چرا مدیر باشگاه مسوولیت ندارد؟

در ارتباط با حکم دادگاه در مورد حادثه‌ی شمشک 1388، مایلم با اشاره به چند تجربه‌ی شخصی خودم در گروه (باشگاه) کوه‌نوردان آرش که از سال 1355 عضو آن هستم، تاکید کنم که مدیر یک سازمان کوه‌نوردی نمی‌تواند پاسخ‌گوی عواقب حادثه‌هایی که در کوهستان رخ می‌دهند، باشد.

در بهمن ماه 1358، مشغول انجام دومین صعود زمستانی به قله‌ی دماوند از مسیر تخت فریدون بودیم؛ روز حرکت ما به سوی قله، روزی بود که سه شبانه روز پیش از آن برف سنگین باریده بود. صعود از پناهگاه تا قله، در برفی که گاه تا بالای ران می‌رسید، بیش از ده ساعت به درازا کشید. تقریبا هوا تاریک شده بود که به قله رسیدیم و در کاسه‌ی قله چادر زدیم. روز بعد که پایین آمدیم، دریافتیم که پاهای علی سرمازده شده است. چند ماه  طول کشید تا پاهای او خوب شدند. در زمان اجرای برنامه، مدیر گروه کوه‌نوردان آرش در تهران بود و فردی سرپرست برنامه‌مان بود که خود در نخستین صعود زمستانی همین مسیر شرکت کرده بود.

در 27 تیر 1362 مشغول گشودن مسیر آرش روی دیواره‌ی شمالی علم کوه بودیم. یکی از اعضای جوان تیم پشتیبانی، دو سه جوان دیگر را با خود به دره‌ی هفت‌خوان و از آن‌جا به سوی یکی از قله‌های هفت‌خوان ‌برد. او برای بازگشت، یک شیب یخبرفی را انتخاب کرد؛ یکی از همراهانش روی این شیب سُر خورد و به شدت زخمی شد اما جان سالم به در ‌برد و روز بعد با کمک جمعی از دیگر دوستان به علم‌چال و از آن‌جا به پایین برده شد. در روز حادثه، مدیر گروه کوه‌نوردان آرش و سرپرست برنامه روی دیواره بودند و هیچ نقشی در تصمیم‌گیری دوستانی که به سوی هفت‌خوان رفتند، نداشتند.

در مهر ماه 1379 با زنده‌یاد فریدون اسماعیل‌زاده مشغول صعود قله‌ی گُوکشان (گاوکشان) در شهرستان شاهرود بودیم. غروب هنگام، تگرگ و باران و صاعقه‌ی بسیار شدیدی گرفت که بی‌سابقه هم نبود (درست هفته‌ی پیش از آن، سیل در شهر شاهرود سبب مرگ چند تن شده بود) و ما با بی‌اعتنایی به کوه زده بودیم. در وضعیتی بسیار پر خطر و در تاریکی به دره‌ی پایین دست (شمال) کوه رسیدیم. برای این برنامه، مانند بسیاری از دیگر برنامه‌های گروه کوه‌نوردان آرش، ما هیچ هماهنگی‌ای با مدیریت گروه انجام نداده بودیم.

از این گونه مثال‌ها، دست‌کم یک دوجین دیگر هم می‌توانم بیاورم؛ برنامه‌هایی که در آن‌ها سنگ بر سر و رویمان ریخت، روی شیبی یخ‌زده به پایین غلتیدم، شخص همراهم را بهمن زد و پس از نیم ساعت توانستم او را معجزه‌آسا از زیر دو متر برف بیرون بیاورم، با انگشتان سرمازده یا دست شکسته به پایین برگشتم، و... . در تمام این برنامه‌ها، فقط شانس بوده که مرا زنده نگاه داشته است. و تازه لازم به یادآوری است که من کوه‌نورد بسیار پرکار، خیلی ریسک‌باز، ماجراجو به معنای خاص، یا هیمالیانورد نبوده ام. طبیعی است که اگر چنین بودم، ضریب برخورد با خطرم خیلی بیشتر می‌شد. حال، جای پرسش است که مدیران سازمانی که به من آموزش‌ها و خدماتی هم داده بودند، و در عین حال نمی‌توانستند  کنترلی بر رفتار من (یا ما) در کوهستان داشته باشند، چرا می‌بایست پاسخ‌گوی خسارت‌هایی که متحمل شدم یا ممکن بود بشوم، باشند؟!

اطمینان دارم که هر کوه‌نورد و طبیعت‌پیمایی که بی‌غرضانه به تجربه‌های خود رجوع کند، جز این نمی‌گوید که در محیط وحش، دست مدیر سازمان از هر گونه کنترلی بر او کوتاه بوده است؛ در این حال، مدیر چگونه می‌تواند مسوول عواقب حادثه باشد؟! مدیر سازمان خدمات‌دهنده، در این حد وظیفه دارد که فردی صاحب‌صلاحیت (در حد عرف و امکانات) را سرپرست برنامه قرار دهد؛ همین!

