جشن تیرگان و کارزار گل

پیدا است که چالش بزرگ کم‌آبی که از هزاره‌ها پیش مردم این سرزمین با آن دست به گریبان بوده اند، ذهن انسان ایرانی را درگیر کرده و چنین اسطوره‌ی پرکششی را پدید آورده است. آداب این جشن مانند پاشیدن آب بر سر و روی یکدیگر یا فال گرفتن با کوزه‌ای پر از آب پاک نیز در واقع نوعی درخواست بارش باران و فزونی یافتن آب بوده است. در عین حال، آب که زندگانی‌بخش خاک و گیاه و جانوران و انسان است، از کوهستان سرچشمه می‌گیرد و از این رو، کوه‌ جایگاهی فرازمند در جشن تیرگان یافته، چنان که اسطوره‌ی پرشور آرش کمانگیر هم با روز تیرگان پیوند دارد. مطابق آن‌چه که در تاریخ گردیزی آمده است «تیرگان، سیزدهم ماه تیر... است. و این آن روز بود که آرش تیر انداخت اندر آن وقت که میان منوچهر و افراسیاب صلح افتاد. و منوچهر را گفت: هرجا که تیر تو برسد، از آن تو باشد. پس آرش تیر بینداخت از کوه رویان، و آن تیر اندر کوهی افتاد میان فرغانه و طخارستان. و آن تیر روز دیگر بدین کوه رسید»(2).

چند سالی است که بحران آب، در ایران و بخش‌های بزرگی از کره‌ی زمین، شدت گرفته و بیم آن می‌رود که به یک فاجعه‌ی بزرگ محیط زیستی و اجتماعی بدل شود. گروهی از دل‌مشغولان محیط زیست ایران، یک کارزار (campaign) با عنوان کارزار گل راه انداخته و امیدوار اند که بتوانند از این راه توجه مردم را به موضوع "خشکیدگی سرزمین" که ایران را تهدید می‌کند، جلب کنند. یکی از شعارهای این کارزار این است که «گل شاخه‌بریده نخریم یا بسیار کم بخریم!» زیرا برای تولید گل آب زیادی مصرف می‌شود و این کالا چیزی ضروری برای زندگی نیست، و به‌ویژه اهدای دسته‌گل‌های بزرگ کاری است مسرفانه. آشکار است که پرورش گل، بخش بسیار کوچکی از کل کار باغبانی و کشاورزی ایران را تشکیل می‌دهد و سهم چندانی در مصرف آب ندارد، اما چون مصرف نکردن آن آسیبی به زندگی نمی‌زند، می‌تواند آغاز خوبی باشد برای تمرین در جهت مصرف نکردن دیگر کالاهای آب‌بر، و همچنین بهانه‌ای برای گفتگو پیرامون مساله‌ی کم‌آبی.جشن تیرگان و برنامه‌هایی را که به مناسبت آن برگزار می‌شود، فرصتی بدانیم برای طرح موضوعی که هسته‌ی اصلی کارزار گل است (کم‌آبی رو به تشدید) و از این رهگذر، خود و دیگران را درگیر چاره‌اندیشی‌های لازم کنیم.

به کارزار گل بپیوندیم! آب را برای هر محصولی مصرف نکنیم! در باز کردن شیر آب، خوددار باشیم!

 

پی‌نوشت

1) رضا مرادی غیاث‌آبادی، جشن تیرگان، نبرد تشتر و اپوش در آسمان ایران‌زمین، تارنمای "پژوهش‌های ایرانی"

2) هاشم رضی، گاه‌شماری و جشن‌های ایران باستان، انتشارات بهجت، 1380، ص 659


 

/ 0 نظر / 22 بازدید