و فکر می کنم نتیجه ی برنامه های مدیریتی خاص شهرداری منطقه ی یک برای این مسیر باشد . و دیگر این که در این مسیر – برخلاف مسیرهای شیرپلا و پلنگ چال- فقط تعداد کمی دکه و رستوران دیده می شود و در نتیجه ، حال و هوای کوهی در این جا بیشتر حفظ شده است .
با پایین آمدن از مسیر همگانی و رسیدن به ضلع غربی پارک جمشیدیه ،کلبه ی چوبی کوچک و زیبایی را دیدم که دوستان مان از انجمن حفظ محیط کوهستان در ان حضور داشتند . این انجمن ، طرحی را با کمک شهرداری منطقه ی یک در دست اجرا دارد ، به نام « طرح سامان دهی مسیر گردشگری و کوه پیمایی جمشیدیه – کلک چال » که از تیرماه 1387 آغاز شده است . هدف های این طرح ، به شرح زیر اعلام شده است :
* مدیریت مواد زاید با مشارکت مردم
* سامان دهی مسیرهای عبور و مرور به منظور جلوگیری از تخریب پوشش گیاهی و خاک
* تبیین اهمیت حفاظت از پوشش گیاهی کوهستان
* احیای پوشش گیاهی با بهره گیری از مشارکت گردشگران و کوه پیمایان
* اموزش و اطلاع رسانی .
نامیده شده است. برای هفتمین سال پیاپی، باشگاه فرهنگی ورزشی آرارات با همکاری انجمن کوه نوردان ایران، همایشی را به این مناسبت برگزار می کند.
تجریش در زمان ناصرالدین شاه پر از درخت انجیر وگیلاس و مزرعه های با صفا. اصل این نقاشی در موزه صاحبقرانیه موجود است
مرد بختیاری
رودخانه ها ، هم زندگانی بخش زمین بوده اند و هم نشان دهنده ی بهترین راه ها برای گذر از سرزمینی به سرزمین دیگر . چرا که پیمودن راه در کنار رود ، پیماینده را از آب بی نیاز می سازد و به علاوه در نقاطی مانند کوهستان های سخت گذر ،معمولا رودخانه است که راه کوتاه تر و در دسترس را نشان می دهد .