/ 4 نظر / 37 بازدید
سهیل

به نظرم نمیشه حادثه دیزینو با اینایی که شما کفتین مقایسه کرد چون اونا کاراموز بودن و این اتفاق تو زمستونیه دماوند یا جاهای پرمخاطره نیافتاده سرکلاس اموزشی و تو جاده افتاده.بعدشم یه بوم و دو هوا که نمیشه جون تو دوره های اموزشی در مورد زمان و مکان و سرفصل برگزاری مسئول برگزاری دوره یا به قول شما مدیر عامل اعمال نظر میکنه اونوقت موقعی که حادثه اتفاق میافته فقط اشتباه مربی بوده و بقیه مسئولیت ندارن؟اگه مربی اون دوره الان زنده بودم بازهمین نظرو داشتین؟به نظرم درسته که واسه نجات باشگا دماوند و آقای صبور تلاش کنیم اما نباید از حقیقت دور شیم.

عزیزالهی

سلام. با نظر " سهیل " کاملاً موافقم. علاوه بر این، در مواردی که شما ذکر کردید صرفاً به این دلیل که " شاکی خصوصی " وجود نداشته است پس اصلاً پرونده ای تشکیل نشده تا مسئولیت داشتن و یا مسئولیت نداشتن مدیر باشگاه مشخص شود! مطمئن باشید در موارد مود اشاره شما هم اگر کسی " طرح شکایت " می‌کرد موضوع الآن متفاوت بود کما اینکه در مورد حادثه دیزین هم اگر کسی " شکایت نمی کرد " حکمی هم صادر نمی‌شد. و آیا این عدم صدور حکم - که ناشی از عدم شکایت است - دلیلی بر مسئولیت نداشتن مدیر باشگاه می‌شود؟ حکم قاضی در مورد آقای صبور جدای از اشتباهات سرپرست برنامه است و حکم ایشان ( احتمالاً ) از بابت قصور و کوتاهی در اعمال نظارت کافی و موثر بر برنامه‌های باشگاه ( منجمله همین کلاس آموزشی ) صادر شده است و اصل صدور حکم کاملاً قابل قبول و عادلانه است. تاکید می کنم " اصل حکم" ، ولی مورد مقدار مجازات بحث دیگری است.

یک دوست

آقا سهیل فراموش نکنین حین کارآموزی این اتفاق نیوفتاد. در کنار جاده رخ داد. افراد بسیاری حتی از خودروی خود برای کمک به آنها پیاده نشدند! جای خاصی هم نرفته بودند! رفته بودند پیست دیزین. از همان راهی که همه رفتند و می روند. ممکن بود خودرویی داشته باشند و تصادف کنند یا در دره سقوط کنند یا سنگی از بالای کوه بلغزد روی ماشین آنها و هزار اتفاق دیگر که نه هشت نفر بلکه کل گروه را به دام مرگ بکشاند. این ربطی به کلاس آموزشی ندارد. کلاس آموزشی برگزار شد و خوب یا بد تمام شد. از همان لحظه که کلاس تمام شد آنها می توانستند متفرق شوند و هر کدام مسیر خود را برود. پیست دیزین خطرناک نیست و هر سال افراد بسیاری برای تفریح به آنجا می روند. اگر هم واقعا خطرناک است خب مسئولین باید پاسخگو باشند که چرا چنین جای خطرناکی هنوز به روی عموم شهروندان باز است. برنامه باشگاه دماوند جایی برگزار شد که افراد بسیار دیگری در آنجا حضور داشتند. (همانهایی که در ماشینهای گرمشان ماندند و فقط نظاره گر مرگ همشهریان خود بودند)

ضرابیان

سلام دوست عزیز این استدلال غلطیست که آموزش تمام شده بود و بقیه اش به مربی و باشگاه مربوط نیست! قرار گرفتن تعداد زیادی کارآموز در آن شرایط خطرناک، ارتباط مستقیم دارد با برنامه ریزی غلط باشگاه و مربی. از طرف دیگر کوه نوردان آموزش می بینند که در شرایط خطرناک خارج از کنترل، قرار نگیرند. فرق کوه نورد با یک آدم معمولی آموزش ندیده چیست؟ شما از رانندگان آموزش ندیده و بیگانه با کوه و کوه نوردی چه انتظاری داشته اید؟ آنان هم باید زیر بهمن می رفتند؟ شما که همه قوانین کوه نوردی را پوچ می دانید برادر من!